Dinsdag 17/05/2022

Inheemse bevolking in BOLIVIA had bijna eigen president

Inheemsen beschikken voor het eerst over parlementaire vertegenwoordiging die naam waardig

De macht van de cocaboeren

Bijna had hij het gehaald. De Boliviaanse cocaboer, syndicalist en presidentskandidaat Evo Morales verraste op 30 juni vriend en vijand door met zijn links-inheemse Movimiento al Socialismo (MAS) tweede te eindigen in de algemene verkiezingen. Een maand later verkoos het Congres Morales' rechtse rivaal, de steenrijke mijnexploitant Gonzalo 'Goni' Sánchez de Losada, tot staatshoofd. 'Maar met de macht van de cocaboeren zal rekening moeten worden gehouden', zegt vice-kamervoorzitter Felix Santos, zelf MAS-lid, tegen De Morgen.

Sinds de verkiezingen beschikt Bolivia's inheemse meerderheid, 65 procent van de bevolking, voor het eerst in de geschiedenis over een parlementaire vertegenwoordiging die naam waardig. "De weinige inheemse gezagsdragers die eerder aan de bak kwamen, verloochenden hun achterban", zegt Santos, op uitnodiging van het Antwerpse Bolivia-centrum in België.

"Met zijn MAS wou Evo Morales, zelf al enige tijd parlementslid, het anders aanpakken. Dat hij geen president geworden is, komt omdat hij niet bereid was met de traditionele partijen te onderhandelen. Uit de uitslag van de verkiezingen (waarbij het MAS 20,94 procent van de stemmen haalde tegenover 22,46 voor de MNR van Sánchez de Losada, LD) was voldoende gebleken dat een groot deel van de armste Bolivianen, en vooral de inheemse bevolking, de traditionele politiek de rug wou toekeren. Met als gevolg dat nooit eerder zoveel Quechua's, Aymara's, Guarani's of Chiquitano's in het parlement terechtkwamen. De regering zal in haar beleid rekening met ons moeten houden. De pogingen die eerder dit jaar ondernomen waren om Evo het parlement uit te krijgen, officieel wegens subversie maar eigenlijk omdat hij gênante vragen stelde, zijn met een sisser afgelopen."

Rekening houden met de in het kader van Washingtons War on Drugs als wild opgejaagde cocaboeren, daartoe is president Sánchez de Losada wel bereid. Althans, zo laat hij uitschijnen als dat hem uitkomt. Het zijn de VS die lastig doen, geeft hij te verstaan. Tenslotte wordt de genadeloze repressie van Bolivia's kleine cocaboeren met Amerikaanse middelen gefinancierd.

"In Bolivia is de echte macht dan ook nooit van het eigen establishment uitgegaan", zegt Felix Santos. "Sinds jaar en dag is het reële machtscentrum de ambassade van de Verenigde Staten. Een regering komt hier nooit van de grond voor de lijst met ministers door Washington is goedgekeurd. Zowel politiek, economisch als militair zijn we onze soevereiniteit kwijt."

Ter illustratie: vier dagen voor de verkiezingen van juni, toen het ernaar uitzag dat Morales een stuk beter zou scoren dan verwacht, waarschuwde ambassadeur Rocha dat "de Boliviaanse kiezers rekening moesten houden met de gevolgen als ze stemden op leiders die op de een of andere manier bij de drugshandel en bij het terrorisme betrokken waren". Het proefballonnetje sorteerde een omgekeerd effect. Vrijwel de hele Boliviaanse politieke klasse veroordeelde de bemoeienis van Washington. Gevolg: Morales, door Rocha ook wel 'de Bin Laden van de Andes' genoemd, bleef alleen maar klimmen in de peilingen.

Evo Morales wordt dan ook als een verzetsheld beschouwd, de man die opgestaan is uit de rangen van de cocaboeren en meer dan wie anders hun belangen verdedigt. In de tropische regio Chapare, de buurt van de stad Cochabamba, staan cocaboeren en leger al jaren lijnrecht tegenover elkaar. Het is de streek waar ook begin dit jaar weer zware ongeregeldheden uitbraken: kogels versus stenen, wegblokkades versus traangas en helikopters. Er vallen doden en gewonden, mensen verdwijnen, worden onrechtmatig vastgehouden en zelfs, zo zeggen mensenrechtenverenigingen, gefolterd.

Maar wat meer is, sinds november 2001 worden de Boliviaanse reservisten zelfs rechtstreeks door het Pentagon betaald, ze zijn dus huurlingen in eigen land. Geen middelen schuwt de Amerikaanse regering om korte metten te maken met de cocaïnehandel. Dat de boeren geen drugs aanmaken maar coca verbouwen, en dat de vitaminerijke coca een traditioneel gewas is waar de inheemse bevolking sinds mensenheugenis van leeft, daarmee houdt het Drug Enforcement Agency (DEA) geen rekening.

"Alternatieve teelten moeten de inkomstenderving uit de coca opvangen", zegt Miguel Angel Crespo van de op duurzame landbouw gerichte ngo Probioma. "Maar met ananassen komen de boeren er niet. In Bolivia is geen verwerkende industrie, wordt niet geïnvesteerd in nieuwe technologie, in degelijke afzetmarkten of steun aan de export. Anders gezegd: zonder coca kunnen de boeren niet in het onderhoud van hun gezinnen voorzien. Ze hebben het ook zo al lastig genoeg."

Lode Delputte

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234