Zondag 24/10/2021

Irak en de VS: oorlog en leugen

'live from baghdad' vertelt tendentieus verhaal over cnn in de golfoorlog

HBO, het populairste kabel-tv-net van de Verenigde Staten, dat ook in Europa succes oogst met series zoals The Sopranos en Sex and the City, droeg zaterdag zijn steentje bij aan de oorlogspropaganda van de Bush-regering met een nieuwe film: Live from Baghdad. De film was gepland voor 2003, maar werd in versneld tempo afgewerkt met het oog op de groeiende kans op een nieuwe Golfoorlog.

New York

Van onze correspondent

Tom Ronse

Met veel media-aandacht ging Live from Baghdad zaterdag in première. De tv-film is gebaseerd op het gelijknamige boek van Robert Wiener, die tijdens de Golfoorlog de producent was van het CNN-team dat vanuit Bagdad de oorlog versloeg. Wiener, die in de film gespeeld wordt door (ex-Batman) Michael Keaton, is ook de coauteur van het scenario. De film verhaalt de avonturen van de CNN-journalisten in Bagdad en druipt van de machoromantiek die over oorlogsjournalistiek hangt, ook al waren de risico's die het CNN-team in Bagdad liep relatief klein in vergelijking met wat vele andere oorlogsjournalisten doorstaan.

Een hoofdthema van de film is de relatie tussen Wiener en de Iraakse minister van Informatie Naji Al Hadithi. Het is een pokerspel waarin de twee elkaar proberen te gebruiken voor hun eigen doeleinden. Wiener jaagt op primeurs en Al Hadithi probeert via CNN de Amerikaanse publieke opinie te beïnvloeden. Slaagt hij daarin? Sommige Amerikaanse politici vonden destijds van wel. De Republikeinse senator Alan Simpson beschuldigde CNN in regelrechte McCarthy-stijl van "collaboratie met de vijand".

Ook de andere Amerikaanse tv-netwerken stelden dat CNN zich liet misbruiken als propaganda-instrument van Irak. De beschuldiging was grotendeels geïnspireerd door jaloezie. Alleen CNN had tijdens de oorlog een team in Bagdad en de andere Amerikaanse tv-netten konden het moeilijk verkroppen dat ze buitenspel waren gezet. Live from Baghdad vertelt het verhaal vanuit het standpunt van de CNN-journalisten. Zij beseffen dat Irak hen aan de deur zal zetten als ze het Iraakse standpunt niet rapporteren. Maar maakt dat hen tot propaganda-instrument? In oorlogstijd wel, volgens senator Simpson. Wiener en zijn reporter Peter Arnett zijn het daar niet mee eens. Maar volgens de film lieten ze zich toch minstens een keer door de Irakezen manipuleren.

In Washington had een vijftienjarig Koeweits meisje in oktober 1990 tijdens een hoorzitting in het Congres voor de tv-camera's verteld dat Iraakse soldaten de hospitalen in de Koeweitse hoofdstad waren binnengevallen en de baby's uit de couveuses hadden gehaald, zodat ze allen stierven. President Bush drukte zijn afschuw over die barbaarse daad uit en het verhaal, dat deed denken aan de onschuldigekinderenmoord door Herodes in de bijbel, groeide in mediahervertellingen uit tot een tragedie waarin meer dan 300 baby's omkwamen. Toen de beweringen van Irak dat het verhaal onwaar was op ongeloof stuitten, nodigde het Iraakse ministerie van Informatie CNN uit om dokters in de bewuste hospitalen te interviewen.

In de film wordt het CNN-team door zijn Iraakse begeleiders naar een hospitaal in Koeweit gebracht, waar een dokter hen vertelt dat er niets gebeurd is in zijn kliniek. Maar de dokter is duidelijk nerveus en bang en als de Iraakse begeleiders snappen dat de CNN-reporters de zaak niet vertrouwen, breken ze het interview abrupt af en voeren ze de Amerikaanse journalisten ijlings terug naar Bagdad. Later luisteren de CNN-reporters naar een bericht op de BBC-radio dat suggereert dat CNN-reporters in Koeweit het verhaal van de kinderenmoord ontkracht hebben en ze zijn boos dat ze zich door de Irakezen hebben laten misbruiken.

De film komt verder niet meer terug op de kinderenmoord zodat hij de indruk achterlaat dat Irak CNN probeerde te gebruiken om een waar incident als vals voor te stellen. Maar uit latere onderzoeken door Amnesty International, ABC News en de BBC bleek dat de Irakezen voor een keer gelijk hadden. De onschuldige kinderenmoord was een fantasie. De mythe werd gelanceerd door het Amerikaanse public-relationsbureau Hill & Knowlton, dat was ingehuurd door de Koeweitse regering. Het meisje dat met haar hartverscheurende verhaal zoveel kijkers had ontroerd, bleek de dochter te zijn van de Koeweitse ambassadeur in Washington en was tijdens de Iraakse invasie niet in Koeweit. Geen woord daarover in de film.

Het propagandagehalte van de film had natuurlijk nog veel erger gekund. In een eerdere versie van het scenario dwongen de Irakezen de CNN-journalisten op de duikplank te lopen van het zwembad in hotel Al Rashid, nadat ze dat zwembad hadden bevolkt met enkele hongerige haaien. "De film neemt enkele dramatische vrijheden", zei Wiener in een interview, "maar is in essentie waar en daar ben ik trots op." Niettemin gaf hij in een ander interview toe dat het verhaal van de kinderenmoord vals was.

Zowel HBO als CNN zijn eigendom van het mediaconglomeraat AOL-Time Warner.

Hoofdthema is pokerspel tussen nieuwszender en Iraakse overheid, die elkaar proberen te gebruiken

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234