Maandag 16/05/2022

INheemse cocaboer met sympathie voor Castro en chávez is Washington doorn in het oog

Evo Morales vertolkt voornemen van armste Bolivianen om recht te trekken wat door onderdrukking scheef is gegroeid

Bolivia maakt zich op voor president Evo

Wordt hij het of wordt hij het niet? Gespannen trekt Bolivia morgen naar de stembus. Volgens de peilingen wordt de inheemse leider Evo Morales tot president verkozen. Of hij de hoge verwachtingen van de arme Bolivianen waar kan maken, is een andere vraag.

Brussel

Eigen berichtgeving

Lode Delputte

Dat het onderontwikkelde Bolivia voor het eerst sinds zijn onafhankelijkheid in 1825 een volstrekt inheemse president belooft te krijgen, voor indigenisten is het een feest. Voor de eerste keer in de geschiedenis maakt een Aymara-indiaan, Evo Morales, kans op het hoogste ambt.

Met zijn voorspelde verkiezing kan Morales een punt zetten achter twee eeuwen exclusief creools en mesties bestuur. Als hij wint, wat alle peilingen voorspellen, komt 's lands leiding in handen van iemand die aan het hart van de natie is ontsproten, de 60 procent inheemsen, verdeeld over een dertigtal bevolkingsgroepen.

Alvast symbolisch kan Morales' verkiezing een keerpunt betekenen in een staat die door etnische verdeeldheid, grote sociaal-economische problemen en moeilijk te vatten politiek gekrakeel aan de rand van de afgrond is geraakt. Morales, politiek groot geworden als aanvoerder van de cocaboeren in de woelige regio Chapare, vertolkt het voornemen van de armste Bolivianen om recht te trekken wat door historische onderdrukking scheef is gegroeid.

Zo verdient de inheemse meerderheid gemiddeld de helft van wat de mesties-creoolse minderheid binnenhaalt (2.600 dollar per hoofd als nationaal gemiddelde, België haalt ongeveer 30.000 dollar). Ook sprekend: het rijkste segment van de samenleving is 70 keer rijker dan de armste stedelingen en 190 keer rijker dan de armste plattelandsbewoners.

In naam van die arme Bolivianen zegt Morales te spreken. Maar hij rekte zijn discours de jongste jaren wel op, zodat hij er ook intellectuelen en de lagere middenklasse vatbaar voor maakte. Voor zondag voorspellen de peilingen hem 34 tot 36 procent van de stemmen. Zijn rechtse tegenstrever Jorge 'Tuto' Quiroga, ooit al een jaar president toen hij insprong voor de overleden ex-dictator Hugo Banzer, strandt op 29 procent.

Alles klaar, dan wordt Morales toch staatshoofd? Zo simpel zit de vork niet in de steel. De Boliviaanse grondwet stelt immers dat niet het volk maar het parlement het staatshoofd aanduidt als geen van de kandidaten 50 procent van de stemmen haalt. Wettelijk kiest het parlement in januari dus de nieuwe president. Alleen: Quiroga en zijn conservatieve formatie Podemos lijken daar meer bondgenoten te hebben dan Morales. Gesteld dat Morales straks niet verkozen wordt - een scenario waar vooral de zakengemeenschap in het oostelijke, naar autonomie neigende want 'rijke' en 'liberale' Santa Cruz op aanstuurt -, dan is een zoveelste volksopstand gegarandeerd.

Maar dan nog, als Morales wel verkozen wordt, zal hij dan kunnen regeren met een Congres dat niet met hem mee wil? De vraag luidt dan ook welk beleid Morales zal kunnen voeren. In het licht ontvlambare Bolivia overheersen drie thema's de agenda: de vraag wat er met de gigantische gasvoorraden moet gebeuren (nationaliseren, zegt Morales), de toekenning van zelfbestuur voor de regio's (vooral een verzoek uit Santa Cruz en het zuidelijke departement Tarija) en de verkiezing van een grondwetgevende vergadering die een nieuwe, aan de sociale en etnische werkelijkheid van het land aangepaste grondwet voor elkaar moet krijgen.

Morales heeft zijn ongeduldige basis flink klaargestoomd voor de nationalisering van de gasindustrie en herverdeling van de inkomsten. Maar wat als hij compromissen zal moeten sluiten met de multinationals en niet, zoals hij tijdens de campagne zei, "het leger naar de gasinstallaties zal sturen"? Waarnemers vrezen dat de achterban dan in geen tijd weer op straat kan staan.

Niet in de laatste plaats is er de vraag wat de Verenigde Staten met Morales' overwinning zullen aanvangen. Anders dan bij de verkiezingen van 2002, toen de VS-ambassadeur in Bolivia het zich permitteerde om de Bolivianen een anti-Moralesstem aan te bevelen en op die manier Morales vooral sterker maakte, heeft Washington zich deze keer gedeisd gehouden. Toch zouden de Amerikanen overwegen hun vitale ontwikkelingssteun aan Bolivia in te trekken als de regering van cocaboer Morales korte metten maakt met Washingtons felomstreden War on Drugs in de regio. Vermoedelijk zal de Venezolaanse president en aartsvijand van de VS, Hugo Chávez, gretig in het gat springen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234