Dinsdag 27/09/2022

Irak brengt VS en Iran voorzichtig rond tafel

Op 10 maart vindt er in Bagdad een veiligheidsconferentie plaats en zullen diplomaten van de VS en Iran voor het eerst sinds twee jaar aan dezelfde onderhandelingstafel zitten.

Door Koen Vidal

Bagdad l Sommige waarnemers gewagen van een langverwachte diplomatieke toenadering tussen Washington en Teheran.

De gesprekken zullen enkel handelen over de stabilisering van Irak. Over de groeiende spanningen tussen Iran en de VS mag in principe niet gesproken worden.

De uitnodiging voor de gesprekken gaat uit van de Iraakse regering. Premier Nouri al-Maliki zegt dat behalve de vijf permanente leden van de VN-Veiligheidsraad ook vertegenwoordigers van de buurlanden Iran, Syrië, Turkije, Jordanië en Saoedi-Arabië zullen deelnemen. Ook diplomaten van de Arabische Liga, de Islamitische Conferentie en Egypte zullen aanwezig zijn.

Het feit dat ambassadeurs van de Verenigde Staten en Iran samen aan een onderhandelingstafel gaan zitten, wordt door sommigen beschouwd als een internationale diplomatieke doorbraak. De jongste weken werden de spanningen tussen beide landen bijna onhoudbaar. De VS beweren dat Iran aan een kernbom werkt en beschuldigen president Ahmadinejad ervan Iraakse opstandelingen te bewapenen.

Volgens steeds meer bronnen werkt Washington aan een aanvalsplan. Momenteel bevinden zich in de Perzische Golf al twee Amerikaanse vliegdekschepen. Het advies van de zogenaamde Iraq Study Group om onderhandelingen aan te knopen met Iran en Syrië werd tot voor kort door de regering-Bush in de wind geslagen.

Aan die verkrampte houding kwam volgens een aantal waarnemers gisteren een einde. De Britse krant The Guardian had het over een keerpunt in het Bushbeleid. De Amerikaanse deelname aan de Irakconferentie zou er ook op wijzen dat buitenlandminister Condoleezza Rice de machtsstrijd met vicepresident Dick Cheney aan het winnen is. Volgens die hypothese is Rice voorstander van een diplomatieke oplossing, terwijl Cheney enkel nog maar een militaire uitweg zou zien.

Maar of er werkelijk sprake is van een Amerikaanse koerswijziging moet nog blijken. Het is nog niet duidelijk of de ambassadeurs van de VS en Iran tijdens de Irakconferentie directe gesprekken zullen aanknopen. "Momenteel kunnen we nog niet zeggen wat voor soort interactie er zal zijn", zei een Amerikaans regeringswoordvoerder gisteren.

Ook Rice blijft voorzichtig: "Wij hopen dat alle regeringen de kans grijpen om hun relaties met Irak te verbeteren en bereid zijn om inspanningen te doen voor vrede en stabiliteit in de regio." De Iraanse regering is minstens even behoedzaam: "Wij willen met alle middelen meewerken aan een oplossing voor Irak en zullen aan de conferentie deelnemen als dat nuttig is."

Een andere mogelijkheid is dat de VS van de conferentie gebruik zullen maken om Iran onder druk te zetten om nucleair programma te beëindigen. Volgens die veronderstelling zouden Rice en Cheney perfect samenwerken: de oorlogsdreiging opbouwen om een diplomatieke slag binnen te halen.

Belangrijk is wel dat er in april een tweede veiligheidsconferentie over Irak zal plaatsvinden, deze keer op het niveau van de ministers van Buitenlandse Zaken. Daaraan zullen onder anderen de ministers van de G8-landen deelnemen. Mochten zowel Rice als de Iraanse buitenlandminister Motaki op dat overleg aanwezig zijn, dan kan er minstens gesproken worden van een symbolische doorbraak.

De laatste keer dat er tussen Washington en Teheran regeringscontacten waren, dateert van 2004. Toen had voormalig buitenlandminister Colin Powell een oppervlakkige ontmoeting met zijn Iraanse evenknie Kamal Kharrazie.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234