Dinsdag 28/01/2020

Inc. op doek

Hoewel Google er alles aan doet om ons leven van a tot z te volgen en er reclame bij te verkopen, blijft de internetgigant zich ook inzetten voor een nobeler doel: het digitaliseren van kunst. In het Parijse hoofdkwartier opende pas een nieuw Lab om kunstenaars en musea te helpen bij het digitaliseren van kunst.

Nauwelijks zichtbaar is ze, de familie die in het schilderij De oogsters (1565) van Pieter Bruegel de Oude met stokken naar een vastgebonden gans gooit. Wie het werk in het Metropolitan Museum in New York bekijkt, moet al weet hebben van het wat lugubere tafereel dat zich in de achtergrond afspeelt, of je kijkt er zo over. Niet zo in Parijs op het hoofdkantoor van Google. Op een gigantisch interactief scherm - 'een van de grootste ter wereld' - wordt de familie metersgroot en haarscherp geprojecteerd. Net als de monniken die even verder naakt aan het zwemmen zijn. Met een tablet zoom je in en uit, en kun je elk hoekje van het schilderij in detail bekijken.

Het scherm is onderdeel van het nieuwe Lab dat Google midden december opende. De experimentele ruimte, een onderdeel van het Cultural Institute van de Amerikaanse internetgigant, heeft de ambitie om de wereld van technologie te laten samenwerken met de culturele wereld. En dat is niet simpel, geeft Lab-directeur Laurent Gaveau toe."Het is niet altijd makkelijk om hen te overtuigen. De musea bestaan immers al veel langer dan Google en hebben een andere werkwijze. Ze werken veel meer in de diepte. Ze zijn serieus."

Virtueel Versailles

Gaveau weet waarover hij praat, want voor hij vorig jaar naar Google verhuisde werkte hij vijf jaar op het kasteel van Versailles. Daar was hij verantwoordelijk voor alle digitale en multimediale plannen, en werkte hij al samen met Google, onder meer om het museum virtueel toegankelijk te maken met de technologie van Google Street View. Gaveaus strategie sloeg aan: toen hij in Versailles vertrok, lokte de virtuele versie van het kasteel meer bezoekers dan het echte kasteel.

"In Versailles stond iedereen erg open voor die strategie. Hoe meer je je werken online beschikbaar maakt, en hoe actiever je op sociale media bent, hoe meer de mensen zin hebben om dat ook in het echt te ervaren. Er is geen concurrentie tussen het virtuele en de realiteit, zoals vaak nog gedacht wordt. Het omgekeerde is waar: het virtuele wekt goesting op. Hoe mooi en uniek dat interactieve scherm hierin het Lab ook is, er blijft steeds een deeltje mysterie dat je niet via technologie kunt ontdekken. Daarvoor moet je nog steeds naar een museum gaan. Een schilderij in een museum zien is onvergelijkbaar, maar het is goed om dat online aan te vullen en zo de kennis te verdiepen."

Voor die virtuele aanvullingen moeten het Cultural Institute en het Lab zorgen. Met een gigapixelcamera worden sinds twee jaar schilderijen tot in het kleinste detail vastgelegd op foto's van enkele miljoenen pixels. Naast De oogsters zijn al 73 andere schilderijen gefotografeerd, waaronder ook werken van Van Gogh, Botticelli en Rembrandt, die je nu al online kunt bekijken. Daarnaast staan er in het Lab ook nog een toestel om 3D-afbeeldingen van kunstobjecten te maken, een 3D-printer en een lasercutter die allerlei voorwerpen kan snijden uit plastic of hout.

"Allemaal nog prototypes", geeft Gaveau aan. "Alles moet nog geperfectioneerd worden. Onze twintig ingenieurs hier werken samen met de mensen van de musea om alles steeds verder te verfijnen. Dat is de functie van dit labo." Daarom ook zal Google op geregelde tijdstippen jonge kunstenaars uitnodigen die enkele maanden in het Lab kunnen werken. Zij mogen alle technologieën gebruiken om hun kunstwerken te maken.

De samenwerking met artiesten en musea is een bewuste keuze waar beide partijen beter van worden, zegt Gaveau. "Musea gebruiken niet alleen onze technologie, ze helpen ons ook om die beter te maken. Daarom is dat ook geen mecenaat, maar een partnership. Iedereen draagt iets bij. De musea zijn ook gevoelig voor het feit dat we alles samen doen. We discussiëren met hen, praten veel en zoeken zo de beste oplossing. We kijken naar hun behoeften, luisteren naar hun ideeën en proberen onze technologie daarop af te stemmen. We leggen hun niets op."

Wat ermee voor zorgt dat de achterdocht verdwijnt. Het Cultural Institute begon in 2011 met zeventien partners, maar is ondertussen gelinkt met bijna vierhonderd musea en culturele instellingen uit vijftig landen. "Er zijn nog altijd musea die bedenkingen maken bij wat wij doen, maar dat gebeurt gelukkig steeds minder. Ze zien wat wij bij Google doen. Bovendien groeit de vraag omdat de musea vandaag steeds vaker geconfronteerd worden met de snelle technologische veranderingen. Ze zijn blij dat een technologiebedrijf op dat vlak wil samenwerken met hen."

Blijft de vraag waarom Google dit doet. Het internetbedrijf maakt miljoenen dollars winst door het verkopen van reclame die het afstemt op het profiel van de surfer. Daarvoor gebruikt Google een gigantische database aan persoonlijke gegevens en voorkeuren. Is het dan de bedoeling om met dit kunstproject geld te verdienen door er bijvoorbeeld vroeg of laat reclame aan te koppelen? Want een Lab met enkele hoogtechnologische toestellen en een equipe van twintig ingenieurs runnen zal flink wat geld kosten.

Die sluimerende argwaan en de niet altijd even goede reputatie van Google op het vlak van privacy, auteursrechten en de strijd tegen onlinepiraterij zorgde ervoor dat de Franse minister van Cultuur Aurélie Filippetti de uitnodiging afsloeg om de opening van het Lab bij te wonen. Want Google wil uiteindelijk toch maar één iets, en dat is geld verdienen?

"Toch is er geen enkel commercieel doel", benadrukt Gaveau, die ook niet wel zeggen hoeveel Google hieraan spendeert. "Dit is volledig non-profit: we verkopen er geen reclame mee en halen er geen andere inkomsten uit. Dat duidelijke kader vergemakkelijkt ook de samenwerking met de musea. Iedereen is het eens over de uitgangspunten en we werken samen met een gemeenschappelijk doel: kunst digitaal ontsluiten. De missie van Google is immers om alle informatie te ontsluiten en iedereen er toegang tot te geven. Culturele informatie is daar een onderdeel van."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234