Zondag 02/10/2022

AchtergrondIndia

India’s nieuwe president is een tribale vrouw: historisch, of toch vooral voor de bühne?

Draupadi Murmu tijdens een bezoek aan het huis van een spirituele leider in Kolkata.  Beeld Sankhadeep Banerjee / Getty
Draupadi Murmu tijdens een bezoek aan het huis van een spirituele leider in Kolkata.Beeld Sankhadeep Banerjee / Getty

Draupadi Murmu is maandag geïnstalleerd als president van India. De BJP-politicus is het tweede vrouwelijke staatshoofd van het land, en als eerste afkomstig uit een etnische minderheid.

Ben van Raaij

Sommigen vieren de installatie van president Draupadi Murmu maandag als een historische doorbraak. Nooit eerder werd een representant van de adivasi, de gemarginaliseerde oorspronkelijke bewoners van India, tot de functie van staatshoofd geroepen. En een vrouw bovendien, dat is ook maar eenmaal eerder gebeurd.

Die enthousiastelingen vergeten dan even dat Murmu wel lid is van de BJP, de hindoenationalistische partij van premier Narendra Modi, die in India zowel op nationaal niveau als in de meeste deelstaten de lakens uitdeelt en niet bekendstaat om haar voorliefde voor inclusiviteit. De oppositionele Congrespartij noemde Murmu dan ook een “kandidaat voor de bühne”. Maar zoals BJP-voorzitter J.P. Nadda zei: “We hadden het gevoel dat de volgende president een tribale vrouw moest zijn.”

Murmu werd vorige week gekozen door de meer dan 4.800 leden van de nationale en deelstaatparlementen. Ze kreeg meer dan twee keer zoveel stemmen als haar naaste concurrent. “Haar recordzege is een compliment voor onze democratie”, jubelde premier Modi donderdag op Twitter na de bekendmaking van de uitslag. Eerder had hij al gezegd dat Murmu een groot president wordt. “Miljoenen mensen, vooral zij die armoede kennen of met problemen kampen, ontlenen kracht aan het leven van Draupadi Murmu.”

Murmu zelf reageerde bescheiden op haar uitverkiezing. Zoals ze eerder zei in een interview: “Ik had als tribale vrouw uit het afgelegen district Mayurbhanj nooit verwacht voor deze topbaan in aanmerking te kunnen komen.”

Eenvoud en bescheidenheid zijn eigenschappen van Murmu. Na haar nominatie in juni kreeg ze direct verscherpte persoonsbeveiliging, maar zag men haar ook nog gewoon de vloer vegen in de Shivatempel in haar woonplaats Rairangpur (ze is een devoot vereerder van Heer Shiva).

Draupadi Murmu. Beeld Satish Bate / Getty Images
Draupadi Murmu.Beeld Satish Bate / Getty Images

Onderwijzer en onderzoeker

Draupadi Tudu wordt op 20 juni 1958 geboren in een adivasi-familie in het dorp Uparbeda in de oostelijke deelstaat Odisha. Haar vader is boer en dorpshoofd, net als zijn vader voor hem. De familie behoort tot de Santhal, een van de grootste van de zevenhonderd grondwettelijk erkende ‘scheduled tribes’, die net als de ‘scheduled castes’ (onder meer dalit) onderaan in het hindoeïstische kastenstelsel staan. De bijna 100 miljoen adivasi zijn vaak arm en staan bloot aan discriminatie.

Draupadi studeert aan Rama Devi Women’s University in Bhabaneswar. Ze werkt als onderwijzer (en voert dan al actie voor rechten van oorspronkelijke bewoners) en is junior-assistent bij het departement voor Irrigatie. In 1983, inmiddels getrouwd met bankier Shyam Charan Murmu, stopt ze met werken om haar drie kinderen op te voeden. Later is ze onderzoeker aan een hindoeïstische onderwijsinstelling in Rajrangpur.

De volgende stap voor de vrome Murmu is de hindoenationalistische politiek. Ze wordt in 1997 BJP-raadslid en later voorzitter van de panchayat (gemeenteraad) van Rairangpur, in 2000 lid van het deelstaatparlement van Odisha en minister van Handel en Transport en vanaf 2002 minister van Visserij en Veeteelt in de deelstaat.

Het zijn vermoedelijk haar werkzaamheden binnen de BJP voor de belangen van de adivasi die Murmu in 2015 het gouverneurschap opleveren van Jharkhand. Ze wordt als eerste vrouw uit een gemarginaliseerde groep gouverneur in deze deelstaat, waar ruim een kwart van de inwoners tot de adivasi behoort. Ze blokkeert tijdens haar termijn (tot 2021) twee wetsvoorstellen over eigendom en commercieel gebruik van land van oorspronkelijke bewoners, na protesten van adivasi dat die wetten hun rechten zouden aantasten.

Murmu bij aankomst op een bijeenkomst met partijleiders. Beeld Idrees Mohammed / ANP / EPA
Murmu bij aankomst op een bijeenkomst met partijleiders.Beeld Idrees Mohammed / ANP / EPA

Zonen en echtgenoot overleden

In haar persoonlijk leven krijgt Murmu de nodige klappen te verwerken. In 2009 komt een zoon om bij een ongeluk, haar tweede zoon overlijdt in 2013. Het jaar daarop sterft haar echtgenoot Shyam. Murmu blijft achter met dochter Itishree, die werkzaam is bij een bank.

Het verlies stort Murmu in een diepe depressie, waarover zij openlijk vertelt (een bijzonderheid in India). “Ik heb veel ups and downs meegemaakt in mijn leven”, zegt ze in een schaars interview. “Ik heb mijn zonen en mijn man verloren. Ik was volledig gebroken, maar God gaf me de kracht om door te gaan en het volk te blijven dienen.”

Velen hopen dat Murmu ook als president − hoewel de functie vooral ceremonieel is − verschil kan maken voor de adivasi en andere arme groepen. Ze streed als jonge vrouw al voor rechten van oorspronkelijke bewoners en riep als gouverneur in Jharkhand altijd haar topambtenaren op het matje als ergens de rechten van etnische minderheden of vrouwen waren geschonden.

Sceptici wijzen erop dat Indiase presidenten uit achtergestelde minderheden vaak maar weinig doen voor hun achterban. Vertrekkend president Ram Nath Kovind is een goed voorbeeld. Hij was de tweede dalit-president van India, maar deed niets aan het toenemend geweld waaraan dalit blootstaan. Ook is hij verbonden met de RSS, een beruchte hindoenationalistische groep die ageert tegen moslims.

3x Draupadi Murmu

Draupadi Murmu liet in 2003 een brug aanleggen in Baidaposi, het dorp in de staat Odisha waar ze opgroeide. Ze wilde dat haar plaatsgenoten veilig op en neer zouden kunnen reizen naar hun werk.

Murmu bracht na de dood van haar twee zonen en haar man het huis van haar schoonfamilie onder in een liefdadige stichting die ze overdroeg aan een school. De stichting heet SLS, naar de initialen van haar man en zonen. Ze bouwde ook een grafmonument voor hen naast de school.

In 2018 vertelde Draupadi Murmu dat ze om na het overlijden van haar zonen en echtgenoot haar depressies te bestrijden, een volgeling was geworden van de Brahma Kumaris (Dochters van Brahma), een spirituele hindoeïstische beweging waarin vrouwen een dominante rol spelen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234