Maandag 24/02/2020

ING

ING bewijst: nieuwe spelers bedreigen klassiek bankiersmodel langs alle kanten

Beeld Photo News

De digitalisering zet ING aan tot een ongeziene sanering. Ook andere banken worstelen met hun businessmodel. Lenen we straks geld bij een zoekrobot, en leggen we een Appletje voor de dorst aan? Is FinTech - financiële technologie - een bedreiging of toch een opportuniteit?

Verdwijnt uw klassieke bankkantoor om de hoek en krijgt u een Apple Bank Online in de plaats? Of een robot die uw autofinanciering afhandelt? De meningen lopen uiteen. Feit is wel dat het klassieke bankiersmodel wordt aangevreten. Naast de lage rente en de toegenomen regeldrift zijn er nieuwe spelers die aan de koek knabbelen. De vierde industriële revolutie zal in elk geval ook in onze bankrelatie toeslaan.

Groen vraagt dat het Vlaams Parlement en de Kamer dringend maatregelen nemen om de impact van de digitalisering en de robotisering op de arbeidsmarkt op te vangen. "We mogen niet wachten tot het te laat is, zoals bij ING, AXA en P&V", zeggen parlementsleden Imade Annouri en Evita Willaert. Ze dienen zowel op Vlaams als federaal niveau een resolutie in. "Die nieuwe digitale economie biedt heel wat kansen op een betere dienstverlening voor de mensen", verklaart Annouri. "Ze kan leiden tot het uitschakelen van vervelend routinewerk en het opwaarderen van de jobs van duizenden mensen. Maar dan moeten bedrijven en ook de politiek duidelijke keuzes maken."

Rik Vandenberghe, CEO van ING BelgiëBeeld Eric de Mildt

En die keuzes worden het best in ijltempo gemaakt. Want het gaat razendsnel daarbuiten.

Dat we het bankieren van morgen niet exclusief aan banken toevertrouwen, is eigenlijk al volop aan de gang. Grootwarenhuizen of elektronicaketens geven nu al consumentenkredieten aan hun klanten. De volgende stap lijkt dan snel gezet.

"Je hebt de disruptieve spelers, genre PayPal of Apple Pay", zegt Stefan Dierckx van consultancybureau Projective. "Die zijn nu reeds actief in het betalingsverkeer, en komen zo op het terrein van de bank. Tegelijk heb je op de kredietmarkt nieuwe spelers, zoals de Lending Club, die leningen aanbiedt." Zelfs het sympathieke crowdfunding, hoe klein in omvang ook, vormt kruimels die langzaamaan verdwijnen uit de koek die de banken tot nog toe voor zich hadden.

Tegelijk heb je ook kleinere ontwikkelaars die diverse apps maken, die gebruikt kunnen worden door de financiële sector. "Die zijn vooral een opportuniteit voor de sector", denkt Dierckx. "Die ontwikkelaars zijn te klein en hebben geen enkele ambitie om bankier te worden. Hun technologie is wel een godsgeschenk in de toekomstige relatie van de bank met de almaar veeleisender klant."

De juiste ingesteldheid

Dit doet de vraag rijzen welke bank we morgen zullen hebben. De ingreep van ING brengt duidelijkheid: meer digitalisering, minder kantoren. Is het ook het juiste model?

"Het eenvoudige antwoord is: dat zal de toekomst uitwijzen", zegt Peter Devlies, bestuurder bij Bank J. Van Breda & C° en ABK bank. Met bijna twintig jaar ervaring in de banksector is hij een ervaringsdeskundige. Die ervaringen schreef hij van zich af in het volgende week te verschijnen boek Bankgeheim.

"Maar natuurlijk kunnen we niet achteroverleunen en zien wat de toekomst brengt. Het is volgens mij niet slecht dat de banksector even wakker wordt geschud en gedwongen wordt om na te denken over het toekomstmodel. Dat we daarbij uitgedaagd worden door nieuwe spelers en technologieën zie ik eigenlijk vooral als een opportuniteit." Toch stelt Devlies de vraag of die nieuwe spelers allemaal de juiste ingesteldheid hebben. "Zijn ze voldoende beslagen, en vooral, vertrouw ik hen genoeg om mij te adviseren bij een aantal belangrijke beslissingen?" Een onlinebetaling doen bij Amazon is nog iets helemaal anders als een hypothecair krediet aanvragen, bijvoorbeeld.

Google heeft dan wel in een aantal landen een banklicentie binnen, waaronder in Nederland, veel doen ze er voorlopig niet mee. In het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten spelen ze wel al een beetje bankier. De internetreus geeft er krediet aan kleine ondernemers om aankopen te doen bij AdWords, het advertentieprogramma van Google. Het idee is dat je met hun kredietkaart tegen een lage rente kunt lenen. En van krediet verstrekken is het geen grote stap meer naar een echte Google Bank.

Of ze ook zulke diensten voor gewone consumenten willen aanbieden, is evenwel onzeker. Ben Caudron, socioloog en behept met een bijzondere kennis rond internetstrategie: "Er is geen enkele partij die zijn klant beter kent dan Google. Maar bankier spelen zie ik hen niet meteen doen. Het bancaire is te smal voor hen. Ze zien die piste als een middel, geen doel." En het middel is de data, weten wie u bent, wat u koopt en wanneer. Dat is hun business. En of dat snel zal veranderen, is nog maar de vraag.

Keurslijf

Op Europees niveau is er een optie genomen om zogeheten derde partijen (de niet-klassieke spelers) onder hetzelfde toezicht te plaatsen als de klassieke banken. De regels waaronder de klassieke banken vallen, zijn niet van de poes, en wegen op hun rendabiliteit. Het is dan ook vrij logisch dat wie actief wordt op het bankdomein onder diezelfde regels en normen valt. Als consument heb je immers recht op dezelfde rechten en bescherming. Dat zou ertoe kunnen leiden dat Europa voor Google niet interessant is, wegens te veel rompslomp en in verhouding te weinig inkomsten.

"Bankieren is meer dan betaalverkeer organiseren", klinkt het bij Febelfin. "Hoe strakker het keurslijf voor de banken, hoe interessanter het speelveld is daarbuiten", glimlacht gedelegeerd bestuurder Michel Vermaerke. "Zeker marketinggewijs zie ik die nieuwe uitdagers een bankenjasje aantrekken. Zonder dat ze echt een bank zijn of willen zijn. Ik vraag me af of de consument wel altijd op de hoogte is van de consequenties van dat aanbod. Crowdfunding is bijzonder leuk, maar het volledige risico ligt wel bij de consument die zijn geld ter goeder trouw in een project steekt."

Het is voor Vermaerke dan ook duidelijk dat bankieren niet zomaar aan de vrije markt moet worden overgelaten. "Het is en blijft het best een gereglementeerde markt, die onder toezicht staat. De strikte regels en zware kapitaaleisen die de toezichthouder oplegt, maken het voor een aantal van die nieuwe uitdagers niet interessant."

Dat de PayPals van deze wereld zich vooralsnog beperken tot het pure betalingsverkeer is dus logisch. Toch schuilt ook daar een venijnig addertje onder het gras. "Wat met de controle op fraude, of de corruptiebestrijding", vraagt Vermaerke zich af. "Wie heeft daar toezicht op? Kijk naar een creatief idee als de bitcoin. In geen tijd werd die gebruikt voor malafide praktijken."

Stefan Dierckx ziet nog een gevaar: "Elke betaling die we online doen bij een dergelijke speler is een touchpoint die de banken kwijt zijn. En dat vreet aan hun relatie met de klant."

Naïef

Dat het de traditionele grootbanken zelf zijn die klanten de weg hebben getoond, is wel ironisch. "De onlinestrategie van banken om hun klanten zoveel mogelijk via het internetbankieren te laten werken, heeft eigenlijk de doos van Pandora geopend", glimlacht Ben Caudron. "De loyaliteit van de klant ten opzichte van de bank hebben ze daarmee zelf fors ondergraven." Want er zit aan de andere kant van ons computerscherm natuurlijk geen loketbediende.

Dat we ons geld liever toevertrouwen aan iemand die we kennen, klopt. Maar door de financiële crisis is dat vertrouwen gedecimeerd.

Stefan Dierckx: "Tja, dat klopt ten dele, maar ook al ken ik Apple wel, of Facebook, bankieren blijft toch wel een aparte stiel."

Dat is hetzelfde gevoel dat Peter Devlies heeft. "Bij de grote beslissingen wil je contact met je bankier, voor de rest willen we eigenlijk liever niet al te veel tijd steken in geldzaken. Wij hebben de bancaire kennis, wij kennen de klant, de lokale markt. Geloof me, elk land heeft zijn eigen wetgeving, fiscaliteit, één Europese markt is er niet. Dat remt de opmars van grote niet-bancaire spelers. Het zou vreselijk naïef zijn om de uitdagingen niet te zien. Het ontbreekt ons enkel aan een beetje meer start-upmentaliteit."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234