Dinsdag 18/01/2022

Interview met regisseur Mike Nichols over zijn film 'Closer' HHHH

'Mijn persoonlijke ervaring is dat de gelukkigste liefdesverhoudingen die zijn waarin mensen elkaar de privacy van hun gedachten gunnen'

'Is het wel verstandig altijd

de waarheid te vertellen?'

Als Closer begint, weten de vier protagonisten, twee mannen en twee vrouwen, nog niets af van elkaars bestaan. Via allerlei toevallige ontmoetingen zullen hun levenspaden elkaar in de loop van het verhaal regelmatig kruisen. Op het einde van de film hebben de personages en hun respectieve relaties elkaar veel pijn en emotionele wonden bezorgd. Meer hoeft u niet te weten over dit volwassen, indringende en confronterende relatiedrama, dat draait rond liefde en verliefdheid, passie en seks, ontrouw en jaloezie en waarin de bitterheid en de verbale openhartigheid soms naar adem doen snakken. 'Soms kan de waarheid heel destructief zijn', zegt Mike Nichols zelf. jan temmerman

Voor deze ensemblefilm kreeg regisseur Mike Nichols, in 1931 in Berlijn geboren als Michael Igor Peschkowsky, een indrukwekkende cast bij elkaar: Jude Law, Julia Roberts, Natalie Portman en Clive 'Arthur' Owen. Zowel Portman als Owen kregen onlangs een Golden Globe voor de beste bijrollen en als er enige rechtvaardigheid bestaat, moeten er voor de film zelf enkele Oscar-nominaties volgen.

Jude Law speelt Dan, een journalist die overlijdensberichten schrijft en zo doende tijd overhoudt voor zijn echte interesse: een roman schrijven. Julia Roberts is Anna, een getalenteerde en gerespecteerde fotografe die Dan leert kennen als ze een portret moet maken voor de achterzijde van zijn eerste boek. Clive Owen speelt Larry, een dermatoloog, en Natalie Portman is Alice, een Amerikaanse meisje dat een beetje op de dool lijkt en nog uitzoekt wat ze met de rest van haar leven wil aanvangen.

Is Closer zo'n beetje de Who's Afraid of Virginia Woolf? voor dit nieuwe millennium geworden?

Mike Nichols: "Ik zou eerder zeggen de Carnal Knowledge voor het nieuwe millennium. Who's Afraid of Virginia Woolf? gaat meer over het huwelijk. Ik beschouw die film als een liefdesverhaal, hoewel niet iedereen daar zo over denkt. (grinnikt)

"In Closer, net zoals in Carnal Knowledge, draait het meer rond één allesoverheersende vraag: is het wel verstandig altijd de waarheid te zeggen? Dat blijkt de discussie die mensen met elkaar voeren nadat ze Closer gezien hebben. We gaan er met zijn allen steeds van uit dat de waarheid het hoogste goed is en dat is ook wel zo. Maar in bepaalde gevallen kan de waarheid zeer destructief zijn."

In de film vraagt het Jude Law-personage: 'What's so great about the truth?' En hij suggereert: 'Try lying for a change. It's the currency of the world' Het paradoxale is wel dat dit verhaal over de destructieve kracht van de waarheid verteld wordt in een expliciete en onverbloemde film.

"Ja, dat klopt. We hebben inderdaad geprobeerd zo'n waarachtig en eerlijk mogelijke film te maken."

Waarom heet de film Closer? Was Close niet voldoende?

"Het is de aandrang om dichter bij iemand te komen die soms tot problemen leidt. Je zou zelfs kunnen zeggen dat het in extreme vorm de dood tot gevolg kan hebben. Echt dichter en dichter en dichter komen betekent uiteindelijk dat je door de huid heen breekt. Om het op een eenvoudiger, modernere manier te zeggen: mensen moeten elkaar wat meer ruimte laten. En mensen moeten weten dat het soms beter is hun mond te houden en wat in hun hoofd zit daar ook te laten. Het is niet omdat je je leven met iemand deelt dat je ook het recht hebt om te weten wat zich in het hoofd van de ander allemaal afspeelt. Mijn persoonlijke ervaring is dat de gelukkigste liefdesverhoudingen die zijn waarin mensen elkaar de privacy van hun gedachten gunnen."

Het zou nogal absurd zijn u te vragen wat u zo aansprak in het toneelstuk van Patrick Marber, want iedereen die de film ziet, beseft dat het hier ijzersterk dramatisch materiaal betreft. Wanneer wist u zeker dat Closer uw volgende film moest worden?

"Het was een langzaam proces. Ik leerde Marber kennen toen ik zijn toneelstuk gelezen, maar nog niet gezien had. De lectuur was mij heel erg bevallen en toen Marber naar New York kwam, hebben we een week over het project gepraat. Er zijn toen verschillende jaren voorbijgegaan, maar Closer bleef in mijn gedachten opduiken. Na verloop van tijd heb ik Marber opgebeld, en hij bleek nog altijd geïnteresseerd om het scenario te schrijven.

"Het ogenblik dat ik voor mezelf beslist heb dat ik Closer wou verfilmen, was toen ik delen van de film begon te 'zien'. Zo werkt het doorgaans bij mij. In dit geval 'zag' ik de openingsbeelden van Closer voor mij, de straatbeelden in slowmotion en de personages van Jude Law en Natalie Portman die elkaar van op afstand in de ogen kijken."

En op de klankband weerklinkt 'The Blower's Daughter' van Damien Rice.

"De geschikte song, zeker met een zin als 'I can't take my eyes off of you'. Dat leek mij een belangrijk aspect van die openingsbeelden. Iemand zien, bepaalde gevoelens en overtuigingen die opborrelen, een bepaalde begeerte die zich manifesteert. Je ogen niet van iemand kunnen afhouden: dat is het begin van verliefd worden, zelfs nog vóór je met elkaar gepraat hebt. En als er dan gepraat wordt, kun je vaststellen: 'Oei, wat een vergissing!' (lacht). Maar ook: 'Ik had gelijk. Dit is de persoon voor mij'. "Het leek mij belangrijk dat aspect direct in het begin van Closer te stoppen. De beginsequentie die ik indertijd voor mij zag, bevat precies de beelden zoals ze nu in de film te zien zijn."

Oorspronkelijk zou de rol van fotografe Anna door Cate Blanchett vertolkt worden, maar ze werd zwanger. Toen hebt u voor Julia Roberts gekozen.

"Toen ik met Julia ging lunchen om over het project te praten, ben ik verliefd geworden op haar. Ik zag bepaalde aspecten van haar echte zelf waarvan ik vond dat ze erg interessant konden zijn voor de rol. Julia is niet alleen een mooie vrouw, maar ze is ook een formidabele filmactrice."

Die straatscènes in het begin zaten waarschijnlijk niet in het toneelstuk, maar hoe zat dat met die parkscène, waarin ze ontdekken dat het een soort kerkhof is?

"Die parkscène was de laatste scène van het toneelstuk. Daar vernemen we dat Alice gestorven is in New York. Patrick en ik hebben echter samen beslist om dat einde te veranderen."

De film heeft een eigenaardige chronologie. We weten niet altijd meteen hoeveel tijd er verstreken is tussen de verschillende sequenties. Zat die vertelstructuur ook in het toneelstuk?

"Ja, en ik wou die, zij het op een wat verschillende manier, bewaren. Als toeschouwer weten we slechts hoeveel tijd er precies verstreken is als we via de dialogen begrijpen hoe de relaties zich inmiddels ontwikkeld hebben."

Dat zorgt ook voor een zekere onvoorspelbaarheid.

"We weten niet ogenblikkelijk wat er ondertussen gebeurd is en wie nu met wie een verhouding heeft. En waarom. Dat lijkt mij dan ook de manier waarop de tijd zich manifesteert als we achterom kijken. Dan zien we vaak een prachtig begin en een verschrikkelijk einde. Het middendeel wordt vaak overgeslagen. Hetzelfde gebeurt in Closer. Het is één grote terugblik. Als de film begint, is het allemaal al gebeurd."

Hoe belangrijk was Londen als locatie?

"Zeer belangrijk. Ik vind dat de ritmes en de klanken van die stad heel erg aanwezig zijn in de film. Als we Closer bijvoorbeeld in Parijs of in een Amerikaanse stad hadden gesitueerd, zou het een heel andere film geworden zijn. Ik denk trouwens dat elk land zijn eigen 'stijl' heeft om met liefde, seks en huwelijk om te gaan."

Heeft de casting van twee Britse acteurs en twee Amerikaanse actrices daar iets aan veranderd?

"Het toneelstuk én het scenario zijn geschreven door een Engelsman en zelfs met die twee Amerikaanse actrices is Closer een verhaal gebleven over leven en liefde in Londen. Het enige verschil is misschien dat die vrouwen het nog iets moeilijker hebben om die twee mannen te begrijpen. Hun referentiekader is er niet makkelijker op geworden."

In de film noemt iemand het internet het 'meest democratische medium ter wereld'. Maar we zien ook hoe twee mannen dat medium gebruiken om op een sekssite te chatten, waarbij één zich uitgeeft voor een vrouw.

"Ach, de relaties tussen de seksen hebben altijd al de verbeelding geprikkeld. Dit is gewoon een nieuwe manier om die fantasie aan te moedigen. Een man die een 'practical joke' uithaalt door zich voor te doen als vrouw is slechts een van de vele mogelijkheden van zo'n chatsessie. Uiteindelijk komt het hierop neer dat je naar een scherm zit te kijken en dat je alleen bent met wat zich in jouw hoofd afspeelt."

In enkele Amerikaanse recensies werd over Closer geschreven dat dit niet bepaald een 'date-film' is. Vindt u zelf ook dat mannen en vrouwen beter niet samen naar deze film gaan kijken?

"Neen, ik vind juist wél dat men samen moet gaan kijken. En dan een stukje gaan eten en lang, heel lang napraten."

REGIE Mike Nichols VERTOLKING Jude Law, Julia Roberts, Natalie Portman, Clive Owen LAND VS SPEELDUUR 104 minuten

een doorgewinterde regisseur

In 1966 debuteerde Mike Nichols met het hartverscheurende en door verbaal vuurwerk opgeschrikte huwelijksdrama Who's Afraid of Virginia Woolf?, gebaseerd op het gelijknamige toneelstuk van Edward Albee en . Het leverde Nichols meteen zijn eerste Oscar-nominatie op als beste regisseur. Een jaar later mocht hij het Oscar-beeldje mee naar huis nemen voor The Graduate. Later volgden nog nominaties voor Silkwood (1983) en Working Girl (1988). Andere bekende films van Nichols zijn de antioorlogssatire Catch-22, het relatiedrama Carnal Knowledge, de echtscheidingskroniek Heartburn, de Hollywood-satire Postcards from the Edge, de psychologische horrorfilm Wolf en de presidentiële satire Primary Colors.

Ook al wordt regisseur Nichols eind dit jaar 74, hij blijkt nog altijd in superieure vorm. Vorig jaar was er de bejubelde en vaak gelauwerde televisieserie Angels in America en nu piekt hij opnieuw met het verbluffende en aangrijpende relatiedrama Closer, gebaseerd op het gelijknamige toneelstuk van Patrick Marber, die zelf het scenario schreef.n Clive Owen, Nathalie Portman, Julia Roberts en Jude Law vertolken de vier hoofdpersonages. Via toevallige ontmoetingen zullen hun levenspaden elkaar kruisen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234