Zondag 05/04/2020

'Iraaks sarin geen militaire dreiging, wel gevaarlijk voor individuen'

Belgisch expert chemische ontwapening Jean-Pascal Zanders is niet verrast door de onthullingen in de NYT. Toch nuanceert hij het gevaar. 'Zijn de voorraden in het bezit van IS schadelijk voor individuen? Ja. Vormen ze een militaire dreiging? Nee.'

"Ik ben niet verbaasd door de ontdekking van deze chemische munitie na de invasie. Toen ik zelf in 2003 samenwerkte met experts van de VN-ontwapeningsmissies UNSCOM en UNMOVIC drukte ik mijn verbazing uit dat er nog geen rapporten waren over vondsten van chemische wapens, gezien het grootschalig gebruik tijdens de Iraaks-Iraanse oorlog", vertelt Zanders vanuit Frankrijk, waar hij woont en werkt.

"Kijk maar hoeveel chemische wapens we een eeuw na WO I nog vinden in de Westhoek. Wie op een ondergronds depot botst kan snel een paar honderd stuks vinden. In die zin is het verwonderlijk dat de VS maar 5.000 stuks terugvonden. In de context van het grootschalig conflict dat woedde is dat eigenlijk niet veel."

Hoe gevaarlijk zijn de bunkers van Muthanna, in handen van IS?

Zanders: "De bunker met 2.500 122mm-raketten die bedoeld waren voor sarin werd zwaar beschadigd tijdens een VS-bombardement in 1991. Daarom is er nooit een onafhankelijke verificatie geweest van het precieze aantal, omdat het risico op lekkage of ontploffingsgevaar te groot was. Men heeft via een gat in het dak aarde erin gestort en de toegang met beton verzegeld. Als IS het waagt om de bunker te openen, denk ik niet dat ze er nog veel bruikbare wapens zullen aantreffen.

"De militaire dreiging voor mij is zo goed als onbestaande, maar alle individuen die er mee in aanraking komen lopen wel nog altijd levensgevaar. Hoewel de zuiverheid sterk zal zijn afgenomen, is het nog altijd zeer toxisch. Er liggen ook nog andere giftige stoffen maar volgens de VN-rapporten geen mosterdgas, enkel containers met residu dat de huid kan irriteren."

Kan IS elders chemische wapens vinden?

"Dat valt niet uit te sluiten. De VN-ontwapeningsmissie heeft tussen de eerste Golfoorlog en de invasie van 2003 altijd gewaarschuwd dat Irakezen talrijke chemische wapenvoorraden hebben begraven. Niet alles is door hen, of de Amerikanen later, teruggevonden. Het artikel van de NYT toont aan dat de mogelijkheid nog altijd bestaat dat men op zulke opslagruimtes botst, of chemische munitie aantreft tussen gewone, conventionele granaten. Over aantallen durf ik niet te gissen. Er is een factor van onzekerheid waarmee we moeten leven, want we zullen nooit de laatste druppel sarin, mosterdgas of miltvuur in Irak vinden."

Kan IS er bermbommen mee maken?

"Ja, tot op zekere hoogte, al denk ik dat het incident dat de NYT beschrijft niet bewust gebeurde. Wellicht dachten de opstandelingen toen een gewone granaat gevonden te hebben en wisten ze zelf niet dat het sarin was. In die zin zijn chemische granaten ook gevaarlijk voor IS zelf, mocht men ze op primitieve wijze proberen te ontsteken of af te vuren."

Ook België had een aandeel in Saddams chemische wapenprogramma.

"Ja, ik herinner me nog in 1988 voor de parlementaire commissie wapenhandel een rapport te hebben geschreven over de levering van 600 ton thiodiglycol aan Irak door Philips Tessenderlo, in de periode 1983-'84. Voor Philips was dat een afvalproduct. Ze beweerden niet te weten wat het einddoel was. Naïef op zijn minst. Thiodiglycol is een van de basisbestanddelen van mosterdgas."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234