Donderdag 29/10/2020

interview u Utopiafestival kondigt nieuw Kortrijks kunstencentrum aan

'We willen met Buda disciplineloos denken en zijn vooral ge�nteresseerd in het brandpunt waar disciplines elkaar kruisen'

Weg met Limelight, leve Buda

In het Kortrijkse kunstencentrum Limelight worden volgende maand de lichten gedoofd. Wat er daarna komt, kun je nu al gaan smaken op het tiendaagse festival Utopia. De Morgen blikt met Joost Fonteyne, bijna ex-Limelight-directeur, en Koen Kwanten, ex-directeur van Dans in Kortrijk, terug op wat was en kijkt vooruit naar wat komen moet.

Kortrijk

Van onze medewerkster

Liv Laveyne

In de Jan Persijnstraat in Kortrijk was in het begin van de twintigste eeuw een succesvolle wijkbioscoop gevestigd. In de jaren zeventig slabakten de zaken en 'De Gouden Lanteern', zoals het pand werd genoemd, was een 'verbrande' cinema geworden waar ook seksfilms werden vertoond. Tot op 8 december 1980 kunstencentrum Limelight er zijn deuren opende. De 25ste verjaardag die het centrum nu viert, is tevens ook een beetje zijn zwanenzang, aangezien vanaf januari 2006 Limelight opgaat in het kunstencentrum Buda, waar Fonteyne en Kwanten voor respectievelijk de zakelijke en artistieke leiding zullen instaan. Samen met partners Dans in Kortrijk en Beeldenstorm geeft Limelight een voorsmaakje.

Was Kortrijk cultureel braakliggend terrein toen Limelight zich er vestigde in 1980?

Fonteyne: "Limelight was aanvankelijk een reactie tegen de patisseriecultuur. In de Stadsschouwburg had je de klassieke operettes à la Het land van de glimlach waar de madammen met hun bontjas naartoe gingen. Heel wat mensen vonden het tijd dat er ook iets anders getoond werd in Kortrijk, ook omdat overal elders dingen aan het gebeuren waren met groepen als Radeis en figuren als Anne Teresa De Keersmaeker. Limelight was aanvankelijk vooral een filmforum, en als het zaaltje vrij was, werd er soms een concertje gegeven. Het begon allemaal vrij naïef. Toen Limelight werd opgestart, heeft de lokale gerechtelijke politie nog een onderzoek ingesteld omdat gefluisterd werd dat het vol communisten zat. In die 25 jaar is gelukkig veel veranderd. Limelight heeft een frisse wind doen waaien: wat hier in de jaren tachtig gestaan heeft aan concerten is legendarisch: het eerste Belgische concert van Henry Rollins, en groepen als Urban Dance Squad en Einstürzende Neubauten toen ze nog relatief onbekend waren."

De plannen tot samenwerking tussen Limelight, Dans in Kortrijk en Beeldenstorm ontstonden lang voor de oproep tot 'synergieën' doorklonk in het kunstendecreet.

Fonteyne: "In 1999 voerden we al gesprekken over een nauwere samenwerking. We waren ons ervan bewust dat het niemand ten goede kwam om elk op ons eigen eilandje te blijven zitten. En dan spreek ik in de eerste plaats over inhoud, want daar bestaan nogal eens misverstanden over. Het is niet omdat het goedkoper is om één bureau te hebben dat je moet fusioneren. In 2002 maakte urbanist Bruno De Meulder, professor aan de KU Leuven, een studie en onderzocht cultuursocioloog Rudi Laermans in opdracht van de stad de haalbaarheid van een Kortrijks kunsteneiland in de Budawijk. Het event Buda Eye in het kader van Anno '02 was een eerste try-out om dat onderzoek aan de artistieke realiteit te toetsen. Daarna was er geen weg terug: we stonden aan de rand van het zwembad en dan moet je springen."

Het is niet niks waar kc Buda voor staat: op nauwelijks een kilometer verrijst een kunstenaarseiland met vier grote locaties.

Fonteyne: "Het oude cinemacomplex Pentascoop wordt momenteel verbouwd en moet tegen juni 2006 plaats bieden aan drie filmzalen en een groot en klein podium. Daarnaast zijn er nu al vijf artiestenstudio's in de Tacktoren en zullen ook de stallen sporadisch gebruikt worden. Voor de renovatie van de H. Hartfabriek zijn de architecten van 51N4E met de plannen bezig. Daarnaast blijven de zaal en kantoren van Limelight in gebruik en wordt er naar kunstenaarsverblijven gezocht.

"Binnen het stadsvernieuwingsproject heeft Kortrijk 3 miljoen euro ontvangen van de Vlaamse Gemeenschap voor de heropwaardering van de Budabuurt. Het is voor een stad als Kortrijk, die nogal mercantiel is ingesteld, niet niks om zomaar eventjes de raad van een urbanist en cultuursocioloog op te volgen. Wij verkeren in het gelukkige geval dat onze burgemeester Stefaan De Clerck drie sleutelwoorden heeft: creatie, innovatie en design."

Kwanten: "En wij hebben hem die niet ingefluisterd."

De nadruk komt bij Buda te liggen op het artistieke onderzoek. De ervaring leert dat publieksbereik vaak moeilijk in dat plaatje past.

Kwanten: "We willen de kunstenaars laten werken in hun eigen ritme. Het is niet de bedoeling om, in tegenstelling tot andere kunstencentra, een wekelijkse programmatie te presenteren. We brengen vier festivals waarop we met resultaten naar buiten komen. Onder de naam 'K-Town' organiseren we in oktober in samenwerking met het cultureel centrum een transdisciplinair kunstenfestival met focus op de stad en met 'af en straf' werk. Ten tweede is er een creatiefestival waarop nieuwe namen en pril werk worden gepresenteerd. Dat festival ligt in de lijn van wat Limelight vroeger bracht met Jong Bloed en Dans in Kortrijk met Dans@tack. In de zomer stellen we met andere Kortrijkse kunstorganisaties een breed en toegankelijk programma samen, bijna als cadeau aan de Kortrijkse bevolking. Volgend jaar organiseren we een nuleditie van dit festival onder de titel Kortrijk Congé, een soort mini-mini-uitgave van de Parijse Nuit Blanche. Vanaf 2007 ten slotte organiseert Buda ook een internationaal festival waarbij 'op verplaatsing' wordt gespeeld."

Fonteyne: "Die verscheidenheid aan festivals zorgt telkens voor een ander publiek en daar zullen we onze communicatie ook op afstemmen. Voor een creatiefestival moet je niet in elke bus uitnodigingen gooien omdat je weet dat zo'n festival een beperkte niche bereikt."

Is dat niet een negatieve vooronderstelling terwijl de doelstelling net zou moeten zijn een ruimer publiek te bereiken?

Fonteyne: "Ik denk dat we daarin realistisch moeten zijn. Iedereen is welkom en we hopen wel de diverse publieken dichter bij elkaar te brengen. Kc Buda moet een kruispunt zijn waar mensen elkaar tegenkomen. De Budawijk moet niet alleen het cultureel epicentrum worden van Kortrijk, maar ook een economisch en sociaal ontmoetingspunt waar de horeca kan floreren."

De commissie kunstencentra was lovend over het Budadossier maar had twijfels bij de invulling van het luik educatie en beeldende kunst.

Fonteyne: "We willen niet vanuit een klassiek educatief patroon vertrekken, verleiding is bij ons het sleutelwoord. Samen met de vzw Tegenstroom willen we zondagbrunches met cultuurfilosofische lezingen organiseren. Het Limelightproject van theaterclubs waarbij scholieren lunchen met artiesten, wordt voortaan multidisciplinair ingevuld."

Kwanten: "Buda moet een verdichting van creatieve mogelijkheden worden: zowel in ervaring, disciplines als achtergronden, zowel internationaal, regionaal als lokaal. Zo wordt samengewerkt met theatergroep de Unie der Zorgelozen, choreografencollectief Passerelle en het kunstenaarscollectief Het Pakt!. Er komt ook een wijkproject dat Buda Buren zal heten."

Fonteyne: "Ook met het Kortrijkse theater Antigone worden losse samenwerkingsverbanden niet uitgesloten en zijn gesprekken aan de gang over een gezamenlijke labowerking. In het eerste werkingsjaar zitten veel kunstenaars met wie Limelight, Dans in Kortrijk of Beeldenstorm vroeger al een parcours hebben afgelegd zoals Superamas, Jean-Luc Ducourt, Anouk De Clercq, Crew en Action Malaise. Maar het is geen trouwboekje dat we tekenen, waarbij gezelschappen of kunstenaars vast aan Buda verbonden zijn."

Kwanten: "We willen disciplineloos denken en zijn vooral geïnteresseerd in het brandpunt waar disciplines elkaar kruisen."

Tijdens Rijsel 2004 haalde Buda al de banden nauw aan met de Franstalige kant. Wordt die samenwerking voortgezet?

Fonteyne: "Tijdens Lille 2004 was Buda Kortrijk aan een proef onderworpen door als een van de Maisons Folie, kunstenaarshuizen, te fungeren naast andere locaties in Roubaix en Doornik. In 2006 komt er een vervolgfestival met als thema 'India'. Een van de grote problemen van Europese samenwerkingsverbanden is dat het vaak een opgeklopt eenmalig event is terwijl banden organisch moeten groeien. Het is toch goed om van elkaar te weten waarmee we bezig zijn. Kortrijk is misschien geen drielandenpunt, maar wel een drieregiopunt tussen Vlaanderen, Noord-Frankrijk en Wallonië. In amper een half uurtje rijden ben je in Rijsel of Bergen, maar toch blijven die regio's voor de Vlaming vaak terra incognita. Het is toch te gek voor woorden dat onze minister bij wijze van spreken culturele akkoorden met Timboektoe afsluit, terwijl niemand weet wat er in Wallonië groeit en bloeit. Daar wil Buda zeker iets aan doen."

Volmaakt

Utopia of de denkbeeldige volmaakt gelukkige staat is het thema dat kunstencentrum Buda in de praktijk wil omzetten. Het festival is een mix van theater, dans, performance, film, video en beeldende kunst met nieuw werk van o.a. Jan Kempenaers, Reckless Sleepers en Alexis Destoop en bestaand werk van o.a. Jean-Luc Ducourt, Oscar Munoz en Rebecca September. Tevens zijn er twee premières: Ontroerend Goed brengt Keys, een interactieve labyrinthvoorstelling. Acteur Bernard Van Eeghem brengt de soloperformance If not for you, een liefdesgeschiedenis maar ook een stukje geschiedenis van Limelight. In 2004 werd er tijdens renovatiewerken een lambrisering verwijderd. Daarbij viel een pakketje uit de holte: in de verkreukelde filmaffiche zaten minuscule liefdesbriefjes verborgen die dateren uit de periode van de 'verbrande cinema'.

Tot 18 december op diverse locaties in Kortrijk. Info: www.budakortrijk.be. Tickets: 056/22.10.01

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234