Donderdag 29/07/2021

Indianenverhalen

Onze gids is een harde, zoveel is duidelijk. Hij was vier jaar bij de mariniers en is apetrots op zijn volbloed-indiaanse afkomst

"Mijn naam is Gary", zegt onze indiaanse gids, "Gary Tso. De 'T' wordt niet uitgesproken, dus zeg maar So." "If you say so", zegt Tom. Gary vindt zijn woordspeling niet leuk. "Ik heb littekens op mijn kneukels door kerels zoals jij", waarschuwt hij. Onze gids is een harde, zoveel is duidelijk. Hij was vier jaar bij de mariniers en is apetrots op zijn volbloed-indiaanse afkomst. Hij mag dan wel leven van de blanke toeristen, dat wil niet zeggen dat ze grapjes mogen maken over zijn naam. Ze hoeven van hem geen onderdanigheid te verwachten. Integendeel. Gary is een Hopi en de Hopi zijn een superieur volk. De oudste bewoners van Noord-Amerika en tevens de wijste en spiritueelste.

In Sedona, van waaruit we deze tocht naar het Hopi-reservaat ondernemen, zijn velen wellicht bereid dat te geloven. In de dure galerijen en hotels van dit toeristisch stadje in het hart van Arizona zie je vaak schilderijen van indianen badend in mystieke zonsop- en -ondergangen. Die zijn heel wijs, dat zie je zo. Sedona is erg populair bij rijke ex-hippies. De prachtige rode rotsformaties rond het stadje zouden niet minder dan vijf magische plekken bevatten, waar de mystieke energie zo uit opborrelt. Het luxueuze Sedona is twee uur maar tegelijk een wereld ver weg.

Ons gezelschap rijdt naar het Hopi-dorp Hotevilla omdat daar volgens Gary "de Michelangelo van de Hopi" woont. Intussen vertelt hij ons de geschiedenis van zijn volk. Dat woonde onder de grond tot een vogeltje de weg naar boven vond. Daar gekomen verdeelde het volk zich in clans die in de vier windrichtingen vertrokken, op zoek naar het beloofde land. Dat bleek hier te zijn. Waarom dit onvruchtbare gebied met zijn harde klimaat? De geesten vonden dat een geschikte uitdaging voor het verkozen volk.

In Hotevilla worden we meteen naar het atelier van Michelangelo gepord. Ik blijf nog even buiten. Er is geen mens te zien in de stoffige straten. Ik probeer mijn gezicht tegen het opwaaiende zand te beschermen. Een fladderend flard plastiek blijft aan mijn been hangen. Enkele snoepwikkels dwarrelen door de lucht. Een oude, lang geleden nog witte pitbull ligt aan zijn ketting te rillen in de ijskoude noordenwind. Ondanks de stralende middagzon klappertand ik in mijn parka. De muren van de huisjes rond me zijn versleten lappendekens van afbrokkelende lemen stenen en cementblokken. Hier en daar is plastiek voor een kapot raam gespannen. Uit een hoop autobanden langs de rand van de zandweg komt een hooguit één maand oud zwart hondje op me afgewaggeld. Ga alsjeblieft weg, denk ik, voor ik je meeneem naar New York. De pitbull is intussen moeizaam overeind gekrabbeld en staart me aan. 'Gedraag je als een journaliste', beveel ik mezelf. Ik noteer dat sommige stulpjes satellietantennes en zonnepanelen hebben en dat voor bijna elke huis een pick-uptruck staat. "Gaat u niet naar binnen?" hoor ik Gary plots vragen. Ik draai me om. De gids staat op enkele meters van een diep ravijn. De Hopi wonen op mesa's of tafelbergen. Achter hem ligt het soort landschap dat ik al als kind met cowboys en indianen associeerde. Ik pas ervoor dat tegen hem te zeggen. "Ga toch naar binnen want we blijven hier niet lang", dringt hij aan. Ik duw het houten deurtje open.

Een kolenkachel doet zijn best om de ruimte te verwarmen ondanks de spleten rond de ramen en in het houten plafond. Twee indiaanse tieners, gekleed in rapperstijl, zitten in oude fauteuils. Een derde, iets oudere indiaan zit - baseballpetje achterstevoren op zijn hoofd - aan een werkbank. Dat is Ed, de Michelangelo. Zijn kleed- en spreekstijl komt recht uit een rappersvideo. Zijn werk, geschilderde houten popjes, ligt op de werkbank uitgestald. Het zijn Katsina-popjes die geesten voorstellen. Ed snijdt ze uit de zachte wortels van Cottonwood-bomen en verkoopt ze voor 350 dollar per stuk.

Op de vloer is geen spoor van houtkrullen of -stof te zien. Heeft hij speciaal geveegd voor ons bezoek? Zijn de popjes wel van zijn hand? Als we weer in het busje zitten vertelt Gary dat de Hopi na de komst van de blanken in twee kampen uiteenvielen: de 'hostiles', die elk contact met blanken afwezen, en de 'friendlies' die de vruchten van de blanke beschaving wilden proeven. Die twee kampen bestaan nog steeds, al vechten ze niet meer. Gary's sympathie gaat naar de hostiles. Hopi die wegtrekken uit het reservaat dragen duidelijk zijn respect niet weg.

Onze volgende halte is Oraibi, de oudste ononderbroken nederzetting in Amerika. Het dorpje dat in 1050 gesticht zou zijn, ziet er onbegrijpelijk troosteloos en verwaarloosd uit. Ik zie dezelfde tekenen van diepe armoede als in Amerikaanse stadsgetto's en derdewereldlanden. Gary komt naast me lopen.

Hij heeft mijn gedachten gelezen. "Jullie blanken zien de dingen met andere ogen dan wij", zegt hij strijdlustig, "wat jullie vooruitgang noemen, is voor ons een aanslag op onze tradities. Je denkt dat we arm zijn maar wij jagen het materiële niet na, de religie komt voor ons op de eerste plaats." Ik zou beter moeten weten maar open toch mijn blanke smoel. "Gary", zeg ik, "jij hebt makkelijk praten. Jij hebt gestudeerd en in het buitenland gereisd, als gids verdien je goed je brood. Jij kunt keuzes maken die vele andere Hopi niet kunnen maken." Gary zegt dat ik niets van zijn volk begrepen heb en mijdt me voor de rest van de dag. Lang na middernacht lig ik nog te woelen in bed. Een deel van mij vind dat ik onbeleefd ben geweest. Een ander is ontgoocheld omdat ik Gary nog van alles had willen vragen maar niet meer durfde.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234