Vrijdag 23/10/2020

Intellectueel genot voor het gepeupel

Inspector Morse zette bijna dertig jaar geleden een nieuwe standaard voor detectiveseries. Maar bijna was de allereerste aflevering, die Canvas vanavond uitzendt, er nooit gekomen: de tv-bazen vonden er maar weinig aan omdat ze te veel van de kijker zou vergen.

Televisiebazen weten meestal wel waarover ze spreken, af en toe slaan ze ook eens serieus de bal mis. De zes Monty Pythons maakten het mee in 1969, toen enkele tv-managers oordeelden dat ze het best bij die ene uitgezonden aflevering van hun Flying Circus zouden houden wegens niet grappig en soms getuigend van slechte smaak. Een kleine twintig jaar later had Inspector Morse bijna zelfs nooit het scherm gehaald. De detectiveserie, waarmee de commerciële zender ITV een antwoord wou bieden op Miss Marple van de BBC, was volgens de ITV-managers meer dan een brug te ver.

Geen compromissen

"De lengte, de snelheid en de toon van Inspector Morse werd aanvankelijk afgewezen door de bestuurders omdat die het een belachelijke inbeslagname van het geduld van de kijker vonden", haalde de Britse journalist en tv-maker Mark Lawson in 2000 herinneringen op naar aanleiding van de allerlaatste Morse. Hoewel die eerste aflevering net alle elementen bevatte die van Morse een succes zouden maken, vonden de managers er maar niets aan.

Struikelsteen was onder meer het intellectuele karakter van de reeks. De belezen inspecteur refereert graag naar de Griekse klassiekers - in de eerste aflevering naar Oedipus van Sophocles - en luistert graag naar opera: twee elementen waarmee je niet meteen de massa aanspreekt.

Ook al niet evident was de duur van een aflevering: twee uur. Volgens producent Ted Childs en hoofdrolspeler John Thaw, die van bij het prille begin bij de reeks betrokken was, een voorwaarde om de complexe verhalen van schrijver van Colin Dexter naar het kleine scherm te brengen. Maar volgens de verantwoordelijken bij ITV was zo'n lengte alleen goed voor de betere Hollywood-kaskraker.

Ted Childs en John Thaw hielden echter voet bij stuk en weigerden compromissen te sluiten voor Inspector Morse. Met reden, bleek al snel, want de eerste aflevering gooide hoge ogen bij kijkers en critici, die smulden van de vele culturele referenties. En de lange whodunit gaf hen eindelijk eens de kans zich volledig onder te dompelen in het Oxford-universum van Morse. De reeks zette daarmee meteen ook de standaard voor tal van andere detectiveseries.

81 overlijdens

Hoewel het onmiddellijke succes van Inspector Morse mee voor de internationale doorbraak van de reeks zorgde, gaf Colin Dexter later te kennen dat hij eigenlijk ook niet zo blij was met die eerste aflevering. The Dead of Jericho was zijn favoriete boek, maar de omzetting naar televisie vertoonde volgens hem hiaten. En dat ondanks het scenario van Anthony Minghella, die tien jaar later een Oscar zou winnen met The English Patient.

"Anthony is een briljant man, maar het verhaal kwam niet echt goed over", vertelde Dexter, die in de eerste aflevering in een cameo te zien is, in interviews. Dat verhaal was immers gestoeld op de verwarring tussen voornaamwoorden, en dat kan je niet overdoen op televisie. Anthony heeft het echt goed gedaan, maar ik denk dat geen enkele scenarist het verhaal echt duidelijk had kunnen maken."

Uiteindelijk zou Inspector Morse het 13 jaar en 33 afleveringen lang vol houden. Hij legde er in 2000, na in totaal 81 overlijdens, zelf het bijltje bij neer.

Inspector Morse: The Dead of Jericho, vanavond om 20.40u op Canvas.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234