Dinsdag 22/09/2020

interview u kris cuppens is klaar voor zijn eerste film

'Als je op de ultieme grens zit tussen leven en dood, rationaliteit en waanzin, heb je niet veel nodig om erover te stappen'

'Ik jaag op olifanten en val over muggen'

Theater en engagement. Het zijn twee belangrijke pijlers in het leven van Kris Cuppens, acteur, scenarist, regisseur en Rits-docent. Als theateracteur speelde hij voor gezelschappen als NTG en Publiekstheater in Gent, De Parade in Brussel, De Korre in Brugge en de Queeste in Genk, maar TV 1-kijkers kennen hem vooral van series als Heterdaad (rol van BOB'er Willy Martens), Recht op recht en Flikken. Met de Franstalige productie Folie privée, een eigentijdse variant op Medea van Euripides, zet hij zijn eerste stappen in de film.

Brussel

Van onze medewerker

Luc Joris

Samen met regisseur Joachim Lafosse schreef Cuppens het scenario van dit schokkende echtscheidingsdrama, terwijl hij ook de hoofdrol voor zijn rekening nam. "Toen we aan het scenario van Folie privée begonnen, hing er in Vlaanderen heel wat Medea in de lucht", vertelt Cuppens. Er was Mamma Medea van Tom Lanoye, Mind the Gap van Gerardjan Rijnders, Kattenmoeras van Marina Carr, iets van Jan Decorte. Ook Pasolini en Lars Von Trier hebben er zich door laten inspireren. Je krijgt dat ding niet stuk. Het blijft actueel. Lafosse is een kind van gescheiden ouders, ik ben een gescheiden vader en we hebben onze eigen anekdotiek voor de film gebruikt. Aan de reacties merken we dat we erin geslaagd zijn om die privé-anekdotiek te overstijgen. Dat is een pak van mijn hart."

Cuppens ziet de echtscheiding en de moeilijke relatie tussen de man en de vrouw ook als een metafoor voor de communautaire kwestie. Hij ontmoette Lafosse op de set van Heterdaad, een krimi gesitueerd in Brussel. Samen kregen ze het schaamrood op de wangen omdat in deze druk bekeken serie nauwelijks Franstaligen of anderstaligen aan bod kwamen. "Dat heeft ons bij elkaar gebracht. In Brussel is er een soort Berlijnse muur tussen de taalgemeenschappen. Frans- en Nederlandstaligen blijven elkaar uit de weg gaan. Het is als een slecht lopend huwelijk en Brussel is het kind, waardoor het moeilijk wordt om uit elkaar te gaan. We hebben het respect voor elkaar verloren. Net als in een huwelijk komen de verwijten almaar terug."

Voor zijn rol onderging Cuppens ook een fysische gedaanteverwisseling. Hij is bijna onherkenbaar achter een dikke zwarte baard, wilde piekharen en flink aangedikt met een tiental kilo's. "Ik ben Jan niet. Ik investeer mezelf in dat personage en ik verdedig het met alles wat ik heb. Ik hou er ook van, maar ik denk niet dat ik met Jan zou kunnen leven. Ik moet een soort afstand kunnen inbouwen. Dat maakt het makkelijker om er in of uit te stappen. Eigenlijk is Jan al dood voordat hij sterft. De enige daad van verzet die hij nog in zijn lijf heeft, is: 'Ik zet geen stap, ik beweeg niet meer.' Jan is een fundamentalist die zich vastklampt aan het primordiale dat hij heeft."

Volgens Cuppens gaat Folie privée, het tweede luik uit een trilogie over de familieband, over de private waanzin en het overschrijden van grenzen die zich bij een scheiding binnenskamers afspelen. Onthutsend op dat gebied is de eindscène, waarin de vader zijn zevenjarig zoontje doodt. "Voor mij is het een uiting van liefde. Ik zeg daarmee niet dat het een gezonde uiting is, maar als je op de rand zit, op de ultieme grens tussen leven en dood, rationaliteit en waanzin, heb je niet veel nodig om erover te stappen. De grens is flinterdun. Hoe komt het zo ver? Een huis bouw je om te schuilen. Ik bouw een verhaal om te schuilen, om meer inzicht in de dingen te krijgen die niet te begrijpen zijn. Ik keur niet goed wat Jan doet, maar ik kan het begrijpen. En film is het medium bij uitstek om zich in anderen in te leven."

Folie privée, een ruwe naturalistische tranche de vie, werd in nauwelijks tien dagen ingeblikt. Van een echt budget was geen sprake. Met zijn korte film Le tribu won Lafosse verschillende prijzen. Zo groeide het idee om een nieuwe film te maken. "Ik weet niet of meer geld een zegen geweest zou zijn. Misschien waren we er dan nooit uit geraakt. De noodzaak verplichtte ons om à la Dogma te werken. Het scenario, in een maand geschreven, was een soort routemap. Er is geïmproviseerd en tijdens het draaien begon Joachim soms aan een wilde zoektocht naar oplossingen. De opnamen hebben voor veel spanningen en crisissen gezorgd. Ik verzeker je dat de making of een Oscar zou halen. De realiteit overtreft altijd de fictie."

Cuppens staat bekend om zijn engagement. Hij speelt een voortrekkersrol in de bomspottingacties tegen kernwapens en stapt regelmatig mee in betogingen van de anti-imperialistische bond. "Ik maak dingen over zaken waar ik 's nachts van wakker lig. Ik kan moeilijk afstand bewaren. Dat is mijn voor- en nadeel. Ik engageer me ten voeten uit. Dat is niet altijd even leuk, voor mezelf, noch voor de anderen. Maar het levert iets op. Ik kan het niet laten om te duwen en te trekken. Ik voel me hoe langer hoe meer thuis in zulke biotopen. In die zin vervaagt de grens tussen vredesbeweging en iets vertellen.

"Eva Bal heeft over mij gezegd dat ik op olifanten jaag en over muggen val. Dat is goed getypeerd. Ik heb een groot hart, maar ik ben tegelijk ook bang. Ik doe goede dingen, maar ik verknoei ook. Soms respecteer ik misschien de limieten niet. Het gaat al beter dan vroeger, maar ik durf me zo te gedragen en gelukkig zijn er mensen zoals Lafosse, Bal en theatermaker Rudi Meulemans die daar iets mee kunnen doen."

Moeten we daar ook pater Put aan toevoegen, de leraar op het Kruisheren-college in Maaseik die er bij Cuppens de liefde voor de betere film in lepelde. "Ja, maar ik heb dat nooit beseft en dat vind ik zeer jammer. Het is pas onlangs tot me doorgedrongen. Pater Put was zeer breeddenkend en liet ons films als Herz aus Glas van Werner Herzog en de nieuwe Truffaut zien, films die eigenlijk niet voor ons bestemd waren. Ik vraag me nu af hoe die man dat indertijd voor elkaar kreeg. Bij de nabespreking merkte ik dat ik er veel feeling voor had. Ik kon er mijn trein aanhangen. Alleen wou ik toen iemand als Toon Hermans worden, omdat ik er volstrekt geen idee van had dat je filmregie kon studeren. Dat was in het college ook niet aan de orde. Architect was het verste dat je kunstzinnige ambitie mocht reiken. Maar ik besef meer en meer, ook dankzij de theatercode die ik hanteer, dat ik met mijn manier van werken soms beter bij de film terechtkan."

Folie privée loopt vanaf deze week in de Gentse bioscoop Sphinx.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234