Woensdag 16/06/2021

Iran loopt op kousenvoeten richting VS

Iraanse politieke verwikkelingen wekken doorgaans scepsis en ironie in het Westen. Maar nu niet. 'Rouhani heeft besloten dat hij geen tijd te verliezen heeft.'

Geen twijfel mogelijk, zegt Irandeskundige Gary Sick (Columbia University, New York): Hassan Rouhani, de nieuwe president van Iran, heeft besloten tot een all out blitz om de betrekkingen met de Verenigde Staten te verbeteren, na acht jaar van strenge vorst.

"Ahmadinejad was een totale ramp voor Iran", zegt Sick over Rouhani's voorganger. "Onvoorstelbaar hoeveel schade hij heeft aangericht, hij heeft een enorme berg puin achterlaten." Uiteindelijk besefte iedereen in Iran de catastrofe, ook ayatollah Ali Khamenei, de opperste leider.

Rouhani zette in zijn verkiezingscampagne dit voorjaar een andere toon, een van toenadering tot het Westen. Deze week braken de eerste zonnestralen door. Rouhani en president Barack Obama bleken al een briefwisseling te hebben gevoerd. De Iraanse president wil een 'dialoog', zei Obama, en de VS zijn bereid daarop in te gaan.

Succes is niet verzekerd, waarschuwt Sick. "De geschiedenis van de Iraans-Amerikaanse betrekkingen is bezaaid met de lijken van gemiste kansen."

Sick volgt Iran al 40 jaar intensief. Hij was lid van de National Security Council onder de presidenten Ford, Carter en Reagan. Op het Witte Huis was hij hoofd Iran tijdens de Iraanse revolutie van 1979. Met enig gezag kan hij daarom zeggen dat velen in de VS Iran niet begrijpen. Veel naysayers menen dat Rouhani niets in de melk te brokken heeft bij de opperste leider, die van geen verandering zou willen weten.

"Dat is niet juist. Feit is dat Rouhani het grootste deel van zijn carrière de persoonlijke vertegenwoordiger van Khamenei in Irans Nationale Veiligheidsraad is geweest. Hij kent Khamenei beter dan wie ook."

Veelbetekenend

De nieuwe president geniet de volle steun van Khamenei, zegt Sick. Dat bleek toen beiden dinsdag de Revolutionaire Garde toespraken, een bolwerk van hard-liners. "Eerst herinnerde Rouhani de gardisten fijntjes aan de woorden van ayatollah Khomeini, die altijd zei dat de Revolutionaire Garde zich niet met politiek moest bemoeien. Even later sprak Khamenei. Ook hij zei: jullie moeten buiten de politiek blijven. Ofwel: Rouhani heeft gelijk."

"Degenen die denken dat Rouhani dit allemaal doet op eigen houtje, slaan echt de bal mis. Khamenei heeft zijn zege gegeven aan de operatie. Dus ja, er ís iets veranderd en het is zeer veelbetekenend."

"Het geschil tussen de VS en Iran is sterk een binnenlands probleem, voor beide kanten. In Amerika wordt Iran verafschuwd sinds de gijzelingsaffaire van 1980. Voor Obama is het moeilijk positieve stappen te zetten omdat hij dan ogenblikkelijk kritiek zal krijgen, ook uit Democratische hoek."

"In Iran geldt net zoiets. Daar heeft de bevolking jarenlang anti-Amerikaanse retoriek te horen gekregen. Het is zelfs een van de laatst overgebleven elementen van de revolutie. Dus de leiders zullen ook hún volk duidelijk moeten maken dat er iets is veranderd."

Slagen ze daarin, zegt Sick, dan is een deal mogelijk. Maar het betekent niet dat de Iraniërs zomaar alles in het nucleair dossier zullen weggeven. Er moet iets tegenover staan.

"Dat zal vooral liggen in de sfeer van de financiële sancties. De Amerikaanse maatregelen tegen Irans financiële sector zijn echt een massavernietigingswapen, mogelijk de meest drastische sancties die ooit tegen een land zijn ingesteld. Iedereen in Iran wordt getroffen, van de gewone burger tot de grote zakenman."

"Iran kan geen gebruik meer maken van het internationale banksysteem. Banken wereldwijd weigeren zaken te doen met Iran, omdat ze bang zijn voor Amerikaanse strafmaatregelen."

"Mijn grootste zorg is dat het moeilijker is sancties op te heffen dan ze in te stellen. Sommigen in Washington zijn verknocht geraakt aan de sancties. Ze zijn zo verliefd geworden op de sancties, dat ze er niet mee willen stoppen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234