Zondag 05/04/2020

ReportageCoronavirus

In Zuid-Korea zijn coronatests een alledaags tafereel: ‘Alleen wij kunnen dit’

Medische staf test in hoog tempo autobestuurders op covid-19. Beeld REUTERS

Geen land test rigoureuzer op het coronavirus dan Zuid-Korea. Even 10 minuutjes vanuit de auto, of direct nadat je uit een vliegtuig uit Europa stapt. Het nadeel: één moment verslappen en het virus slaat alsnog toe.

Alsof de bestuurders op het punt staan een cheeseburger te bestellen, zo oogt het treintje aan auto’s voor de drive-through naast het Olympisch Stadion in Seoul. Alleen worden de bestuurders hier niet geholpen door medewerkers in een vrolijk uniform met een naambordje, maar door artsen die volledig zijn ingepakt in beschermende kleding. En de bestuurders halen hier geen eten, maar een coronatest.

Een man in een zwarte Kia stopt onder een smetteloze witte overkapping, het eerste loket, en opent zijn raam voor een medewerker met een vragenlijst. Hierna rijdt de man een paar meter verder, waar een arts hem enkele vragen stelt en zijn toestand beoordeelt. 

Dan, bij de derde halte, volgt de test. De bestuurder schuift zijn mondkapje naar beneden en opent zijn mond. Een verpleger reikt de auto in en neemt een monster uit zijn keel. De man krijgt een tissue aangeboden en nadat zijn raam en deur zijn besproeid met een desinfecterende vloeistof, mag hij het terrein weer verlaten.

De hele operatie heeft nog geen 10 minuten geduurd.

600 testlocaties

Het corona-autoloket is een van de manieren waarop Zuid-Korea besmette burgers vroegtijdig probeert op te sporen. Verspreid over het land zijn – bovenop de bestaande ziekenhuizen en klinieken – 600 testlocaties ingericht, waaronder 50 drive-throughs. 

“Je wordt snel geholpen en hoeft ook niet met allerlei anderen lang in een wachtkamer te zitten, dus je loopt ook nog eens minder risico besmet te raken”, zegt Lee Yung-soon, een gepensioneerde verpleger die op vrijwillige basis het autotestloket coördineert.

Zuid-Korea is wereldwijd koploper in het testen voor covid-19. Al meer dan 325.000 burgers werden getest en mede hierdoor heeft het land de verspreiding van het virus terug weten te dringen. Op het hoogtepunt kwamen er op één dag 909 besmettingsgevallen bij, nu zijn dat er nog zo’n 100 per dag. Eenderde van de 9.000 coronapatiënten is genezen verklaard.

Lockdown

De aanpak van Seoul toont dat een lockdown naar Chinees or Europees voorbeeld niet de enige manier is om het virus te stoppen. Sterker nog: in heel het land zijn koffietentjes en eethuizen nog altijd open en kunnen mensen gewoon naar buiten. Mogelijk gaan de scholen begin april weer open.

Het autoloket bij het stadion, gebouwd voor de Olympische Spelen van 1988, opende twee weken geleden. Er lag al een draaiboek klaar, compleet met een huisstijl voor de groene banieren en de vlaggetjes die bovenop de witte tenten zijn bevestigd. Er is ook een slogan: ‘Als we samen strijden, zullen we dit overwinnen.’

Een voorwaarde voor de gratis test is dat je symptomen hebt, zoals koorts of een droge hoest. Van de vijftienhonderd bestuurders die zich tot nu toe meldden, moest eenderde de rij voortijdig verlaten. ‘Sommige mensen komen alleen omdat ze zich zorgen maken, maar daar zijn we niet voor’, aldus manager Lee, die een witte labjas over haar paarse broek draagt. 

Van de overige duizend bestuurders, testten er twee positief voor het virus. Dat is weinig, maar het toont volgens Lee wel het nut van haar werk. ‘Het virus verspreidt zich nog steeds, dus we moeten blijven controleren.’

Totale oorlog

Waar veel landen nu vooral proberen de verspreiding van het coronavirus binnen de perken te houden, voert Zuid-Korea een ‘totale oorlog’. Alle besmette personen dienen vroegtijdig te worden opgespoord en geïsoleerd − een strategie die door de Wereldgezondheidsorganisatie als modelaanpak is gepresenteerd. Volgens de autoriteiten zorgt het vroegtijdig opsporen van patiënten er tevens voor dat relatief weinig patiënten overlijden. De teller staat tot dusver op 126 doden.

De strategie vergt naast een omvangrijk testsysteem een geavanceerd volgsysteem waarbij privacy van ondergeschikt belang is. Wanneer iemand positief test, worden diens gangen minutieus nagegaan met behulp van telefoondata en creditcard- en ov-chipkaartgegevens. 

Hierna wordt met camerabeelden bekeken met wie de patiënt contact heeft gehad. Die mensen worden zo nodig ook getest. Al deze informatie komt ook nog eens online te staan, zodat Koreanen zelf kunnen nagaan of ze in de buurt zijn geweest. Wie twijfelt, kan zich laten testen.

Geen gebrek

Anders dan in bijvoorbeeld België is aan testen en laboratoriummateriaal geen gebrek. Verschillende Zuid-Koreaanse bedrijven begonnen in januari, meteen nadat de Wereldgezondheidsorganisatie de genetische code van het virus had vrijgegeven, testen te ontwikkelen. 

De overheid hielp mee door de tests versneld te keuren. “Er zijn hier veel bedrijven gespecialiseerd in moleculaire diagnostiek. Ze weten hoe ze testen moeten maken en wat de overheid voor eisen stelt”, aldus Jerome Kim, directeur van het Internationale Vaccinatie-instituut (IVI) in Seoul. “Maar dan nog hadden de Zuid-Koreanen net zoveel tijd als iedereen. Ze handelden gewoon sneller.”

Volgens Kim heeft het land geleerd van de mers-uitbraak in 2015, waarbij 36 mensen omkwamen en 16.000 Koreanen in quarantaine gingen. Nadien paste het de privacywetten aan om de gangen van besmette personen te kunnen nagaan en zette het een systeem op om snel een testinfrastructuur op te kunnen zetten. “Afgelopen december hielden de Koreanen nog een grootschalige epidemie-oefening. Dat betaalt zich nu uit.”

Verdedigingslinie

Toch leek de Zuid-Koreaanse verdedigingslinie het een maand geleden te begeven nadat het virus zich ongemerkt verspreidde binnen een religieuze gemeenschap, de Shincheonji-kerk, in de miljoenenstad Daegu. Elke dag kwamen er honderden nieuwe besmettingen bij. Mede door het testen van tienduizenden leden van deze kerk werd de snelle verspreiding van het virus alsnog gestopt.

Volgens Kim speelt mee dat de overheid vanaf het begin duidelijke richtlijnen uitvaardigde – afstand houden, mondkapjes dragen, geen grote bijeenkomsten – én dat Koreanen massaal gehoor gaven aan die oproep. “Dat is misschien ook iets cultureels”, aldus Kim.

Een nadeel van de Zuid-Koreaanse strategie is wel dat je nooit kunt verslappen; voor je het weet glipt er weer een besmettingsgeval door de verdedigingslinie. Je zult moeten blijven testen tot er een vaccin is gevonden.

Telefooncel

Enthousiasme genoeg om vol te houden. De nieuwste Koreaanse uitvinding is een eenpersoonscabine die lijkt op een telefooncel. Zorgwerkers kunnen van buiten de cel de test afnemen door middel van lange rubberen handschoenen die in de wand zijn bevestigd. Deze week komen twintig van dit soort stations op de internationale luchthaven van Incheon te staan, om reizigers uit Europa sneller te testen.

In het buitenland wordt inmiddels met jaloezie gekeken naar al deze overvloed aan tests. Dinsdag belde de Amerikaanse president Trump naar zijn Zuid-Koreaanse collega Moon Jae-in met het verzoek snel testpakketten op te sturen. Het zorgt voor onverholen trots bij manager Lee van de drive-through. “In dit opzicht zijn we uniek, alleen wij kunnen dit.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234