Vrijdag 22/10/2021

Internationale experts waarschuwen voor onderschatting risico in Middellandse Zee

In de Middellandse Zee is het gevaar het grootst in het westelijke deel omdat de Euraziatische en Afrikaanse tektonische platen daar samenkomen

Gevaar voor tsoenami ook in Europa 'reëel'

Zijn exotische naam suggereert het tegendeel, maar de tsoenami kan ook in Europa verwoestend uithalen. Volgens experts is het risico op zo'n vloedgolf in de Middellandse Zee even groot als in de Indische Oceaan of de Stille Zuidzee. Ze willen er zo vlug mogelijk een waarschuwingssysteem geplaatst zien. Als ware het om die noodkreet kracht bij te zetten heeft een kleine beving in Algerije eergisteren de golven aan de Spaanse kust wat opgestuwd.

Brussel

Van onze correspondent

Rudy Pieters

Tsoenami's komen het vaakst voor in open oceanen, maar ook gesloten zeeën zoals de Middellandse Zee lopen risico. In het recentste nummer van Marina Civil, een Spaans maritiem vakblad, zeggen zeewetenschappers dat de dreiging van een tsoenami in mediterrane gebieden "reëel" is.

Volgens de Franse onderzoeker Michel de Villeneuve (Centre National de la Recherche Scientifique) vindt men in de Middellandse Zee dezelfde geologische systemen als in de Indische Oceaan vlak bij het eiland Sumatra, waar een zeebeving eind vorig jaar de verwoestende tsoenami deed ontstaan. Ook in het Caraïbische gebied en bij de Falklands ziet de zeebodem er gelijkaardig uit en is er dus eveneens tsoenamigevaar.

In de Middellandse Zee is het risico het grootst in het westelijke deel, tussen Spanje, Frankrijk, Italië, Sicilië en Noord-Afrika, omdat de Euraziatische en Afrikaanse tektonische platen daar samenkomen. Een tiende van alle tsoenami's ter wereld wordt in de Middellandse Zee geregistreerd. Om de 300 jaar vindt er een heftige zeebeving plaats.

Toevallig werd er eergisteren een plotselinge zeestijging vastgesteld aan de Spaanse oostkust tussen Valencia en Alicante. In de haven van het stadje Dénia zag men rond 9 uur het golvenpatroon veranderen en kwam het water ineens een meter hoger. In de loop van de dag herhaalde het fenomeen zich nog enkele malen, zij het minder sterk. Volgens het geografisch instituut in Madrid was de oorzaak een lichte aardbeving in Algerije (3,9 graden op de schaal van Richter) iets voor vijven woensdagochtend. De Spaanse seismologen vermoeden dat zich daarbij een kleine aardverschuiving heeft voorgedaan die op haar beurt de hogere golven heeft doen ontstaan. Het instituut spreekt in dit geval niet van een tsoenami. Gisteren was het zeeniveau in de haven Dénia nog iets hoger dan normaal.

In mei 2003 werd voor het laatst een tsoenami vastgesteld in de Middellandse Zee. Een kleine vloedgolf richtte toen lichte materiële schade aan op de Balearen (Mallorca, Menorca, Ibiza). Ook toen was seismische activiteit in de bodem van Algerije de oorzaak. Grondverplaatsingen op een diepte van 10 kilometer hadden de vloedgolf op gang gebracht.

In het Middellandse-Zeegebied bestaan heel wat seismografische installaties om aardbevingen te meten, maar toestellen om zeebevingen te meten zijn er niet. Dat is uiterst riskant, zegt Michel de Villeneuve. Hij pleit ervoor zo snel mogelijk het Dart-systeem te installeren dat nu al in de Stille Oceaan actief is. 'Dart' staat voor Deep Ocean Assessment and Reporting of Tsunamis en werkt met druksensoren op de zeebodem die via boeien en satellieten data doorsturen naar meetstations aan wal. Zo'n waarschuwingssysteem kan voorspellen wanneer de vloedgolf precies aan land komt. De Middellandse Zee is relatief klein, dus zal een eventuele tsoenami relatief snel de kusten bereiken. De tijd om mensen te evacueren zal bijzonder kort zijn.

Ook aan de andere kant van het Iberische schiereiland, aan de Atlantische kust, is er tsoenamigevaar, vanwege dezelfde Afrikaans-Euraziatische breuklijn. In 1755 kwamen tienduizenden Portugezen om bij een enorme aardbeving gevolgd door vloedgolven. Ook in Zuid-Spanje en Noord-Afrika richtte de ramp verwoestingen aan. Naar aanleiding van de 250ste verjaardag van die ramp ontvangt Lissabon begin november een internationaal congres over aardbevingen en tsoenami's, een congres dat na de ramp in Indonesië meer dan gewone belangstelling wekt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234