Zaterdag 18/01/2020

Reportage

Inwoners Ripoll: "We dachten dat de imam een goede invloed had"

De moslimgemeenschap van Ripoll houdt een minuut stilte op het plein voor het stadhuis van Ripoll. Beeld 30210188A

In Ripoll, een stadje op anderhalf uur van Barcelona, weten de mensen niet wat hen overkomt. De politie valt er huizen binnen en controleert de toegangswegen, op zoek naar Younes Abouyaaqoub. De bestuurder van de 'terreurbestelwagen' kwam uit Ripoll, net als imam Es Satty.

De kamer van de imam is overhoop gehaald. Politieagenten hebben zijn matras ondersteboven gelegd en het plafond in stukken gebroken om erin te kunnen kijken. Toch nemen ze behalve DNA-sporen en andere waardevolle informatie niet alles mee uit de 2 bij 2 meter grote kamer, op de zesde verdieping van een appartementencomplex in Ripoll. Blijven liggen is de 66 pagina's dikke catalogus 'Producten voor bos en tuin 2016' van Husqvarna. In het Catalaans en met volop keus voor de juiste motormaaier of bladblazer.

Het appartement met huisnummer 4 in de Carrer de Sant Pere maakt een rommelige indruk. Over een buis in de meterkast is een spijkerbroek geslagen. Naast een bus deodorant ligt op tafel het huiszoekingsbevel, waarmee agenten met speurhonden zaterdagochtend binnenvielen.

De kleine ruimte is gevuld met de geur van gebakken aardappelen. De huisgenoot van de imam heeft honger, maar van eten komt weinig terecht. Er dringen steeds weer nieuwe journalisten en cameraploegen binnen die hem van alles willen vragen. Hij zou de voordeur dicht kunnen trekken, maar vindt het onbeleefd om mensen voor het hoofd te stoten.

De man vraagt of zijn naam achterwege mag blijven in de krant: hij wil geen problemen, ook al is hij wel bereid wat dingen te vertellen over zijn ineens beroemde huisgenoot. Hij verkoopt fruit op de markt en is nog maar kort geleden vanuit Marokko naar Spanje gekomen. Vier maanden lang deelde hij een appartement met Abdelbaki Es Satty, een tengere veertiger met een baard. De imam en hij spraken elkaar amper, warm was hun band niet.

Terugzien doen ze elkaar vermoedelijk nooit meer. De politie gaat er vanuit dat de imam is omgekomen bij een ontploffing in Alcanar, bijna 300 kilometer verderop. Onder de hoop puin en stof die resteert, zou zich tot voor kort het geheime hoofdkwartier van de imam hebben bevonden. En van de jonge plaatsgenoten uit Ripoll die hij het pad van terrorisme op zou hebben gepraat.

Vanuit Alcanar werkte de cel van vermoedelijk twaalf mannen een half jaar lang aan een of meerdere aanslagen die het hart van Barcelona moesten treffen. Met zelfgebouwde bommen van propaan- en butaangas hadden ze veel meer leed willen veroorzaken dan de veertien doden die sinds donderdag zijn gevallen. Rond vijven draaide een van de terroristen de Rambla op in een gehuurde bestelbus waarmee hij zo veel mogelijk mensen probeerde te raken. De terroristen waren waarschijnlijk op dat plan overgestapt, omdat hun schuil- en verzamelplaats woensdagnacht was ontploft.

De vermoedelijke bestuurder van het busje is nog altijd spoorloos. Misschien probeert Younes Abouyaaqoub (22) wel terug te keren naar zijn familie in Ripoll. Of houdt hij zich er schuil sinds de aanslag. Zwaarbewapende agenten bewaken daarom al dagenlang de ingangen van het stadje en vallen er het hele weekend huizen binnen.

Op anderhalf uur rijden van Barcelona lijken de inwoners van Ripoll niet te weten wat hen overkomt. Het dagelijkse leven stond hier tot voor kort vooral in het teken van hard werken of van je pensioen genieten. Dat laatste probeert de 72-jarige meneer Mohammed te doen, ondanks nierproblemen en een hernia. Rust heeft hij nog steeds niet, nu hij is gestopt met werken in de fabrieken in de omgeving. Zijn conclusie: 'Het leven is niet eenvoudig. Nu niet, nooit.'

De meeste van de naar schatting vijfhonderd Marokkanen hier komen uit het Atlasgebergte of de Rif. Ze werken in slachthuizen, in fabrieken of op de boerderij. "Waar werk is, ga ik heen", zegt Hassan Azzidi. Via via sporen Marokkanen hun landgenoten aan om het ook in Catalonië te komen proberen. Er wonen er naar schatting ruim 200.000.

De Marokkanen in Ripoll leven volgens de burgemeester in harmonie met de andere 10.000 inwoners. Sommigen wonen er nog maar een paar jaar, zoals de jonge secretaris van de Annour-moskee. Hetzelfde geldt voor een aantal van de terroristen van wie de namen op een groot schema aan de muur in de gebedsruimte prijken. Kruisjes maken duidelijk wie in welke maand een donatie aan de moskee heeft gedaan.

Abouyaaqoub werd geboren in het Marokkaanse Mrirt en verhuisde met zijn ouders naar Ripoll. Nu is hij de meest gezochte man van Spanje en vraagt zijn familie zich af wat hem heeft bezield om zo veel mogelijk mensen de dood in te willen jagen. Een donatiekruisje ontbreekt achter zijn naam in de moskee.

Het gebed maakt 's avonds plaats voor een minuut stilte, op het plein voor het stadhuis. Daar roept Hanou Abouyaaqoub haar zoon op om zich zo snel mogelijk bij de politie aan te geven. "Ik heb liever dat hij naar de gevangenis gaat dan dat hij straks dood is." Volgens Spaanse media is haar 19-jarige zoon El Houssaine al niet meer in leven. Hij zou met vier andere terroristen zijn doodgeschoten bij de aanslag in Cambrils, donderdagnacht.

Overal en nergens

"Het waren gewone jongens die werkten en naar school gingen. En van een feestje hielden", vertelt Ali Yassine, voorzitter van de Annour-moskee. Hij kende ze nauwelijks. "Ik ben een stuk ouder. Bovendien kwamen ze hier bijna nooit. Als ze er waren, was het een paar minuten."

Tot twee maanden geleden preekte imam Es Satty in de moskee, onder een appartementencomplex even buiten het centrum. Moskeegangers herinneren zich niets van opruiende teksten. Yassine: "Anders hadden we hem daar zeker op aangesproken."

Ali Yassine (voorzitter Annour-moskee): "Het waren gewone jongens die werkten en naar school gingen. En van een feestje hielden." Beeld 30210188A

De imam zou ooit hebben vastgezeten vanwege drugshandel, maar op de radar van de inlichtingendiensten is hij nooit verschenen. Hij sprak tegen zijn buren lovend over België, al werd niet duidelijk waarom. In juni vertelde hij in de moskee dat hij drie maanden op vakantie zou gaan naar Marokko om zijn negen kinderen op te zoeken. Zijn huisgenoot beweert juist dat hij hem vorige week zaterdag nog heeft gezien.

Ook de jongemannen uit Ripoll waren de laatste maanden overal en nergens tegelijk. Volgens hun familie werkten ze veel in de zomer en kwamen bijna nooit meer thuis. De moeder van Mohamed Hichami kreeg vorige week nog een berichtje dat haar zoon op het strand lag. Niet veel later werd hij doodgeschoten in Cambrils.

Als zware criminelen stonden ze geen van allen bekend. De politie vermoedt dat ze in korte tijd zijn geradicaliseerd. Is het niet via de kanalen van IS, dan wel door hun contact met de imam. "Ze brachten uren met hem door. We dachten dat hij een goede invloed op ze had", zegt Omar, de vader van Abouyaaqoub. "In plaats daarvan zijn ze gehersenspoeld."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234