Zaterdag 06/06/2020

'Informatie genoeg, nu ze nog delen'

Moeten de controles aan de buitengrenzen van de Schengenzone strenger worden om terreurverdachten te onderscheppen? De Europese ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie bespreken morgen in de Letse hoofdstad Riga de optie om grensbewakers alle EU-paspoorten systematisch met politiedatabanken te laten vergelijken.

De recente terreuraanslagen in Parijs werden gepleegd door Europeanen - die onder de radar naar Syrië of Jemen reisden en terug. Bijgevolg rijst de vraag of en welke zwaktes er in de buitengrensbewaking van de Schengenzone zitten. Analyse leerde dat er een lacune zit tussen de buitengrenscontroles op het terrein en de vergelijking met politiedatabanken, is te horen bij de Europese Raad, de EU-instelling die bijeenkomsten van ministers en staatshoofden organiseert. De nationale politie en Europol hebben weliswaar toegang tot het Schengen Information System - dat registreert wie er vertrekt en aankomt of meldt wie geseind staat - maar mogen aan de grenspost niet iedereen screenen met politiedatabanken.

"Als een EU-burger vertrekt vanuit of reist naar de Schengenzone, zal een politiebeambte systematisch kijken of het paspoort echt is, geldig en de persoon lijkt op de foto", zegt Joaquin Nogueroles-Garcia, Raadswoordvoerder Justitie & Binnenlandse Zaken. "Wat men volgens de wetgevende Schengencode niet systematisch mag doen is alle EU-paspoorten vergelijken met nationale of Europese politiedatabanken - wat technologisch zeer eenvoudig is en slechts één seconde in beslag zou nemen. Enkel tijdelijke, doelgerichte vergelijking met politiegegevens mag. Bijvoorbeeld één vlucht vanuit Turkije om te kijken of er geen gezochte Syriëstrijders aan boord zijn. De vraag is nu of er een consensus zal gevonden worden tussen de 28 lidstaten om politiechecks van EU-burgers te veralgemenen."

Definitief beslist wordt er in Riga niet. Het gaat om een informele ontmoeting die georganiseerd is door tijdelijk EU-voorzitter Letland. Er komt dus hoogstens een adviestekst voor de volgende EU-Raad van staats- en regeringsleiders, die zich over het antiterreurbeleid buigt.

Kwade krachten

Van nieuwe wetgeving voor grenscontroles aan de binnengrenzen is er helemaal geen sprake. Sinds 2013 kunnen er bij grote evenementen, zoals een EU-top of een ernstige terreurdreiging, tijdelijk (tot dertig dagen) grenscontroles komen tussen Schengenlanden. Deze - zeldzaam gebruikte - maatregel staat dan wel onder toezicht van de Europese Commissie, die streng waakt of ze proportioneel is.

In het Europees Parlement, waar vandaag wordt gedebatteerd over antiterreurmaatregelen, is de Europese Volkspartij (EVP) als grootste fractie vragende partij om Schengen te verstrengen met "meer gerichte controles".

Bij de liberale fractie zijn kritischer geluiden te horen."Iedereen is sinds de aanslagen in Parijs plots voor strengere buitengrenzen maar de daders waren wel Fransen", zegt Nederlands EP-lid Sophie in 't Veldt (Alde). "Om Daniel Cohn-Bendit te parafraseren: 'Wil men dan soms grenscontroles instellen tussen de banlieues en het centrum van Parijs?' In de hoofden van de mensen moeten kwade krachten altijd 'van buiten' komen. De realiteit is dat er mensen in onze samenleving zijn die om wat voor reden dan ook het spoor bijster raken. Bovendien waren er ook al terreuraanslagen in Europa toen er wel nog overal grenscontroles waren."

In 't Veldt is wel voorstander van een betere informatie-uitwisseling, maar of alweer nieuwe wetten nodig zijn trekt ze sterk in twijfel. "Er zijn al bergen en bergen inlichtingen beschikbaar voor de overheden. Er is informatie, ze wordt gewoon te weinig gedeeld. In de plaats van nu halsoverkop megalomane wetten aan te nemen is er nood om eerst een evaluatie te maken van de bestaande systemen. Wat werkt er? Wat niet? Hoe kan iets beter werken? Laat ons vooral het hoofd koel houden."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234