Vrijdag 06/12/2019

Cannes

Iñárritu dwingt je op je knieën in Cannes

Alejandro Gonzalez Iñárritu beschouwt virtual reality als een op zichzelf staande kunstvorm. Beeld Jordan Strauss/Invision/AP

Met zijn ontzagwekkende installatie Carne y Arena brengt de Oscarwinnaar Alejandro González Iñárritu (The Revenant) voor het eerst virtual reality naar het filmfestival van Cannes. Hij dropt de kijker aan de grens tussen Mexico en de VS, samen met een groep illegale immigranten. Een exclusief gesprek.

Vorige week donderdag, even na de middag. Het ene moment laveren we nog over de Croisette in het glamoureuze Cannes, enkele ogenblikken later staan we midden in de woestijn. Zandkorrels tussen onze tenen, wind in het gezicht. 

In de verte komt een groep mensen moeizaam in onze richting gestrompeld. Ze spreken Spaans, ze zijn uitgeput, een van hen is gewond. Een smokkelaar maant hen aan tot haast. Plots worden we opgeschrikt door een helikopter en twee politiewagens die ons klem rijden. “Op de grond!”, schreeuwt een agent, terwijl hij zijn geweer in ons gezicht duwt.

In tegenstelling tot de illegale immigranten die model stonden voor de personages in Carne y Arena hebben wij dit alles gelukkig niet echt beleefd. Maar zo voelde het wel, met dank aan een VR-bril, een hoofdtelefoon en het visuele talent van de Mexicaanse regisseur Alejandro González Iñárritu (The Revenant, Birdman) en zijn vaste director of photography Emmanuel Lubezki. Ze creëerden de zes minuten durende virtual-reality-installatie voor de Fondazione Prada in Milaan, maar sinds vorige week is ze in wereldpremière te bekijken – of eerder, te beleven – op het filmfestival van Cannes.

In een oude vliegtuighangar net buiten de stad werd een soort enorme schoenendoos opgetrokken. De buitenkant is bekleed met stukken hek uit Arizona, die ooit de grens tussen Mexico en de VS afbakenden. Binnenin huist een gigantische zandbak, waar de kijker blootsvoets in kan rondwandelen.

Niet voor Trump

Maar voor je binnen mag, moet je even 'acclimatiseren' in een kale ruimte die bezaaid is met versleten schoenen en lege flessen. “Allemaal objecten die opgeraapt zijn aan de grens”, vertelt Iñárritu ons later. “Ik heb in LA nog twintig dozen vol staan.” 

Het is een spookachtig gezicht, dat herinneringen oproept aan de Holocaust. Precies wat Iñárritu wilde bereiken, zegt hij. “Er zijn de afgelopen jaren meer dan zesduizend mensen gestorven aan de grens. Verloren gelopen en gedehydreerd of doodgevroren – de nachten in de woestijn zijn genadeloos. Zes-dui-zend slachtoffers. Dat is meer dan 11 september en orkaan Katrina samen! En velen van hen zijn kinderen.”

Tijdens de presidentscampagne van Donald Trump stonden Centraal-Amerikaanse immigranten en de plannen voor een muur tussen Mexico en de VS centraal. “Deze mensen zijn misbruikt voor politieke doeleinden,” windt Iñárritu zich op, “terwijl het menselijke aspect totaal is genegeerd. Dat hoop ik te veranderen met deze installatie. Ik wil dat de kijkers in de schoenen van de migranten gaan staan, dat ze zich één van hen voelen.” 

Of hij wil dat Trump naar Carne y Arena komt kijken? “Trump kan me niet schelen. Wat ik belangrijk vind, is dat jongeren deze ervaring beleven. Trump is 70, ik wil de kids van 20 bereiken.”

Totale onderdompeling

Het idee om VR te gebruiken, ontstond ten tijde van Birdman, herinnert director of photography Emmanual Lubezki (bekend van de films van Iñárritu en Terrence Malick) zich. “In Birdman creëerden we de illusie dat alles in één ellenlang shot was opgenomen. Op die manier kreeg de kijker het gevoel dat de actie zich in real time voor hem afspeelde. Die onderdompeling wilden we nog versterken, en daarvoor was VR de ideale technologie.”

Het resultaat is verbluffend. Je wéét dat Carne y Arena volledig met motion capture en digitale animatie werd gecreëerd, en het gewicht van de bril op je neus is niet te ontkennen. Maar als een van de personages tegen je aan dreigt te lopen, deins je automatisch terug, en wanneer een politieagent zijn wapen op jou richt en je schreeuwend op je knieën dwingt, kun je bijna niet anders dan gehoorzamen. Zo virtueel voelt die realiteit plots niet meer: de onderdompeling is totaal.

Een echte aha-erlebnis, zo voelde Carne y Arena aan. Het potentieel van de technologie is enorm, daar zijn we nu helemaal van overtuigd. “En dit is nog maar het begin”, glundert Iñárritu. “De komende jaren zal VR alleen maar straffer worden.”

Of zijn fans binnenkort Iñárritu’s langspeelfilms in een VR-bril zullen kunnen bekijken? “Nee, want voor mij zijn het twee verschillende kunstvormen. In VR kun je 360 graden om je heen kijken, er is geen beeldkader meer. Terwijl dat frame net een van de belangrijkste elementen van cinema is. Is een auto zonder wielen nog een auto? Nee. Een film zonder kader is ook geen cinema meer, maar iets helemaal nieuws.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234