Woensdag 23/09/2020

Iridium plant een vuurwerk

Hoge ambities, grote geldschieters en een snel en explosief einde

Met grappen over satellieten die alleen nog goed zijn voor schietoefeningen van de regering en andere Star Wars-scenario's wordt plots veel minder hard gelachen. In de volgende maanden zal Iridium LLC, het over de kop gegane telefoonbedrijf met wereldwijd satellietnetwerk, zijn 88 reuzensatellieten in de ruimte terug naar de aarde sturen, waar ze in de dampkring zullen opbranden: een passend en explosief einde voor een van de grootste bedrijfsfaillissementen van de laatste jaren.

Nadat er meer dan 200 miljard frank was geïnvesteerd in een systeem dat beloofde "met iedereen, altijd, en om het even waar ter wereld" te kunnen communiceren, kon Iridium amper 55.000 abonnees strikken, niet eens genoeg om de interest op de opstartingskosten te betalen. De aandelen van het bedrijf kelderden enkele maanden geleden, en banken, aandeelhouders en investeerders konden alleen maar met lede ogen naar de ontstellende verliezen kijken. Motorola, dat aan de wieg van het project stond, schoot er meer dan 100 miljard frank bij in.

Nu gaat het bedrijf door een chaotische, soms ronduit komische sluitingsfase. De klanten zijn boos, het netwerk ligt half lam, maar een deel van het systeem is nog steeds operationeel, en Iridium blijft hopen dat iemand het satellietnetwerk wil kopen voor het in vlammen opgaat. Maar één ding is zeker: zelden is een bedrijf met zulke hoge ambities en grote geldschieters zo snel en diep gevallen. "Dit is een technologie die de hype en de factuur niet heeft overleefd", zegt James Grant, redacteur van Grant's Interest Rate Observer, die de problemen van Iridium op de voet gevolgd heeft. Hij merkte ook op dat de telefoons niet eens binnenshuis gebruikt konden worden. "De mensen wilden de risico's gewoon niet onder ogen zien, ze vergaapten zich aan de technologie en de promotors of de investeerders."

Twee satellietnetwerken proberen het idee in leven te houden: ICO Global Telecommunications, dat onder zijn nieuwe eigenaar, Craig O. McCaw, de draadloze telefoonpionier, nog van het vorige faillissement aan het bekomen is; en Globalstar LLC, geruggensteund door Loral Space and Communications en geleid door Bernard Schwartz, die Iridium ooit een "paard met drie benen" noemde. Zij gaan ermee door, maar voor de werelwijde satellietdienst volgt nu de donkerste periode in zijn officieel 474 dagen durende bestaan: de sluiting.

Volgens Motorola, wiens ingenieurs het idee in 1987 in de Arizonawoestijn ontwikkelden, hebben slechte timing en marketing het project de das om gedaan. "Want de technologie werkte", zegt Scott Wyman, woordvoerder van Motorola, in het hoofdkwartier in Schaumburg III, bij Chicago. "Maar het management van Iridium had een marketingplan voor ogen dat achteraf bekeken niet op de meest lucratieve markt gericht was." Iridium zelf heeft weinig te zeggen en verwijst alle vragen door naar de woordvoerder. De algemene directeur nam in alle stilte ontslag op 17 maart - de dag waarop Iridium zich in een brief aan de abonnees dood verklaarde.

Maar onder het wakende oog van de rechter die het failliet behandelt, zijn een aantal werknemers, advocaten en boekhouders nog steeds druk bezig om de dienst veilig te ontmantelen. Een dienst waar twaalf jaar lang aan gebouwd was, en die in minder dan twee jaar in de vernieling werd geholpen. De hoofdkwartieren in Washington zijn al leeggehaald, en voor hun gebouw in Landsdowne, Va., zoekt Iridium een koper. Er werd een jobbeurs voor de werknemers georganiseerd en overleg gepleegd met het US Space Center in Colorado over het beste moment om de satellieten die tegen 27.000 kilometer per uur in een lage baan rond de aarde vliegen te vernietigen. Enkele directeurs hopen nog steeds dat iemand de satellieten zal kopen, al wordt de kans met de dag kleiner.

Enkele trouwe abonnees in Noord-Amerika kunnen nog steeds gratis van het netwerk gebruikmaken. Motorola deelde eerder schriftelijk mee dat de dienst op 17 maart, om 23.59 uur, zou ophouden te bestaan. Maar het bedrijf biedt nog steeds een beperkte service aan, vooral omdat de federale regering, een vroege investeerder, nu probeert zich van het wereldwijde netwerk te distantiëren. Maar niet iedereen is gelukkig met het verdwijnen van de dienst. Voor Jack Conroy, die in Anchorage, Alaska met een ambulancehelikopter vliegt, kon telefoneren met Iridium levens redden. "Als ik in een ravijn ben, kan ik vaak geen verbinding krijgen. Met Iridium kon dat wel."

Het doodsvonnis van Iridium werd eigenlijk al meer dan een maand geleden getekend, toen McCaw besliste om het bedrijf toch niet uit de problemen te helpen en een groter satellietnetwerk te bouwen met ICO Global. Op 2 maart lichtte Ronald Brouckman, chef operaties bij Iridium, het personeel in over hoe het leven onder McCaw eruit zou zien. Maar later die nacht wist een werknemer te vertellen: "McCaw heeft onze chef gebeld en gezegd: 'Ik ben van mening veranderd.'" Veel werknemers waren toen al gedemoraliseerd. De laatste maanden, zeggen ze, zag je John Richardson, de algemene directeur, nauwelijks nog op het hoofdkwartier. Richardson, vroeger directeur bij Barclays Bank, was niet bereikbaar voor commentaar.

Degenen die er nog in geloofden, werden Iridioten genoemd, en zo voelden ze zich ook. Werknemers zeggen dat ze in de stille kantoren dikwijls solitaire op hun computer zaten te spelen, of hun Microsoft PowerPoint-presentaties aan het perfectioneren waren. "Het was gewoon surrealistisch", zegt een ex-werknemer. "We wachtten gewoon tot de klok zou ophouden met tikken."

Motorola maakt niet langer Iridium-telefoons in zijn vestiging in Libertyville III, en heeft zijn afdeling satellietcommunicatie in Phoenix gesloten. De elf onafhankelijke providers die de satellietservice verkochten over de hele wereld, werden opgedoekt. Iridium Noord-Amerika, dat niet alleen Motorola, maar ook Sprint en Canada BCE tot zijn investeerders mocht rekenen, had op zijn toppunt 30.000 abonnees. Het bedrijf, dat gevestigd is in Vestler, Arizona biedt nu gratis service aan tot Motorola de stekker uittrekt, maar heeft ondertussen zijn personeel afgeslankt, van 175 naar dertig mensen.

Het ministerie van Defensie, dat een contract had gesloten van ruim 8.000 miljoen frank om deel te nemen aan het project, blijft ook gebruikmaken van de service. Ze zeggen dat ze in het totaal bijna 6.000 miljoen frank hebben uitgegeven aan een eigen toegang in Hawai, het beheer daarvan door Motorola, en de aankoop van drieduizend satelliethandsets. Nu is het Pentagon op zoek naar alternatieven. "We zullen ons ernstig moeten beraden over onze volgende stap", zegt Susan Hanson, een woordvoerster van het ministerie van Defensie.

Het Iridium-netwerk wordt bestuurd vanuit het Satellite Network Operations Center in Landsdowne, dat in handen is van Motorola. Nog zo'n honderd personeelsleden zijn er aanwezig, om de satellietbewegingen te volgen, de oproepen in goede banen te leiden en afspraken te maken met het Space Command Center om de satellieten naar beneden te halen.

Het commandocentrum, een soort van verkeerspolitie die een oogje houdt op de bewegingen van objecten in de ruimte, ook al zijn ze nog zo klein, zal Motorola begeleiden en richtlijnen geven over waar en wanneer de satellieten uit hun baan gehaald moeten worden. "We hebben 8.200 objecten - 8.120 om precies te zijn - die we actief volgen op ons scherm", zegt kapitein Steven Ramsay. "We volgen zelfs de handschoen van een astronaut uit een Gemini-missie in de jaren 60."

Volgens het Space Command Center zal Iridium de satellieten in groepjes van vier uit hun baan halen en dan de stuwraketten ontsteken richting atmosfeer, waar ze in vlammen zullen opgaan. "Maar ze verwachten dat er nog wel een paar brokstukken de brand zullen overleven, want die satellieten zijn nogal aan de grote kant", zegt majoor Perry Nouis, een woordvoerder.

Twaalf jaar en meer dan 20 miljoen lijntjes computercode waren nodig om het systeem te bouwen, en minder dan twee om te beseffen dat niet genoeg mensen het wilden gebruiken. Het zal nog twee jaar duren voor alle satellieten zonder gevaar hun baan kunnen verlaten. En Iridium kan moeilijk iets anders beginnen met een minimumbezetting van zestig mensen, die vooral bestaat uit boekhouders, advocaten en andere administratieve krachten. Nadat de deal met McCaw afsprong, meldde Iridium aan de faillietrechtbank dat niemand meer dan 400 miljoen frank, vereist voor een ernstig bod, op tafel had kunnen leggen. Er werden 175 mensen ontslagen.

Kandidaat-overnemers waren er genoeg, maar ze waren niet allemaal even ernstig. Sommige hadden niet genoeg geld, andere hadden zelfs geen eigen telefoonnummer. En ze blijven maar komen. "Ik krijg elke dag nog vijftig telefoontjes", zegt Robert N. Beury, woordvoerder van Iridium. "Er zijn mensen die met een ruimteschip naar boven willen gaan om die dingen naar een andere plek te slepen."

Achteraf bekeken begrijpt niemand er nog iets van. Wall Street hield van Iridium; ze verwachtten 1,6 miljoen abonnees dit jaar en 27 miljoen in 2007. Goed, de handsets waren aan de grote kant, de techniek stond niet helemaal op punt en de marketing was slecht, zeggen analisten, maar hoe kunnen ze zich zo erg vergist hebben? "Geen wonder", zeggen anderen. "Iedereen in de industrie wist dat Iridium een pionier in satelliettelefonie was", zegt Rikki Lee, redacteur van Wireless Week. "En toen ze niemand konden vinden die 125.000 frank voor een telefoon en 290 frank per minuut wou betalen, hadden we iets van: komaan zeg! Zoveel mensen lopen er nu ook weer niet rond die naar de Noordpool willen bellen."

© The New York Times

Vertaling: Katrijn Serneels

Twaalf jaar was nodig om het systeem te bouwen, en minder dan twee om te beseffen dat niet genoeg mensen het wilden gebruiken'Dit is een technologie die de hype en de factuur niet heeft overleefd'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234