Donderdag 28/01/2021

Interpol weet nog nergens van

De daders van de Gentse museumoverval woensdag waren wellicht niet ouder dan twintig, wat het vermoeden versterkt dat ze in opdracht handelden. Het geroofde werk, een schilderij uit de omgeving van Rubens, is niet verzekerd, maar dat is niet uitzonderlijk. Ondertussen verloopt de informatiedoorstorming tussen de Gentse en Brusselse politiediensten niet bepaald optimaal: een internationaal signalement van de diefstal was gisteren nog niet mogelijk.

Gent / Eigen berichtgeving

Rudy Moeykens-Pieters / Chung Tsey Chow-Wu

Het Gentse parket zei gisteren dat de drie gemaskerde en gewapende daders vermoedelijk achttien tot twintig jaar oud zijn. Ze zouden een 'licht getinte huid' en donkere ogen hebben. Eén van de drie is vrij groot, 1,85 meter, volgens verschillende getuigen. De andere twee zijn 1,70 à 1,75 meter groot. De overvallers ging ervandoor met een donkerblauw voertuig, waarvan het portier aan de bestuurderskant een grijze kleur had.

De overval woensdagnamiddag was in ware commandostijl verlopen. Een dader hield de wacht aan de balie, zijn twee kompanen stormden de zaal binnen en rukten er twee schilderijtjes van de muur, een Rubens en een werk uit de omgeving van Rubens. De Rubens, vijftig tot honderd miljoen waard, lieten ze vallen. Jacht op het calydonische everzwijn, het minder dure paneel, namen ze wel mee. Het meet 28 bij 52 centimeter.

Aangezien de overvallers zeer gericht en goed voorbereid te werk leken te gaan, ontstond al meteen het vermoeden dat de diefstal op bestelling gebeurde. De jonge leeftijd van de daders geeft nog meer voedsel aan die stelling. Er bestaan aanwijzingen dat de bewakingscamera's een voorbereidend bezoek van de daders of medeplichtigen hebben geregistreerd. In elk geval is het museum van plan zijn videobanden langer te bewaren. "Tot nu toe werden de videobanden na een paar weken gewist. Nu is het de bedoeling ze misschien één jaar lang te bewaren", zegt museumdirecteur Robert Hoozee.

Verzekerd is het gestolen werk niet. In binnen- en buitenlandse openbare musea is het ook niet gebruikelijk werken te verzekeren, omdat de premies te hoog worden geacht voor het vaak niet erg ruime budget. Een onverzekerd kunstwerk is minder interessant voor dieven of opdrachtgevers. Echte professionals kiezen vaak voor verzekerde kunst, omdat het hen in staat stelt de verzekeringsmaatschappij zwaar onder druk te zetten: liever dan het volledige bedrag aan het museum te moeten uitkeren, geeft de maatschappij een fractie, bijvoorbeeld 10 procent van de waarde (vaak nog een behoorlijke som), aan de dieven.

De Gentse overval vond plaats om 15.45 uur. De federale politie in Brussel vernam pas om 18 uur iets van de overval, via een journalist nog wel. Het Gents parket kondigde omstreeks 19 uur een nationaal signalement aan. Toen we gisterennamiddag naar het Art Research Team van de federale politie belden, bleek nog geen internationaal signalement (via Interpol) mogelijk te zijn. "Ik heb juist een fax gekregen van de politie in Gent", zei Dirk Deklerck. "Maar ik heb nog geen foto. Die moet ik van het museum zelf krijgen. Zolang ik geen foto heb, kan ik niet internationaal seinen." Als het gestolen werk in het buitenland circuleert, en die kans is zeer reëel, dan heeft het daar dus voorlopig weinig last van speurders.

Bij de Gentse politie reageerde men gisteren geprikkeld. "We hebben gisteravond alle gegevens doorgegeven, alleen de foto ontbrak nog", aldus Roger Van Hyfte. "We hebben een telex over heel het land verstuurd en die komt ook bij die dienst terecht. Daarnaast heb ik van de procureur opdracht gekregen om contact op te nemen met die dienst en dat is gebeurd. Maar vermoedelijk werkte men daar gisteravond niet en hebben ze het pas vanochtend gekregen. Laat ons niet de klos worden. We zijn ernstig bezig met die zaak."

De zaal waar de overval plaatsvond, bleef gisteren gesloten. Het gevallen Rubens-paneeltje, De Geseling van Christus, wacht in een kluis op restauratie. De lijst is stuk, het paneel zelf licht beschadigd. In de plaats van de twee schilderijtjes hangt nu een groter werk.

Het Museum voor Schone Kunsten plant de helft van zijn permanente tentoonstelling tot na de vakantie te sluiten. "Vooral met de bedoeling het personeel op adem te laten komen", zegt de Gentse cultuurschepen Sas van Rouveroij. Volgens hem verminder je het risico niet door in elke zaal meer bewakers te plaatsen. "Tegen deze vorm van brutaal banditisme kun je je niet verdedigen, zelfs al ga je er met vijf suppoosten voor staan."

De kunstcriminaliteit is de laatste vijftien jaar onrustbarend snel gegroeid, een evolutie die samenhangt met de spectaculaire stijging van de kunstprijzen sinds het midden van de jaren tachtig, met de Van Gogh van ruim drie miljard als voorlopig hoogtepunt. Ruw geschat wordt wereldwijd voor 70 tot 110 miljard frank aan kunst en antiek gestolen per jaar - het topje van de ijsberg, want veel diefstallen worden niet aangegeven. "Het is nog een beetje een punt van discussie hoor, maar de meeste internationale opsporingsdiensten zijn het erover eens dat de illegale handel in kunst na de drugscriminaliteit de lucratiefste bron van inkomsten is voor de misdaad", zei de Nederlandse journalist Henk Schutten enkele maanden geleden aan De Morgen. Schutten publiceerde eind vorig jaar een belangwekkend boek over kunstcriminaliteit.

Het valt op dat kunstdieven steeds driester te werk gaan. Door een steeds betere inbraakbeveiliging beginnen ze nu ook tijdens de openingsuren toe te slaan. De overval in Gent doet sterk denken aan wat op 22 december in Stockholm gebeurde. Kort voor sluitingstijd stormden daar drie gewapende en gemaskerde mannen het Nationaal Museum binnen. Ze haalden een Rembrandt en twee Renoirs van de muur, samen 1,3 miljard frank (32 miljoen euro) waard, en vluchtten in een klaarliggend bootje weg. Een Renoir werd in april teruggevonden bij de arrestatie van drie drugskoeriers.

Ook in 1990, bij 'de diefstal van de eeuw' in het Gardner Museum in Boston, gingen de twee daders driest te werk. Ze verkleedden zich als politieagenten, drongen 's nachts het museum binnen, schakelden het alarmsysteem uit, knevelden de bewakers en gingen ervandoor met elf doeken, waaronder drie Rembrandts en een Vermeer, samen dertien miljard frank waard (320 miljoen euro). De werken zijn nog altijd vermist.

Door de omvang en de vele gezichten van de kunstcriminaliteit krijgen de politiediensten er geen duidelijk zicht op. De gestolen werken kunnen terechtkomen in een ondergronds circuit van louche kunsthandelaars en zware criminelen. De opdrachtgever kan ook gewoon een privé-verzamelaar zijn die een Rubens aan zijn muur wil. Gestolen kunstwerken kunnen daardoor jarenlang onder water blijven. Sommige werken duiken wellicht nooit meer op. In het Art Loss Register, 's werelds grootste databank van gestolen kunstwerken, zitten 145 vermiste werken van Rembrandt, 59 van Rubens en 25 van Van Gogh.

Belgiës bekendste kunstroof is natuurlijk die van De Rechtvaardige Rechters, een zijpaneel van Het Lam Gods in de Gentse Sint-Baafskathedraal. De diefstal vond in 1934 plaats. De Belgische Justitie verspreidde nog steeds geen internationaal signalement.

Een onverzekerd kunstwerk is minder interessant voor dieven of opdrachtgevers

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234