Zaterdag 15/05/2021

Indianen aan de Orinoco

Toen de Duitse ontdekkingsreiziger Alexander von Humboldt 200 jaar geleden in een bootje boordevol instrumenten via de Orinoco afdaalde in het oerwoud, was hij geschokt te zien hoe missionarissen de indianen bekeerden met de zweep. Ondanks alle verdrukking bewaarden deze volkeren hun eigen tradities. Daarvan getuigt in Bonn de tentoonstelling Orinoco-Parima, een fascinerende trip langs de indianenculturen in Venezuela.

Bonn

Van onze medewerkster

Christine Vuegen

Humboldt meende dat het Guatavita-meer in Colombia de woonplaats was van 'El Dorado': 'De Man van Goud' of 'De Gouden Koning' van de indianen. Zijn lichaam werd ritueel bedekt met goudstof en zo baadde hij in een meer. Die legende deed de Spaanse veroveraars hardnekkig zoeken naar een fabelland vol goud. Volgens andere verhalen zou het legendarische meer zich in de bergen van de Sierra Parima bevinden. De nu tachtigjarige Edgardo González Niño, die lang in Caracas woonde, begaf zich te midden van de indianen tussen de boven-Orinoco en de Sierra Parima. Sinds de jaren vijftig verzamelde deze wegbereider van de Venezolaanse etnografie meer dan duizend voorwerpen.

Aan de hand van die collectie, inmiddels aangekocht door de Fundación Cisneros in Caracas, worden twaalf volkeren voorgesteld: de De'áruwa, Ye'kuana, Yanomami, Híwi, E'ñepa, Wakuénai, Baniwa, Baré, Puinave, Warekena, Piapoco en Hodï. Zij verstrengelen zich in een parcours dat de levensfasen volgt vanaf de geboorte tot de dood. Episodes over de opvoeding, de sociale en politieke structuur, het slapen, het eten of de jacht worden telkens ook geïllustreerd met oplichtende kleurenfoto's, gemaakt door Niño. De indianen liggen te slapen in hangmatten en voor het avondmaal roosteren ze een vogelspin. Een dik, harig exemplaar zit levend en wel in een terrarium. Elders verstoppen zich geel-zwarte kikkertjes, de gifleveranciers voor de pijlen van de indianen. Tot op vandaag wordt voor de jacht nog curare gebruikt, een dodelijk gifmengsel met strychnine, getrokken uit bepaalde bomen. Bij de Yanomami deden pijlpunten bovendien dienst als betaalmiddel.

Gewoonlijk hebben de voorwerpen niet alleen een praktische functie, maar dragen ze tegelijkertijd een sociale en een magische betekenis in zich. Rammelaars, amuletten en halskettingen met tanden van de tapir of de pekari, een soort zwijn, vormen de attributen van sjamanen. Een genezingsceremonie door een sjamaan is eveneens op video te volgen. Het warimi-ritueel bij de De'áruwa, waarvan maskers en muziekinstrumenten de stille getuigen zijn, is een totaalspektakel in het woud. Hoofdtooien, armbanden en allerlei voorwerpen in deze tentoonstelling vertonen prachtige kleureffecten door de vele veren, onder andere afkomstig van de ara. Die bonte papegaai is volgens de De'áruwa vrij van ziekten. Door zijn reinheid is dat de aangewezen vogel om het contact tussen mensen, dieren en geesten tot stand te brengen. Meer achtergrondinformatie over deze indianenculturen is te vinden in de voortreffelijke catalogus.

Orinoco-Parima. Indianen uit Venezuela: tot 27 februari 2000 in de Kunst- und Ausstellungshalle, Museumsmeile Bonn, Friedrich-Ebert-Allee 4, Bonn. Open van dinsdag tot zondag van 10 tot 19 uur, dinsdag en woensdag tot 21 uur. Gesloten op maandag, op 24/12 en 31/12. De catalogus kost 58 mark (1.196 frank, 30 euro). Rondleidingen in het Nederlands. Tel.: (0049) 228/9171.200. Internet: www.kah-bonn.de

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234