Donderdag 24/06/2021

Interview met beeldend kunstenaar en actrice Sylvia Kristel

'Vroeger sprak niemand me op straat aan. Maar na een artikel over mijn keelkanker wenste een wildvreemde mij sterkte toe. Blijkbaar had ik een ziekte nodig om benaderbaar te worden'

'Hugo Claus en ik waren de Arthur Miller en Marilyn Monroe van de Lage Landen'

Ze zal voor velen ten eeuwigen dage de softpornokoningin Emmanuelle blijven uit de gelijknamige films, maar dat deert actrice en beeldend kunstenaar Sylvia Kristel (53) al lang niet meer. 'Ik krijg ondertussen brieven van de derde Emmanuelle-generatie', zegt ze trots. Kristel is er de vrouw niet naar om in het verleden te leven. Met evenveel trots vertelt ze vandaag over haar beeldend werk en haar gevecht tegen keelkanker. 'Vroeger was ik een ster, de jongste jaren verspreid ik nog af en toe een klein straaltje.'

Amsterdam

Van onze verslaggever

Armand Plottier

'Zoveel reinheid! Zoveel onschuld!", noteerde schrijver W.F. Hermans toen hij haar in de rol van Emmanuelle bewonderde. "Zij is precies Eva in het Paradijs, geschilderd door Lucas Cranach of een andere vrome penseelvoerder uit de oude tijden, toen de deugd nog bestond."

Reinheid en onschuld? Tijdens de Nachten in Antwerpen leest ze straks poëzie voor van debuterende dichter Jess De Gruyter (31), die, zoals wel meer lieden, oordeelde dat zij de geilheid in de Nederlandse letteren introduceerde. Kristel: "U vermoedt natuurlijk dat die mijnheer een jeugdige amant is ? (lacht geheimzinnig) Dan moet ik u ontgoochelen. Ik ken enkel zijn bundel. Een voordrachtkunstenares ben ik niet echt, in het verleden heb ik enkel werk van Hugo (Claus, ArP) voorgedragen, en zijn poëzie was makkelijker en ook toegankelijker voor mij. Tja, dit is het werk van een jonge prins die te verlegen is om het zelf voor te lezen. Naar ik hoop, zal ik mij bekwaam van mijn taak kwijten. Jess De Gruyter heeft een blind vertrouwen in mij."

De Gruyter heeft die bundel aan u opgedragen omdat u de levenspartner van de 'geilheidsdichter' Hugo Claus was. Hebben jullie gezamenlijk de geilheid in de Nederlandse letteren geïntroduceerd?"

Kristel: "De geilheid geïntroduceerd? (lacht) Nee, die eer komt Jan Cremer toe, wel geen dichter, maar toch. En hij had een verhouding met de rondborstige actrice Jayne Mansfield. Ik had toen niet de indruk dat Hugo en ik vernieuwend bezig waren."

Letterenland zag wel groen van jaloezie, nee?

"Niet alleen de literaire wereld, ook de mijne. De periode voor Hugo was ik een onnozele gans die het dan 'toevallig' op internationaal gebied ver had geschopt. Of ver ging schoppen, want dat was toen nog niet duidelijk. De media konden mij niet goed plaatsen. Door mijn relatie met Hugo kwam daar verandering in. Er groeide zowaar iets wat ik als 'een zekere waardering' kan omschrijven. Ook de pers deed opeens poeslief tegen mij. Wij waren de Arthur Miller en Marilyn Monroe van de Lage Landen. Met dat verschil dat Hugo als kunstenaar een breder terrein bestrijkt dan Miller en Monroe veel meer sekssymbool was dan ik. Monroe was trouwens ook zangeres. Dat probeerde ik wel te zijn in de film Naakt over de Schutting van Frans Weisz, maar die poging kun je bezwaarlijk vergelijken met wat zij deed in Some Like It Hot."

Bij het illustere duo Claus en Kristel spatte het plezier eraf. Neem nu die foto van u aan het stuur van een brommertje met Claus op de bagagedrager. Die blikken...

"Ja. Ooggetuigen vertellen mij nu nog altijd dat ze nooit een stel hadden gezien dat elkaar zo goed aanvulde. Het leeftijdsverschil tussen ons beiden viel helemaal niet op. Ik hoor het soms nog: 'Zonde dat die verhouding niet is gelukt.' (glimlacht)"

Naast uw exen Hugo Claus en Freddy de Vree kende u veel schrijvers.

"Door Hugo ontmoette ik in Amsterdam Harry Mulisch, Cees Nooteboom en regisseur Fons Rademakers. Samen gingen we wel eens tennissen. Later, via Freddy de Vree, leerde ik in Brussel Willem Frederik Hermans kennen en Roland Topor. Oscar van den Boogaard ontdekte ik zelf."

Was u de muze van Hugo Claus én Freddy de Vree?

"Van Hugo? Toen ik hem leerde kennen heeft hij twee jaar niet geschreven. (lacht) Ik heb toneelstukken als De vossenjacht, Pas de deux, Blauw blauw getypt en heb me er inhoudelijk zeker niet mee bemoeid. En van Freddy? Hij vond het wel heel leuk om met mij te verschijnen op evenementen. (denkt na) Zijn jeugdliefde Marie-Claire is voor hem altijd wel belangrijk gebleven hoor."

U viel blijkbaar vaak op arrogante, ongenaakbare mannen.

"Misschien is dat maar een act?"

Volgt u de jongste literaire trends?

"Zelf ben ik altijd uitsluitend passief met literatuur 'bezig' geweest. Passief ja, Freddy noemde dat zo, hij was duidelijk 'actief', volgens hem kun je immers beter een gedicht schrijven dan een kruiswoordraadsel oplossen. Van in mijn prilste jeugd lees ik graag. Maar moet ik favorieten uit het recente verleden noemen? Joe Speedboot van Tommy Wieringa las ik met plezier. Ook wil ik Elementaire deeltjes van Michel Houellebecq lezen. En de nieuwste Jonathan Safran Foer Extreem luid en ongelooflijk dichtbij heb ik me ook aangeschaft. Oja, de thrillers van Elmore Leonard mag ik niet vergeten."

Wordt het geen tijd dat u actief aan literatuur gaat doen? Hoeveel romanschrijvers dromen niet van het leven dat u heeft geleid? Van tal van seks-, drugs- en rock-'n-rollverhalen kent u de kleurrijke details, en niet van horen zeggen.

"Momenteel werk ik samen met schrijver-zakenman Jean Arcelin (auteur van de roman L'amour dans le sang, ArP) aan mijn biografie. Als alles goed loopt, komt het boek in september uit. Af en toe stuurt Arcelin mij zijn uitschreven notities en dan corrigeer ik hem streng als dat nodig is. (lacht) Mijn biografie is het verhaal van een argeloos meisje dat als Alice in Wonderland aan een internationale carrière begon, een meisje dat daarna welvaart en armoede afwisselde en wonderlijke ups en downs meemaakte. 'Als jij de waarheid vertelt, is het al meer dan genoeg', zei mijn moeder altijd, 'hou het simpel.'

"Meer dan één uitgever koesterde ooit de hoop dat ik iets in de trant van Tips van een liefdesgodin zou offreren. Begrijpt u dat ik daar absoluut geen zin in had? Mijn biografie moet wel verfilmd kunnen worden, dat spreekt."

Voelt u zich een ster?

"Ach, een ster was ik vroeger mijnheer, de jongste jaren verspreid ik nog af en toe een klein straaltje. (glimlacht) Vroeger, toen ik nog een liefdesgodin was - volgens mijn agente was ik een liefdesgodin en geen actrice (lacht) -, waagde niemand het om mij op straat aan te spreken. Maar vorige week verscheen er een krantenartikel waarin ik over mijn ziekte vertelde en daarover werd ik in mijn bankfiliaal aangesproken door een wildvreemde mevrouw die mij sterkte toewenste. (aarzelt) Drie dagen lang was ik daardoor een blij mens. Blijkbaar had ik een ziekte nodig om benaderbaar te worden. Dat is wel fijn, zo'n grote vriendenkring heb ik nu ook weer niet."

Uw alter ego Emmanuelle blijft nog wel populair.

"Te oordelen naar de fanmail die ik krijg, kan ik dat niet ontkennen. Ik krijg nu brieven van de derde Emmanuelle-generatie. Los van de generatieverschillen merk ik wel dat het steevast de achttien- en negentienjarigen zijn die mij hun verzuchtingen kenbaar maken. Om sommige diehards van rond de dertig niet te vergeten, natuurlijk. Nu nog schrijft men mij: 'U weet niet wat u heeft betekend voor ons huwelijksleven.' In het Oostblok en Canada ben ik nog zeer geliefd. Uit Zuid-Amerika hoor ik niets meer. Ook op mijn ziekte wordt gereageerd. Van bezorgde fans krijg ik boeken opgestuurd over allerlei kankertherapieën. Hartverwarmend is dat."

Zelf ben u de jongste jaren vooral beeldend kunstenaar.

"Destijds exposeerde ik in Brussel in de galerie van Camille von Scholz. Meer dan waarschijnlijk zwichtte zij onder druk van Freddy de Vree. 'Als ik het goed vind, is het goed', stelde hij resoluut. Over negen maanden heb ik een nieuwe tentoonstelling, in Praag. (denkt na) Of misschien wordt het wel Parijs en combineer ik de vernissage met de voorstelling van de biografie. We zien wel. Zoals ik er nu over denk, zullen het waarschijnlijk vijftig miniatuurtjes worden. Het hoeft ook niet allemaal nieuw werk te zijn. (Mijmert) Toen ik keelkanker had, maakte ik allerlei gruwelijke portretten van figuren met gruwelijke happen uit hun keel. Nu het terug goed gaat, heb ik meer zin om rubensiaanse dingen te schilderen."

Tijdens interviews schuwt u het onderwerp kanker niet

"(Zucht) Het hoeven niet uitsluitend 'kankerinterviews' te worden, maar een paar keer het gevreesde onderwerp ter sprake brengen is goed. Zo help je kanker ter sprake te brengen. Lang rustte er een taboe op omdat bijna niemand de ziekte overleefde. Nu kun je in 50 procent van de gevallen overleven. (lange stilte) Nu hangt alles van de medische tests af. Ik leef van controle naar controle. Laat ons optimistisch blijven."

Vroeger vertelde u achteloos over de saaie seks die tennisster Björn Borg u te bieden had.

"(lacht) Namen laten vallen kon nooit kwaad. Een beetje aanstootgevend en prikkelend waren die uitspraken wel. Wie mijn interviews las, mocht niet in slaap vallen. Weet u dat Borg een misverstand was? Mijn oog was gevallen op zijn collega Vitas Geroulaitis."

U bent een kind van de hedonistische jaren zeventig.

"(Enthousiast) O ja. Zeker wel."

Veel disco's bezocht...

"Donna Summer."

En ook een coke-intermezzo bleef u niet bespaard.

"Het hielp me wel om deadlines te halen als ik schilderijen moest afkrijgen. Niemand heeft me ooit gedwongen, hoor. Ik ben er snel mee gestopt omdat het zo ongezond is. En ik begon rare dingen te zien. Zo zag ik Clint Eastwood ongevraagd in mijn appartement opduiken. De opgetrommelde agenten verzekerden mij dat er geen Eastwood te zien was, maar ondertussen vonden ze wel coke in een van mijn kasten. Vervelend, ja. (Pesterig) Voor nog meer smeuïge anekdotes over bijvoorbeeld kinky seks met Dennis Hopper verwijs ik graag naar mijn biografie. Neen, serieus... Het wordt zeker geen kiss and tell-boek.

Geheugen, spreek! Zangeres Françoise Hardy lunchte ooit met een Beatle en, raar maar waar, ze herinnert zich niet meer met welke

"Zegt zij dat? Ik kan je één ding verklappen: de Beatles kun je heus wel uit elkaar houden. Ringo liep ik voor het eerst in Londen tegen het lijf en later zag ik hem vaak op de feestjes van de psychiater die we in Los Angeles deelden. Overigens een lieve en aardige man, die Ringo."

Sylvia Kristel leest voor op zaterdag 28 januari tijden De Nachten in deSingel, Antwerpen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234