Dinsdag 26/10/2021

interview u Jean-Pierre Bacri en Agnès Jaoui stellen het beeld bij in Comme une image HHH

'De film speelt zich af in de Parijse literaire wereld maar het hadden evenzeer de posterijen kunnen zijn'

'Een man hoeft niet met elke onbeleefde cafébaas op de vuist te gaan'

De Franse film Comme une image is een vlijmscherpe, grotendeels in het literaire wereldje gesitueerde relatiestudie van hoe mensen elkaar, al dan niet bewust, kunnen kwetsen, vernederen, manipuleren, beliegen, gebruiken en misbruiken. Dat het geen zwartgallige, deprimerende film is geworden, is op zich al een heuse krachttoer. Het is vooral een nieuwe demonstratie van het fenomenale talent van het schrijvende acteursduo - of acterende schrijversduo - Agnès Jaoui en Jean-Pierre Bacri.

Brussel

Eigen berichtgeving

Jan Temmerman

Sinds begin jaren negentig hebben Bacri en Jaoui naam gemaakt als uitstekende scenaristen, met oor voor scherpzinnige dialogen en oog voor levensechte personages. Zo tekenden ze samen voor de scenario's van Cuisine et dépendances, Un air de famille en Smoking/No Smoking van Alain Resnais. De samenwerking met Resnais leidde naderhand tot de grappige en ongewone liedjesfilm On connaît la chanson. In 1999 debuteerde Jaoui als regisseuse met Le goût des autres. Dit jaar leverde het duo weer zeer onderhoudend kwaliteitswerk af met Comme une image, opnieuw in de regisseurshanden van Jaoui en in Cannes heel terecht bekroond als beste scenario.

Bacri speelt de succesrijke schrijver Etienne Cassard, die zo met zichzelf, zijn carrière en zijn veroudering begaan is dat hij nauwelijks beseft hoeveel schade hij rond zich aanricht. Vooral zijn mollige dochter Lolita (een sterke Marilou Berry, de dochter van actrice Josiane Balasko) lijdt daaronder. Haar zelfbeeld is zo broos dat ze iedereen die vriendelijk tegen haar is meteen wantrouwt omdat ze vermoedt dat men alleen maar in haar beroemde vader geïnteresseerd is. Lolita werkt nochtans hard aan een carrière als (klassieke) zangeres, waarbij ze les krijgt van Sylvia Miller (rol van Jaoui), zelf getrouwd met een (minder succesrijk) auteur.

Na jullie vorige film Le goût des autres hadden jullie deze film ook Le regard des autres kunnen noemen.

Jaoui: "Zeker. We hebben uiteindelijk voor Comme une image gekozen omdat we graag een dubbele betekenis in onze titels stoppen. Enerzijds is het een verwijzing naar de beelden van schoonheid, succes en weet ik veel wat die je in magazines en reclame opgedrongen worden. Anderzijds verwijst het naar de uitdrukking sage comme une image. Die braafheid is iets dat ons aangeleerd wordt, en waaraan we te vaak gehoorzamen."

De verschillende personages komen zeer levensecht over. Ze hebben allemaal hun momenten waarin ze je charmeren, maar ook scènes waarin ze je irriteren.

Jaoui: "Dat was de bedoeling. Voor een kind is het 'praktisch' de wereld in goeden en slechten onder te verdelen, net zoals het voor volwassenen vaak praktisch is tot een bepaalde clan te behoren, om bepaalde dogma's te geloven en in simplismen te vervallen: zij is fantastisch, hij is een klootzak... Ik vind het nog altijd niet makkelijk van iemand aan wie ik een hekel heb te zeggen dat hij iets goed gedaan heeft, en vice versa. Simplisme kan heel verleidelijk zijn. Veralgemeningen zijn meestal zeer aantrekkelijk, maar altijd onrechtvaardig."

Een man verontschuldigt zich in de film bij een vrouw omdat hij vindt dat hij zich even voordien in het café laf gedragen heeft. Zij zegt dat ze het al vergeten is. Is dat zo?

Jaoui: "Oh ja."

Bacri: "En ze is gewoon vriendelijk. Zelfs als ze het niet vergeten was, zegt ze zo dat het niet erg is. Ze zegt trouwens ook: 'Je kunt niet met alle imbecielen beginnen vechten.' Maar voor die jongen is de herinnering toch zwaar om dragen. Dat sluit aan bij de thematiek van de film: meisjes zegt men sois belle, de jongens krijgen sois fort te horen."

Het is geen toeval dat hij op tv naar een western met de stoere Robert Mitchum zit te kijken en dat zij dat soort films vervelend vindt omdat ze allemaal op elkaar lijken.

Jaoui: "Ja, misschien is dat haar onbewuste manier om iets troostends te zeggen. Maar anderzijds heb ikzelf westerns altijd strontvervelend gevonden - waarom gebruik ik nu al die vulgaire woorden? - op enkele uitzonderingen na. Dat machogedrag is echt een jongensprobleem. Ik verwacht heus niet van een man dat hij op de vuist wil gaan met elke onbeleefde cafébaas. Ik zou mij daar zeer onbehaaglijk bij voelen."

En als hij dan de western wegzapt...

Bacri: "...verschijnt zo'n typische reclameboodschap vol vrouwelijke perfectie. (grijnst) Ja, de beelden waaraan mannen moeten beantwoorden worden afgewisseld met de imagerie waaraan vrouwen moeten voldoen."

De film hangt een gedetailleerd 'beeld' op van het literaire wereldje in Parijs.

Jaoui: "Maar het had ook dat van de posterijen kunnen zijn."

Bacri: "We hebben een tijdje architecten overwogen maar we kenden dat milieu niet voldoende. Uiteindelijk hebben we gekozen voor de wereld van schrijvers en uitgevers, met mensen die enerzijds bewonderd worden en anderzijds die bewondering ook verdienen."

Jaoui: "We hebben met uitgevers en schrijvers gepraat, hebben hen ook versies van ons scenario laten lezen. Ik ben ook naar enkele literaire feestjes geweest, maar die lijken natuurlijk op alle andere soirées mondaines ter wereld. Alhoewel! Ik vond toch dat er wel een specifieke look was, très looké, veel meer dan in het filmmilieu, een beetje chic intellectuel met een heel precieze vestimentaire code."

Wat de film ook erg goed schetst, is hoe succes mensen verandert. Succesrijke mensen beweren graag dat zij hetzelfde zijn gebleven, dat de anderen veranderd zijn. Wat zijn jullie persoonlijke ervaringen op dat vlak?

Bacri: "Het zijn de anderen die veranderd zijn." (grijnst)

Jaoui: "Ik zie twee soorten reacties. Er zijn de mensen die breken met alles wat aan hun vroegere leven herinnert: hun uitgever, hun vrouw, hun huis, hun auto, hun vrienden... We hebben nog steeds dezelfde vrienden, dezelfde agenten en dezelfde niet-auto, want we hebben er nooit een gehad. Maar het is onvermijdelijk dat succes je verandert. Mij heeft het meer zelfvertrouwen gegeven, meer vrijheid ook."

Bacri: "Je hebt allerlei soorten verandering, ook bij de anderen. Die stellen zich bijvoorbeeld onderdaniger op of ze verzetten zich juist tegen diegenen die succes hebben. En bij wie succes heeft, zijn er die een dikke nek krijgen en vinden dat ze voortaan iedereen mogen onderbreken of afblaffen. Maar er zijn ook diegenen waarover iedereen het eens is dat ze heel eenvoudig zijn gebleven en een gezonde blik op de dingen hebben bewaard. Het kan allemaal."

Jullie moeten ervaring hebben met mensen die van jullie succes gebruik willen maken?

Jaoui: "Ja, dat vind ik eigenlijk het pijnlijkste. Je hoort mij niet klagen. We hebben er zelf voor gekozen, enfin, niet voor het succes (lacht), maar voor het feit dat we publieke figuren zijn. Maar er zijn inderdaad mensen die plots toenadering tot mijn familie zochten en met mij 'oude banden' wilden aanhalen die vaak niet eens bestonden. Zangeres Barbara heeft daar een mooi liedje over gemaakt, 'Les rapaces': 'Ces amis inconnus que j'ai jamais vus.'"

Bacri: "Het is eigenlijk wel grappig, hoe Agnès vanuit de duisternis in de schijnwerpers is gekomen. In het begin ging alle belangstelling naar mij uit en moest ik veel moeite doen om duidelijk te maken dat dat meisje, dat ze soms niet eens zagen zitten, wel degelijk meegeschreven had. En nu zien we hoe dezelfde mensen die haar indertijd ongegeneerd negeerden, haar als een koningin behandelen en doen alsof het nooit anders is geweest."

Jaoui: "Nu doen ze soms alsof ik alles geschreven heb." (lacht)

De film eindigt met een lied dat de troostende kracht van de kunst bezingt.

Bacri: "Ja, ik vind dat films zo'n impact kunnen hebben. En zelf films maken kan ook opluchten. Soms is het echt een vorm van exorcisme. (bedenkt zich) Ach, exorcisme, we gaan die richting toch niet inslaan! Maar het doet inderdaad deugd om naderhand te horen dat sommige mensen iets gehad hebben aan wat wij gemaakt hebben. (tegen Jaoui) Zoals die man die ons zo dankbaar was omdat Le goût des autres zijn leven veranderd had."

Jaoui: " Wie was dat?"

Bacri: "Ik ga hier zijn naam niet noemen, maar je weet wel wie: die man van wie we nadien nog gezegd hebben dat hij geen haar veranderd was."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234