Donderdag 09/12/2021

Intimiteit en wetenschap: psycholoog Robert Epstein wil liefdesmythes ontkrachten

Verliefd. Verloofd. Getrouwd. Dat was het oude schema. Vandaag wordt dat schema vaak aangevuld met ‘Gescheiden’. Dat intrigeerde Robert Epstein, professor psychologie aan de University of California in San Diego en ex-hoofdredacteur van Psychology Today. “Ongeveer de helft van de eerste huwelijken in de VS loopt stuk. Van tweede huwelijken mislukt twee derde, en bij derde huwelijken zelfs drie op vier. We leren blijkbaar niet uit onze fouten.” Epstein, zelf ook twee keer gescheiden, verdiepte zich in allerlei onderzoeken over relaties en deed zelf ook research naar emotionele intimiteit. Hij wil de vinger op de relatiewonde leggen en uit al die wetenschappelijke gegevens een praktische handleiding samenstellen voor de liefde. “Er zijn verschillende redenen waarom onze relaties zo vaak mislopen: we hebben onrealistische verwachtingen, we beginnen eraan met te weinig vaardigheden op relatievlak en we kiezen te vaak de foute partner. Het begint allemaal met het hemeltergende sprookje waarmee we hier in het Westen opgroeien: de prins(es) op het witte paard die op een dag ons leven zal binnenrijden en waarmee we lang en gelukkig zullen samenleven. Allemaal heel spontaan en vanzelf. Helaas zijn ‘liefde die als een bliksem inslaat’ en ‘de perfecte soulmate’ destructieve mythes die onrealistische verwachtingen creëren en die ons beletten om voor die leuke jongen te kiezen, omdat we wachten op ‘De Ware’.”

Vandaag plannen we zo ongeveer alles in ons leven, van onze opleiding en carrière tot onze vakantie en pensioen. Alleen De Liefde laten we volledig aan het toeval over. Dom en niet efficiënt, vindt Epstein. “Het idee dat wij in zee gaan met iemand die we bij toeval ontmoet hebben en waar we stapelverliefd op zijn, vindt men in grote delen van de wereld absurd. En zo onlogisch is dat niet, want wie zich laat leiden door passionele verliefdheid, verwart liefde met lust. Zo begin je misschien een relatie met iemand waar je helemaal niet bij past. Als na ongeveer achttien maanden de mist van de passie wegtrekt, vraag je je af wie die ander nu eigenlijk is. In de rest van de wereld hebben families of koppelaars vaak de hand in huwelijken. In India bijvoorbeeld wordt de meerderheid van de huwelijken gearrangeerd. Jongeren worden door ouders, familie of vrienden samengebracht als potentiële partners, maar kiezen uiteindelijk zelf of ze de stap wagen. Die combinatie leidt vaak tot gelukkige en langdurige huwelijken, zo blijkt uit onderzoek.” Maar laat ons eerlijk zijn, ook bij ons zijn relaties soms een beetje ‘gearrangeerd’. Iedereen die door vrienden, collega’s, familie of (al dan niet online) relatiebureaus aan elkaar is voorgesteld, steek uw hand op. Moeten we dan misschien meer van onze relaties laten arrangeren? “Dat zou niet werken,” denkt Epstein. “Het druist in tegen onze Westerse mentaliteit van vrijheid, blijheid. Maar we kunnen wel iets leren van gearrangeerde relaties. ‘Liefdeshuwelijken’ beginnen wel heel liefdevol, maar verliefdheid verdwijnt en zelfs de liefde sijpelt vaak snel weg. Vooral kinderen blijken een knak in de relatie te veroorzaken. Gearrangeerde koppels beginnen dan misschien niet superpassioneel, maar ongeveer de helft wordt toch echt stapelverliefd. Uit mijn eigen onderzoek naar gearrangeerde huwelijken blijkt bovendien dat de liefde in deze relaties groeit. In een relatie van gemiddeld negentien jaar evolueert het cijfer dat koppels aan hun relatie geven van 3,5 naar 8,5 op 10. Na tien jaar was de liefde in gearrangeerde huwelijken gemiddeld twee keer sterker dan bij ‘liefdeskoppels’. De reden? Het koppel gaat er niet van uit dat alles vanzelf zal lopen en dus doet het moeite om de relatie in stand te houden.”

Vraag is dan of we onszelf verliefd kunnen maken op eender wie. Toch niet, weet Epstein. “We moeten qua persoonlijkheid min of meer compatibel zijn en ook aantrekking is belangrijk. Je zult nooit verliefd worden op iemand die je niet wilt zoenen. Maar als aan die twee voorwaarden voldaan is, geloof ik absoluut dat we onszelf verliefd kunnen maken. Door het gewoonweg te beslissen, door een tijdje geen andere dates te hebben en liefdesopwekkende activiteiten te doen. Die laatste kunnen niet alleen verliefdheid stimuleren bij een nieuw koppel, maar ze kunnen het vuur ook aanwakkeren als een relatie in het slop zit.” (zie kaders)Of we elkaar op café, op het werk, via Facebook of een organisatie voor singles leren kennen, doet er volgens Epstein niet toe. Het is wat daarna gebeurt, dat telt. “Eenmaal verlost van het romantische idee van Mister of Miss Right, kijken we met nieuwe ogen rond en leren we dat we de touwtjes van ons liefdesleven zelf in handen hebben.” Liefde is dus wel degelijk een werkwoord, en een kwestie van keuzes maken bovendien. Epstein ziet vier pilaren waarop elke goede relatie moet steunen. Realistische verwachtingen, vaardigheden (zoals communicatie, conflictbeheersing en compromissen sluiten), een stevig engagement en - heel belangrijk - emotionele en psychologische intimiteit. “Je moet weten wie die ander echt is. Wie passioneel verliefd is, kan fysiek wel heel intiem omgaan met de ander, maar de vraag is of zulke geliefden elkaar wel echt kennen. Weten ze hoe hun partner fundamenteel in elkaar steekt? Weten ze wat hij of zij belangrijk vindt? Wat hij of zij wil in een relatie en in het leven? En de cruciale vraag: aanvaarden ze hun partner, met zijn goede en slechte kanten?” Vandaar dat Epstein daten maar niets vindt. “Daten is een vorm van wederzijds bedrog. Je kunt als koppel maar beter meteen aan de slag gaan om elkaar echt goed te leren kennen, in plaats van je maandenlang alleen van je beste kant tonen. Dat werkt uiteindelijk toch niet.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234