Zondag 04/12/2022

inheemsen in tang van strijdende partijen

'Wij eisen ons recht op om met rust te worden gelaten'

Colombiaanse indianen houden mars voor vrede

Naar schatting 45.000 indianen hebben gisteren de straten van de Colombiaanse stad Cali ingenomen. De actie is bedoeld als protest tegen het permanente geweld dat zowel extreem-rechtse paramilitairen als extreem-linkse guerrilla's tegen hen gebruiken. Maar ook de regering-Uribe kreeg ervan langs.

Brussel / Bogotá

Eigen berichtgeving

Lode Delputte

De indianen hadden drie dagen stappen achter de rug voordat ze in Cali arriveerden. Via de pan-Amerikaanse snelweg waren ze helemaal vanuit het departement Cauca noordwaarts getrokken. "Alle groepen zetten ons onder druk", zei de organisator van de mars, Clímaco Álvarez, tegen de pers bij aankomst in Cali. "Wij eisen ons recht op om met rust gelaten te worden en autonoom te leven." De inheemse en zwarte bevolkingsgroepen behoren tot de kwetsbaarste maar tevens meest vergeten slachtoffers van het Colombiaanse conflict. Dit jaar alleen al, stelt Álvarez, zijn 250 indianen omgekomen bij confrontaties tussen paramilitairen en guerrilla's. In totaal hebben de voorbije decennia al drieduizend inheemsen de dood gevonden door wapengekletter, aldus de gemeenschapsleider.

Hoewel historische discriminatie en uitsluiting hun deel zijn, hebben de inheemse bewegingen de voorbije jaren een reeks belangrijke politieke overwinningen geboekt. Zo is de inheemse autonomie in de in 1991 herschreven grondwet opgenomen, hebben ze intussen hun eigen parlementsleden en beschikken ze net als in buurland Ecuador over vrij sterk uitgebouwde maatschappelijke organisaties. Die traditie gaat zeker in de Cauca-regio terug op de inheemse leider Quintín Lame. Naar hem werd in de jaren tachtig een intussen van het toneel verdwenen guerrilla genoemd, die tegen de onderdrukking van de inheemsen opkwam. Colombia telt 90 inheemse etnieën, samen goed voor 2 procent van de bevolking (44 miljoen inwoners).

Dat de protestmars in Cauca grote weerklank krijgt in de internationale pers, komt onder meer door de vindingrijkheid waarmee de inheemse Nasa-gemeenschap (ook wel Paez genoemd) het conflict het hoofd probeert te bieden. Hun ongewapende verzet tegen guerrilla's en paramilitairen geldt als exemplarisch. Leden van een buurvolk, de Guambianos, gingen onlangs zelfs met tamboeren en vaandels op de gevechtslijn staan, pal tussen guerrilla en politie. Enkele dagen geleden kregen de indianen ook de door de Farc-guerrilla gekidnapte burgemeester van het dorp Toribío vrij. De man werd er door zijn ontvoerders van beschuldigd te nauw met het regeringsleger samen te werken.

Hoewel de mars in de eerste plaats bedoeld is als aanklacht tegen de illegale gewapende actoren, sparen de gemeenschapsleiders de regering-Uribe niet. Zo tekenen ze fel protest aan tegen de manoeuvres van de president om zich door middel van een constitutionele ingreep herverkiesbaar te laten stellen. Ze zijn ook allesbehalve te spreken over de sluiting van een gemeenschapsradio die niet met zijn vergunning in orde was - een lot dat al ruim 130 Colombiaanse vrije radio's te beurt viel, maar volgens de betrokkenen met politieke veeleer dan met administratieve redenen te maken heeft.

Ook Uribe's oproep dat de indianen hun "neutraliteit" in het conflict zouden laten vallen ten voordele van een meer regeringsgezind standpunt - de regering vreest openlijk voor guerrilla-infiltratie van de inheemse beweging - viel in slechte aarde. Immers, zomaar de kant van de regering kiezen betekent door de andere partijen afgemaakt worden, zeggen de inheemsen.

Ongegrond is hun angst niet. Zo bracht het paramilitaire AUC in 2001 een vijftigtal indianen met kettingzagen om, in Colombia een beproefd terreurrecept. In april dit jaar werden in Noordoost-Colombia tientallen leden van de inheemse Wayúu-etnie gedood en moesten honderden anderen have en goed verlaten omdat het AUC er een winstgevende drugscorridor op de Farc betwist. Beide groepen zijn cruciale spelers op de drugsmarkt.

Maar de indianen marcheren ook tegen de verdere liberalisering van de economie - met name via het Vrijhandelsakkoord ('TLC') met de VS of via de Free Trade Area of the Americas (FTAA). De FTAA staat ondanks grote moeilijkheden nog steeds in de steigers en wil de economieën van Noord- en Zuid-Amerika verregaand integreren. Behalve indianen namen ook boeren, zwarten, vakbondslieden en andersglobalisten aan de marcha indígena deel.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234