Zaterdag 30/05/2020

'Incontinentie tast duizenden vrouwen aan in de kern van hun levenskwaliteit'

In Vlaanderen lijden naar schatting een half miljoen vrouwen aan een vorm van incontinentie. En het zijn niet alleen pas bevallen of oudere vrouwen die last hebben van urineverlies, maar steeds vaker jonge, actieve vrouwen. De Morgen sprak over dit medische taboe met Bo Coolsaet, professor urologie, en Michèle Lachowsky, gynaecologe aan het Hôpital Bichat in Parijs. 'Het ergste wat een arts aan een jonge vrouw kan vragen, is: Bent u incontinent?'

Parijs / Brussel / Van onze medewerkster

Katrien Bruyland

'Hebt u een probleempje, mevrouw?" Volgens Michèle Lachowsky wordt over incontinentie zelfs weinig of niet over gepraat onder collega's. Als artsen al op de hoogte zijn van de omvang van incontinentie bij jonge vrouwen, schatten ze de psychologische en sociale gevolgen ervan volgens de gynaecologe niet genoeg in. "Vrouwen die last hebben van urineverlies, ervaren de oncontroleerbaarheid van het verschijnsel als enorm vernederend. En de gedachte aan hun demente of zieke grootmoeder die incontinent is, werkt extra remmend. De drempel om het onderwerp aan te snijden, is voor vrouwen enorm hoog." Vele vrouwen proberen zich daarom te behelpen in plaats van een arts aan te spreken. Maar incontinentie is niet op te lossen zonder enige vorm van behandeling.

Lachowsky: "Gynaecologen houden er niet van de biecht te moeten afnemen van hun patiëntes. We moeten veeleer de rol van raadgever en pedagoog opnemen. Uitleggen wat er mis is en hoe vrouwen iets aan hun penibele situatie kunnen veranderen, is heel erg belangrijk. Het is ook de eerste stap in de behandeling van een kwaal die voor zovele vrouwen de kern van hun levenskwaliteit aantast."

Coolsaet schreef zijn doctoraalstudie over incontinentie bij vrouwen. Daarbij verrichtte hij uitgebreid onderzoek naar blaasfunctiestoornissen, die aan de basis liggen van urge-incontinentie. Vrouwen die lijden aan deze soort van incontinentie, worden plots, op welk ogenblik van de dag ook, geconfronteerd met het dringende gevoel te moeten plassen (urge). Een normale blaas heeft een capaciteit tot 400 ml, vertoont geen drukstijging en zendt geen signalen naar de hersenen als ze gevuld wordt. Maar er kunnen storingen optreden.

Coolsaet: "Een aantal vrouwen die urgentieklachten hebben, kan nog op tijd het toilet bereiken. Maar vanaf het moment dat er geen mogelijkheid om naar de wc te gaan en dat het 'te laat is', spreekt men van incontinentie. Vaak is het ook een kwestie van letterlijk snel te kunnen lopen. Een jonge vrouw kan vaker ongelukken vermijden dan een oudere vrouw op krukken. De pathologie kan dezelfde zijn, maar de ene vrouw kan incontinent worden terwijl de andere net op tijd is."

Een tweede en veel frequenter voorkomende soort incontinentie is gebonden aan de werking van de bekkenbodemspieren en het 'ophangsysteem' van de blaashals. Die zorgen er normaal gezien voor dat het afsluitmechanisme van de blaas goed werkt. Maar bekkenbodemspieren van een vrouw die pas bevallen is, kunnen zwaar gehavend zijn. Het volledige hoofdje en lichaam van een baby kunnen de spieren zodanig uitrekken dat ze niet op natuurlijke wijze hun elasticiteit terugvinden. Bij een plotselinge verhoging van de druk in de buik, wat gebeurt bij hoesten, lachen of tillen of springen, kan een vrouw enkele druppels tot een volledige blaasinhoud verliezen. Maar ook het beoefenen van risicosporten zoals karate, hordelopen en volleybal kan inspanningsincontinentie meebrengen. Bo Coolsaet: "Ik herinner me een specifiek geval van een twintigjarige ballerina die last had van urineverlies tijdens het dansen. Die vrouw was nog nooit bevallen en had een sterk spierstelsel. Door het intensieve trainen waren haar bekkenbodemspieren verzwakt. U kunt zich wel inbeelden hoe problematisch urineverlies in gevallen zoals deze kan zijn."

Lachowsky: "Vrouwen spreken in mijn praktijk vrijuit over allerlei mogelijke seksuele problemen. Maar hoewel incontinentie geen ziekte is, is het bijna onbespreekbaar en slaagt het er tegelijk in de levenskwaliteit van een vrouw tot in de kern aan te tasten. Sommige vrouwen durven niet meer te gymmen, andere sluiten zich op en komen in een isolement terecht."

Ook Coolsaet kent dergelijke gevallen: "Een van mijn patiënten was de vrouw van een huisarts. Ze was al vijf jaar incontinent en ze durfde het niet te zeggen tegen haar man. Ze hield haar probleem voor zich, omdat ze dacht dat het hun intimiteit zou verstoren en op een vorm van zwakheid wees. Volgens mij werken de criteria van jeugd en gezondheid inderdaad nog altijd erg door in het hoofd van een man. Seksualiteit blijft ook niet langer beperkt tot de slaapkamer. Maar beeldt u zich eens in dat u als jonge vrouw met uw partner buiten de slaapkamer wilt vrijen en eerst mag beginnen verbanden te verwijderen. De liefde aanvaardt zeer veel, maar 's ochtends samen nat wakker worden is erg storend."

De terugbetaling van middelen die gebruikt worden tegen incontinentie is een ander sociaal probleem. Met de toenemende vergrijzing van de bevolking wordt het sociale aspect van incontinentie almaar belangrijker. En hoewel incontinentie steeds vaker voorkomt bij jonge vrouwen, loopt de groep van vrouwen in de menopauze nog steeds het meeste kans op incontinentie.

Coolsaet: "Het risico van urineverlies neemt toe na de bevalling en stijgt ook met het aantal bevallingen. Met de verzwakking van het spierstelsel, in combinatie met een veranderende hormonale situatie, zijn vrouwen kwetsbaarder naarmate de menopauze nadert. Er bestaan geneesmiddelen die zelfs bij zware incontinentie heel goede resultaten opleveren. Maar beleidsmensen hebben zeer weinig interesse voor de problematiek."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234