Vrijdag 18/10/2019

Onderwijs

Ingrepen in het onderwijs: zeg niet ‘besparen’ maar ‘groeipaden milderen’

De uitgaven voor het basisonderwijs en de leraren kosten andere onderwijsvelden geld. Beeld Hollandse Hoogte / David Rozing

Om het basisonderwijs te versterken en het lerarentekort aan te pakken, pompt deze Vlaamse regering extra geld in onderwijs. Vriend en vijand juichen die investeringen toe; ze golden als absolute prioriteiten. Maar dat andere velden zoals het secundair en universitair onderwijs moeten besparen, had men niet zien aankomen.

Hij kondigde het de afgelopen week maar al te graag aan, de nieuwe minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA): er zou geïnvesteerd worden in zijn beleidsdomein, tot 250 miljoen euro. Een groot deel van dat geld, 100 miljoen euro, wordt uitgetrokken voor het versterken van het lerarenberoep (lerarenpact). Op die manier hoopt de Vlaamse regering het lerarentekort aan te pakken en het beroep op te waarderen.

Een andere grote uitgavenpost wordt het basisonderwijs (kleuter plus lager onderwijs), ook goed voor 100 miljoen euro. Dat is logisch: het basisonderwijs, en dan vooral het kleuteronderwijs, wordt traditioneel ondergefinancierd in vergelijking met het secundair onderwijs. Daardoor komen directeurs en leerkrachten er vaak letterlijk handen tekort. Aan het einde van de vorige legislatuur beloofde de Vlaamse regering al om die verhoudingen gelijk te trekken. Hoe dat zou gebeuren, was nog onduidelijk, al werd er gevreesd dat het secundair misschien zou moeten inleveren.

Boom aan leerlingen

Daar heeft het nu alle schijn van: het secundair onderwijs ziet zijn inkomsten minder snel stijgen dan gedacht, precies voor 100 miljoen euro. Officieel heet het dat er niet bespaard wordt, wel “worden de groeipaden gemilderd”. Ook de vorige Vlaamse regering hanteerde die techniek om te kunnen besparen. 

Dat het secundair middelen verliest, is opmerkelijk. Vriend en vijand erkenden wel dat de prioriteiten vooral in het basisonderwijs liggen. Maar de verwachte boom aan leerlingen de komende jaren tekent zich vooral in het secundair af. Al is dat voor sommigen binnen de meerderheid net de uitleg waarom er bespaard kon worden: als het aantal leerlingen stijgt, stijgen de middelen toch sowieso. Als dat dan iets trager gebeurt, kan dat volgens hen minder kwaad.

Studenten aan de UGent. Aan de universiteiten wordt voor 72,6 miljoen euro bespaard. Beeld BELGA

Naast het secundair onderwijs zullen vooral de universiteiten de besparingen voelen. Alles bij elkaar wordt daar voor 72,6 miljoen euro aan maatregelen genomen. De universiteiten zelf onthouden zich voorlopig van commentaar “om de cijfers eerst aandachtig te kunnen bestuderen”. Het deeltijds kunstonderwijs (18 miljoen) en volwassenenonderwijs (6 miljoen) kijken ook aan tegen besparingen. De hogescholen zien dan weer wél extra geld hun kant uitvloeien (20 miljoen).

Vastbenoemde leerkrachten

Andere opvallende maatregel: de pedagogische begeleidingsdiensten van de netten en koepels en de CLB’s (centra voor leerlingenbegeleiding) moeten 11 miljoen euro besparen. Het is niet duidelijk op welke manier dat zal gebeuren, al sluit het wel aan bij het devies uit het regeerakkoord: “Mensen en middelen zijn vooral bedoeld voor onze kinderen en scholen, eerder dan voor overkoepelende structuren.” 

Volgens datzelfde idee worden vastbenoemde leerkrachten die tijdelijk een andere job uitoefenen omdat ze geen les kunnen geven (omdat er voor hun vak bijvoorbeeld plots minder leerlingen zijn) verplicht om buiten de scholengemeenschap les te gaan geven. Tot nu konden ze een plekje krijgen binnen de eigen scholengemeenschap.

Op die manier houden de investeringen in onderwijs (zo'n 250 miljoen euro) de besparingen van bijna 220 miljoen ongeveer in evenwicht. Of: het onderwijs betaalt grotendeels zijn eigen investeringen.

Buiten de onderwijsportefeuille engageert de voltallige Vlaamse regering zich er ook toe om te investeren in schoolgebouwen. Ze trekt er tot 500 miljoen euro voor uit. Die investeringen zijn broodnodig want door jarenlang niet te investeren en de komst van grotere leerlingengroepen ontstaat er stilaan plaatstekort op scholen. Op deze manier hoopt de Vlaamse regering elke leerling toch een stoeltje te kunnen geven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234