Woensdag 01/12/2021

Interview u scenarist-regisseur Atom Egoyan over 'Where The Truth Lies'

'Wat zo fascinerend is aan beroemdheden is dat geheel aan verhalen, legendes en fantasie�n dat ze met zich meedragen en waaraan ze moeten blijven beantwoorden'

Publiek imago en privéschandalen

In het Amerika van de jaren vijftig vormen Lanny en Vince een waanzinnig populair showbizzduo. Hun tv-programma's zijn kijkcijferkanonnen. Nachtclubs die hun komische acts programmeren moeten volk weigeren. En plots is het afgelopen. Waarom? Wanneer journaliste Karen zich twintig jaar later op de zaak stort, stuit ze op een kluwen van publieke mythologie en privéschandalen. 'Wat ik aan dit verhaal zo fascinerend vond, is dat elk personage zijn eigen versie, zijn eigen verhaal construeert', zegt Atom Egoyan over zijn nieuwste film Where the Truth Lies.

Cannes

Eigen berichtgeving

Jan Temmerman

Lanny en Vince zijn de fictieve hoofdpersonages in Where the Truth Lies, de nieuwe film van de Canadese filmmaker Atom Egoyan, een complexe thriller noir over publieke mythologie en privéschandalen, over de verlokkingen van de roem en over de menselijke behoefte om verhalen te vertellen, te manipuleren en desnoods te verzinnen.

De film werd vorig jaar in mei aan de wereld gepresenteerd op het Festival van Cannes, toen Atom Egoyan nog niet wist dat zijn duurste en toegankelijkste film tot nu toe enkele maanden later zijn carrière in de Amerikaanse bioscopen grotendeels zou missen door een strenge NC-17-quotering. Die kwam er omdat de film enkele seksscènes bevat die de regisseur - terecht - niet wou wegknippen.

Nog voor Where the Truth Lies in Cannes vertoond was, werd hij al aangekondigd als uw 'meest commerciële film'. Vindt u dat zelf ook?

Egoyan: "Ik ben daar eerlijk gezegd nooit mee bezig terwijl ik aan een film werk. Dit is een verhaal over de entertainmentbusiness en over showbizzroyalty en dus vond ik dat de film dan ook de bijpassende look moest hebben. Als de film klaar is, moet er over de marketing nagedacht worden, maar dat is mijn job niet. En zelfs als ik mij daarmee wil moeien, lukt het toch niet. Indertijd zei ik tegen Miramax dat ze Exotica niet als een seksthriller mochten adverteren, ze hebben niet naar mij geluisterd en hadden uiteindelijk gelijk."

Het verhaal bevat duidelijke film-noirelementen, zoals het moordmysterie, de chantage en de typische voice-over. Uw films hebben altijd al mysterieuze trekjes gehad, maar nu volgt er wel degelijk een echte ontknoping.

"Dat was ook nodig, want Where the Truth Lies kun je een genrefilm noemen. Het publiek zou verward en ontgoocheld zijn als een en ander onbeantwoord bleef. In mijn vorige films was het mysterie meer van filosofische aard. Maar ik vind dat het einde toch nog behoorlijk ambigu blijft. Film noir heeft volgens mij sowieso een filosofische onderstroom: het gaat om de relatie tussen mensen en het noodlot. De klassieke intrige heeft iets van een intelligente machine die met allerlei omstandigheden speelt en het leven van de personages manipuleert. Ze kunnen niet ontsnappen, ze kunnen de machine niet controleren. Veel meer dan stilistische conventies is dat idee van noodlot, van onontkoombaarheid essentieel voor film noir. Wat ik aan dit verhaal zo fascinerend vond, is dat elk personage zijn eigen machine probeert te ontwerpen, iedereen construeert zijn eigen versie, zijn eigen verhaal."

Hoe vervelend is het om telkens weer te moeten benadrukken dat deze film niet over de komieken uit de jaren vijftig Jerry Lewis en Dean Martin gaat?

"In de roman van Rupert Holmes, die de inspiratie vormde voor mijn scenario, kon je makkelijk verwijzingen ontdekken naar Lewis en Martin. Ik heb geprobeerd zo ver mogelijk van het boek vandaan te blijven. Wat daarin verteld wordt, heeft in werkelijkheid niks te maken met Lewis en Martin, waarom zouden ze dan ter sprake moeten komen? Ik vond dat echt een obstakel. Het zou ook wel belachelijk zijn om Lewis en Martin te imiteren. Zo zou je zeker de indruk krijgen dat deze film op ware feiten gebaseerd is, wat hij dus niet is. Er zijn zoveel komische duo's: Laurel en Hardy, Bing Crosby en Bob Hope, Abbott en Costello, the Smother Brothers... Al die teams hadden dezelfde klassieke configuratie: enerzijds de straight guy en anderzijds iemand die telkens de controle leek te verliezen. Precies om de verwijzingen naar Lewis en Martin zoveel mogelijk te vermijden, heb ik geprobeerd een uniek duo te creëren. Een duo met een Brit en een Amerikaan dat had kunnen bestaan, maar nooit bestaan heeft. Op die manier werd Vince een combinatie van David Niven, Rex Harrison, Peter Lawford en Noel Coward. Vince is het soort mythische Engelsman waarnaar Amerika vroeger opkeek: een geciviliseerde gentleman. Lanny is dan weer een combinatie van Lenny Bruce, Jerry Lee Lewis, Louis Prima en opkomende rockers als Elvis. Kortom, een loose canon dat steevast in bedwang moet worden gehouden. In Freudiaanse termen zou je van ego en id kunnen spreken. Die karakters hebben Kevin Bacon en Colin Firth dan tot leven gebracht. Dat komt volgens mij ook overeen met hun publieke imago, wat de reden was waarom ik juist hen gecast heb: iedereen ziet Colin als de beleefde gentleman, de Darcyvertolker, terwijl Kevin iets onvoorspelbaars heeft, een wild card. Hij is iemand met een zweem van gewelddadigheid over zich. Het was ook interessant om in de film te tonen hoe verschillend hun act is van hun 'echte' leven, want de rollen werden net omgekeerd."

Voor journaliste Karen kan het hele verhaal, dat draait om het conflict tussen publieke mythologie en privéschandalen, samengevat worden als de opgang en de val van haar idolen.

"Dat was inderdaad een zeer belangrijk element. Daarom vond ik het nodig dat Alison Lohman niet alleen de journaliste zou spelen, maar ook het kleine meisje dat ze ooit was. Een uniek moment, want Alison is in werkelijkheid 26. Ze moest als het ware terugkeren naar de intimiteit van haar eigen jeugd en beschikt daarvoor gelukkig over de nodige onschuld. De scène zou minder gewerkt hebben als we een kindactrice hadden gebruikt."

Het blijft hoe dan ook pijnlijk de neergang van zijn idolen te

moeten meemaken.

"Idolen zijn essentieel in deze film omdat ze aantonen hoe belangrijk het voor iedereen is om het leven te structureren via verhalen. En in onze cultuur zijn beroemdheden een onuitputtelijke bron van verhalen, fantasieën en projecties. In dat opzicht is het laatste stuk van deze film erg onthullend. Als de journaliste alles aan elkaar knoopt, heeft ze geen enkel hard bewijs. Het zijn allemaal gissingen en vermoedens. Misschien is het zelfs haar verbeelding, denkt ze zelfs. Uiteindelijk is het waarschijnlijk toch allemaal waar, maar ondanks die vaststelling wil ze het verhaal niet publiceren. Dat verantwoordt ze door te zeggen dat ze de herinneringen van een moeder die nog altijd rouwt om haar dochter niet wil vernietigen. Want al kloppen die herinneringen niet, toch vormen ook zij een verhaal."

In films als The Adjuster, Exotica en The Sweet Hereafter toont u welke verregaande invloed een job kan hebben op iemands leven. Dat aspect is nu nog uitgesprokener aanwezig omdat het om jobs vol roem en glamour gaat.

"Wat zo fascinerend is aan beroemdheden, is dat geheel aan verhalen, legendes en fantasieën dat ze met zich meedragen en waaraan ze moeten blijven beantwoorden. Daarnaast wou ik laten zien hoe verleidelijk die wereld is. Een wereld van weelde waarin alles mogelijk lijkt, waarin je alles kunt krijgen wat je wilt, waarin je het gevoel krijgt dat morele consequenties niet bestaan."

De film speelt zich deels in de fifties en deels in de seventies af. De verschillen zijn opvallend.

"In de jaren vijftig werden glamour en roem nog beschermd. De sterren waren nog min of meer in staat hun eigen imago te controleren en de pers in bedwang te houden. Maar in de jaren zeventig, de periode waarin Karen haar journalistiek onderzoek voert, is de situatie al helemaal anders. Het is ook de periode waarin het new journalism opgang maakt: van journalisten wordt niet alleen verwacht dat ze dieper graven, maar ook dat ze zichzelf meer impliceren in hun verhalen. En dat is wat Karen op verregaande wijze doet."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234