Woensdag 19/01/2022

Interview n Batasuna-boegbeeld Arnaldo Otegi bevestigt officieuze contacten met socialistische partij

Otegi: 'Als alle partijen een oprechte poging zouden doen om onderhandelingen te beginnen, dan zou de Eta zelf duidelijk maken dat de gewapende strijd in die context verdwijnt'

'Eta probeert met Spaanse regering te praten'

'Als de Spaanse regering een scenario zonder gewapende strijd wil, moet ze daar met de Eta over praten', zegt Batasuna-boegbeeld Arnaldo Otegi in een gesprek met De Morgen. Batasuna deed gisteren niet mee aan de verkiezingen voor het Baskische regioparlement maar de partij is allesbehalve uitgeteld.

Sopelana

Van onze correspondent

Rudy Pieters

Sopelana - Sopela in het Baskisch - aan de vooravond van de verkiezingen. De straten hangen vol rode sterren, tientallen affiches voor de pas opgerichte Communistische Partij voor de Baskische Gebieden (EHAK). Aan alles merk je dat de meesten in dit voorstadje van Bilbao nationalistisch stemmen. De Baskisch-Nationalistische Partij (PNV) heeft de absolute meerderheid in de gemeenteraad, het links-nationalistische Batasuna is de tweede grootste groep. De entree van het socialistische partijlokaal is zwartgeblakerd, een zoveelste getuige van de kale borroka, het Baskische straatgeweld tegen symbolen van de Spaanse "bezetter". "Een molotovcocktail", zegt José Luis Sánchez, het enige socialistische gemeenteraadslid. "Het was al de derde aanval. De vorige keer was nog maar een paar maanden geleden."

Sánchez moet zijn mandaat nog beginnen, in opvolging van een raadslid dat in Madrid is gaan werken. "Als ik echt bang zou zijn, dan was ik al uit Euskadi gevlucht. Ik ben al eens gemeenteraadslid geweest in Berango, hier vlakbij. Ik had toen een lijfwacht, maar nu zonder lijfwacht voel ik me meer op mijn gemak. Het was een verschrikkelijk zware druk, je dacht voortdurend aan het gevaar. Straks zal ik er opnieuw een krijgen, de partij verplicht je daartoe. Opnieuw die druk dus, maar ik heb mij geëngageerd, ik ben een vechter."

Batasuna heeft drie gemeenteraadsleden in Sopelana. Ze varen er onder de vlag van Sopela Aurrera ('Voorwaarts Sopela'), want sinds 2003 is Batasuna buiten de wet gesteld, vooral omdat het de Eta-aanslagen niet veroordeelt. "Maar we maken nog altijd deel uit van Batasuna", zegt raadslid Guillermo Vio zonder omwegen. Op het plein voor het gemeentehuis helpt hij luidsprekers uit een bestelwagen laden. Straks komt Arnaldo Otegi hier spreken, het boegbeeld van Batasuna. Het decor: een reuzenfoto van de grote Batasuna-meeting eind vorig jaar in San Sebastián. Vijftienduizend man hoorde er Otegi's oproep voor een politieke oplossing in Baskenland. Sindsdien lijkt er van alles te bewegen. Premier Zapatero toonde zich bereid naar Batasuna te luisteren. De Eta verklaarde twee weken geleden nog dat "een democratisch proces" mogelijk is. Vorige week beslisten zowel regering als parket om EHAK aan de regionale verkiezingen te laten deelnemen, ondanks de vermoedens dat EHAK een Batasuna-kloon is. En toch zijn er geen contacten tussen Batasuna en de Spaanse regering, bezweert Otegi bij het begin van ons interview. "Er is wel een officieus contact tussen leiders van Batasuna en leiders van de socialistische partij in Baskenland", geeft hij toe. "Daardoor weten ze dat de links-abertzale beweging geen tactische spelletjes speelt."

Zijn er contacten tussen de regering en de Eta?

Arnaldo Otegi: "Het enige wat wij weten is wat de Eta zelf heeft verklaard, namelijk dat ze een poging doet om een communicatiekanaal te openen met de Spaanse regering. Wat die poging is weten we niet. Als de regering een scenario zonder gewapende strijd wil, moet ze met de Eta praten over dat scenario."

Zopas riep Gerry Adams het Ira op de gewapende strijd op te geven. Begin dit jaar riepen jullie Zapatero op de Spaanse Tony Blair te worden. Nemen jullie dan de rol van Sinn Féin op?

"We hebben de oproep van Sinn Féin positief onthaald, maar er is een substantieel verschil tussen het Ierse proces en het onze. Het Ira houdt al vele jaren een wapenstilstand in acht, en voor Sinn Féin is het proces ondertussen voldoende gerijpt om het Ira een alternatief voor te stellen: het Ierse volk kreeg het recht om zelf te beslissen, er zijn nauwelijks nog politieke gevangenen. Hier bestaat zo'n alternatief nog niet. Als alle partijen een oprechte poging zouden doen om onderhandelingen te beginnen, dan ben ik ervan overtuigd dat wij niet eens zo'n oproep zouden moeten doen. Dan zou de Eta zelf duidelijk maken dat de gewapende strijd in die context verdwijnt."

Maar dan alleen maar onderhandelingen die tot de onafhankelijkheid leiden.

"Helemaal niet. We stellen geen onafhankelijkheidsscenario voor om het politieke en gewapende conflict op te lossen. We stellen een scenario voor waarin het Baskische volk zelf kan beslissen. En als het zich tegen onafhankelijkheid uitspreekt, dan aanvaarden wij dat uiteraard."

Als het veroordelen van het Eta-geweld ongeveer het enige is wat jullie moeten om uit de illegaliteit te geraken, waarom doen jullie dat dan niet gewoon?

"Zo'n veroordeling heeft een moreel en geen politiek karakter. Wij zijn een politieke partij, wij willen dat de zaken worden opgelost, wij veroordelen niet. Bovendien, stel nu dat wij die stap wel zetten, dan zou dat niet gebruikt worden om een echt proces op gang te brengen, wel om te zeggen dat het probleem is opgelost.

"Kort na wat op 11 maart vorig jaar in Madrid gebeurde, was er een interview met Gil-Robles, een Europees parlementslid van de Partido Popular. De journalist (en op dat moment dacht hij nog dat de Eta achter de aanslag zat) zei dat Arnaldo Otegi in naam van Batasuna de acties in Madrid heeft veroordeeld. Het antwoord van Gil-Robles was: het is een valstrik, het is niet voldoende.

"Voor ons zou het relatief makkelijk zijn om te veroordelen, maar we zouden de oplossing van het conflict een slechte dienst bewijzen. Een deel van onze omgeving zou zo'n veroordeling als een vernedering beschouwen. Het is zoals met de foto's die Ian Paisley vraagt van de vernietiging van de wapens van het Ira. Iedereen weet dat het Ira de wapens vernietigt, maar Ian Paisley wil ook nog een foto zodat hij kan zeggen dat ze het Ira hebben verslagen. Hier hetzelfde. Ook wij gaan die foto niet geven."

Na het interview staat het gemeenteplein helemaal vol, veel jonge mensen, linkse outfit, de sfeer is ontspannen. Ook Teresa Ramajo is er, de moeder van de in België wonende Luis Moreno, in 1993 samen met zijn vrouw Rakel García opgepakt op verdenking van medewerking met de Eta. België weigerde hen aan Spanje uit te leveren. "Natuurlijk ga ik voor EHAK stemmen", zegt Ramajo. Na de toespraken begint iedereen 'Eusko gudariak' te zingen, 'De Baskische soldaat', een lied uit de burgeroorlog. "We zijn Baskische strijders die Euskadi bevrijden", klinkt het. "Genereus is het bloed dat wij voor haar storten." Driehonderd vuisten gaan de lucht in.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234