Woensdag 24/07/2019

Internationale jeugdtheatergroep NIE voor het eerst in België

Johan De Smet (Kopergietery):

'In Vlaanderen denken we iets te snel dat we het beste theater maken'

In Vlaanderen is altijd wel ergens theater of dans uit het buitenland te zien, maar slechts zelden is dat jeugdtheater, of het moet uit Nederland komen. Waarom is er zo'n klein internationaal aanbod voor jongeren?

DOOR WOUTER HILLAERT

GENT l Aan het Gentse jeugd-

theater de Kopergietery zal het niet liggen, want die haalt deze week de succesvolle internationale groep NIE in huis. 'Ook een jong publiek heeft het recht om iets te leren kennen wat buiten zijn eigen leefwereld ligt', aldus artistiek leider Johan De Smet.

Johan De Smet is net terug van Amerika, waar hij in Cleveland speelde met Beuysband. Het leerde hem weer veel over de juiste voorwaarden voor internationale uitnodigingen. "Onze productie werd daar zo goed onthaald omdat ze een aanvulling vormde op de Amerikaanse cultuur, waarin je toch een grote angst voelt voor de ander. Wij vinden authenticiteit van spelers en meertaligheid op de bühne (in de voorstelling wordt Frans en Bulgaars gesproken, WH) vanzelfsprekend, maar in het land van de cheeseburger bleek dat toch confronterend. Internationaal jeugdtheater werkt als het in het gastland een bepaald gemis opvult."

Vanuit die optiek nodigde de Kopergietery omgekeerd NIE (New International Encounter) uit naar Gent. Opgericht in 2001 door een mix van Britten, Tsjechen en Noren biedt de gelauwerde groep met haar licht clowneske bewegingstheater rond grote Europese thema's een soort inspiratie die we hier niet kennen, aldus Johan De Smet. "De trilogie die we tonen (My Long Journey Home, Past Half Remembered en The End of Everything Ever, WH) wortelt in een lange Russische geschiedenis en een speciale nostalgie over de wreedheid ervan. Als landje uit 1830 missen wij dat contact met het verleden. Wij hebben meer de ironie en het surrealisme van een bezet volk."

Dat elk van de drie producties aanknoopt bij de Tweede Wereldoorlog, verklaart Kjell Moberg van NIE vanuit de diversiteit in het gezelschap. "Dat thema was een manier om de vele stemmen in de groep toch op één lijn te krijgen, omdat iedereen er een link mee heeft. Je voelt wel dat de resonantie van die oorlog afneemt bij jongeren, maar het blijft toch erg universeel, en niet alleen als we in Bosnië spelen. Ook in multiculturele contexten blijken jongeren zich erg in onze voorstellingen te herkennen." De eenvoudige middelen en zwarte humor waarmee NIE het allemaal vormgeeft, was voor The Herald ooit simpelweg 'brilliant!'.

De residentie van NIE in de Kopergietery, met een debat en werksessies met Vlaamse makers, is een zeldzaam voorbeeld van internationaal jeugdtheater in Vlaanderen. Behalve wat buitenlandse producties in de Kopergietery of op het ter ziele gegane jeugdfestival Tweetakt en de samenwerking tussen Transparant en het Italiaanse TPO, was het de laatste seizoenen armoe troef wat betreft internationaal werk voor jongeren. Er groeit wel interesse voor Waals jeugdtheater en er blijft vaak werk uit Nederland te zien, maar in het gebied rond de Europese hoofdstad zou je meer verwachten. Zeker nu internationalisering een vast subsidiecriterium is geworden.

"Er is inderdaad te weinig te zien", bevestigt Johan De Smet. "Met zulke buitenlandse invitaties krijg je nochtans een context van diversiteit en zeker bij jongeren zie je een veel grotere confrontatie met zichzelf en hun grote vragen ontstaan. Maar de realiteit is van financiële aard. Je kunt aan een kind niet meer dan 5 euro vragen voor theater, zodat je maar een opbrengst binnenhaalt die twee tot drie keer lager ligt dan de uitkoopsom van zo'n voorstelling. Ook vaste kosten als vluchten en overnachting kun je in het volwassenentheater makkelijker mee inrekenen in de ticketprijs. Dan is de som snel gemaakt. Ik zag onlangs een mooie productie uit Peru, maar die hier uitnodigen betekent zes Vlaamse producties schrappen."

Roel Verniers, ex-programmator van Tweetakt, noemt taal de grootste reden voor de afwezigheid van buitenlandse jeugdvoorstellingen in Vlaanderen. Kinderen verstaan geen Frans of Engels en kunnen geen ondertitels lezen. "De Deense voorstelling die ik op de laatste Tweetakt had, was er een zonder woorden. Andere krijg je niet gecommuniceerd." Maar dat zou betekenen, repliceert Gerhard Verfaillie van CC Hasselt (dat dit weekend de Nederlandse groep Stella Den Haag in residentie heeft), dat je wel meer internationale jeugddans zou zien. "En dat is niet zo. Dat is een onthutsende vaststelling."

Er zijn dus diepere redenen in het spel. Roel Verniers: "Hoewel meerdere Vlaamse jeugdgezelschappen internationaal toeren, hebben we geen traditie van internationale netwerking. ASSITEJ (mondiaal netwerk voor jeugdtheater, WH) betekent in Vlaanderen zogoed als niets. Er wordt maar weinig geprospecteerd en er zijn ook niet veel makers met internationale inspiratoren die ze opvolgen. Er heerst het wat overmoedige idee dat we zelf het beste theater maken en weinig van anderen te leren hebben, maar er zijn wel degelijk parels te vinden. Zo zijn ze in Wallonië, Italië of Scandinavië veel beter in theater voor erg jonge kinderen."

Als het op veranderingen aankomt, heeft Verfaillie wel een paar ideeën. "Als eerste stap zou er één jeugdfestival moeten komen dat zich specifiek richt op internationaal werk, maar daarnaast moeten ook de grotere culturele centra samen hun verantwoordelijkheid opnemen. Zo onderzoek ik nu of we voor een Italiaanse en een Duitse voorstelling die ik op het oog heb een langere speelreeks kunnen organiseren langs verschillende centra. Ook met de overheid moet gepraat worden. Want als ik geen tien buitenlandse jeugdgroepen kan opnoemen die hier de laatste seizoenen te zien zijn geweest, dan is er toch iets mis?"

NIE speelt van 18 tot 20 januari in de Kopergietery, Gent (www.kopergietery.be). Stella Den Haag is van 19 tot 21 januari te zien in CC Hasselt (info www.ccha.be)

Ik zag onlangs een mooie productie uit Peru, maar die hier uitnodigen betekent zes Vlaamse stukken schrappen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden