Woensdag 19/01/2022

In Zottegem stemt niemand Vlaams Belang

Het Vlaams Belang gaat er prat op dat het de verkiezingen al gewonnen heeft, want nog nooit waren er zoveel VB-lijsten als nu op 8 oktober. Maar niet in Zottegem, met zijn 25.000 inwoners toch een flink stadje. 'Het is op vraag van Philip Dewinter zelf dat er geen lijst is', zegt Zottegems VB-voorzitter Fabrice Morreau. 'De kern van onze ploeg heeft hij nodig voor zijn campagne in Antwerpen.'

Door Filip Rogiers

Fabrice Morreau (38) heet hij. Hij moest de Jurgen Verstrepen van de Vlaamse Ardennen worden. Goed in het pak en scherp van tong. Verplaatst zich in een zwarte Mercedes met zwarte leren zetels. En hij zou ervoor zorgen dat Zottegem eindelijk ook in het lijstje van steden figureerde waar het Vlaams Belang de meeste andere partijen in het defensief drukt. Dat is daar in de Egmontstad, ondanks zeven zwarte zondagen op rij, namelijk nooit gelukt. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 8 oktober 2000 kwam het Vlaams Blok er voor het eerst op. De partij haalde er 4,9 procent van de stemmen en geen zetel. Van de lijsttrekker, een toen achttienjarige student uit Erwetegem, Bruno Cheyns, is in Zottegem sindsdien niets meer vernomen.

Maar vorig jaar leek het Belang de vertrouwde, grote propagandamiddelen te zullen gaan inzetten. Plots had de VB-afdeling Zottegem een heuse website. Ook toegankelijk voor blinden en slechtzienden, zo kondigt het partijbladje trots aan. Met veel bombarie werd in datzelfde blad de verkiezing van een nieuwe afdelingsvoorzitter bekendgemaakt. Ene Fabrice Morreau poseert fier naast Philip Dewinter.

Morreau is behalve een naar eigen zeggen "echte vriend" van Dewinter ook de man achter het nieuwe partijlogo. "Ik inspireerde mij bij het ontwerp vooral op de pracht van onze Vlaamse Ardennen", legt hij in het partijbladje uit. "Hiermee heeft het partijlogo ook meteen een Zottegems tintje." Marc Spruyt van Blokwatch zocht en vond voor de leeuw in het nieuwe logo nog andere inspiratiebronnen: de emblemen van het Sint-Maartensfonds en Were Di, "twee organisaties die geworteld zijn in de collaboratie en in het warm houden van de erfenis daaraan".

Maar met dat aangebrande verleden heeft de blitse Morreau geen uitstaans. Hij hoort veeleer thuis in de galerij van de nieuwe, jonge VB-goden: de Verstrepens en de Morels. Morreau leerde Dewinter overigens niet op een of ander joelfeest kennen, maar door zijn werk. Morreau is 'artdirector' en heeft een bedrijfje, vzw Orgenta, dat websites toegankelijk maakt voor mindervaliden en slechtzienden. Met dat werk heeft hij overigens puike resultaten behaald, onder meer voor... de stad Zottegem.

Het zorgde vorig jaar nog voor een fikse rel in de Egmontstad. Het stadsbestuur bleek Morreau te hebben ingeschakeld voor de aanpassing van zijn website. Dat Morreau er politieke nevenactiviteiten op na hield, ontdekten ze in Zottegem toevallig toen hij onderdelen van de Zottegemse website had gebruikt om de gecrashte site van Dewinter te depanneren.

"Toevallig bleek er een verborgen link mee verhuisd naar de website van Dewinter: die van onze stad", zegt Dirk Van Herzeele (sp.a), schepen van Cultuur, Onderwijs, Middenstand, Feestelijkheden, Toerisme en Informatica. "Zo hebben we het ontdekt." Maar de schepen is niet te beroerd om te erkennen dat Morreau goed werk heeft geleverd. "Op een dag kregen we een aantrekkelijk aanbod. We konden met Europese steun onze website toegankelijk laten maken voor doven en blinden. Dat vergt een aanpassing van de software om de zogenaamde triple A-norm te behalen. Het bedrijfje Orgenta sprak ons aan voor dat project, en waarom zouden we getwijfeld hebben? Wie kan er tegen een vereniging zijn die zegt dat ze uw website toegankelijk zal maken voor mindervaliden? Ze zijn voor het werk ook betaald. Op die manier hebben ze de software kunnen gebruiken om Dewinters site te herstellen."

Maar het is dus in het kader van zijn ICT-werk dat Morreau naar eigen zeggen Philip Dewinter leerde kennen, "die als een van de weinige politici echt oog had voor deze materie". De sympathie was wederzijds. De 'artdirector' blaakte bij zijn aantreden als VB-voorzitter van zelfvertrouwen. Het VB zou eens grondig gaan roefelen in het door de populaire socialistische burgemeester Herman De Loor gedomineerde Zottegem.

"U noemt het volks socialisme daar in Zottegem", zegt Morreau. "Ik noem het communisme."

Pittig detail: de schoonvader van Morreau zetelt in de gemeenteraad voor de sp.a. Hij komt op 8 oktober niet meer op, maar geeft het roer wel door aan een van zijn dochters ofte de schoonzus van Morreau. "Dat geeft geen enkel probleem op familiefeestjes", zegt Morreau. "De regel is: familie en vrienden staan boven de politiek. Mijn schoonvader is een van mijn beste vrienden."

Morreau beloofde zijn partij om "samen met het afdelingsbestuur een programma te ontwikkelen waarmee we vol vertrouwen naar de kiezer kunnen stappen in 2006". Ook bij latere gelegenheden heette het stellig dat het VB in Zottegem op 8 oktober er met een sterke lijst zou staan.

In januari trok de partij dan ook vol goede moed de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen op gang. Met een perfect uitgekiende actie, die precies paste in de tactiek die het VB elders in Vlaanderen al menige keren heeft beproefd. Dat gaat dan zo: zoek een symbool dat bij kiezers van alle partijen een snaar doet trillen en recupereer het. Of bouw een 'onafhankelijke' campagne annex petitie rond een algemene waarde zoals 'vrije meningsuiting' en 'democratie'. Op krek dezelfde nagel slaat de partij als ze overal in Vlaanderen al dan niet openlijk probeert te infiltreren in actiecomités en 'onafhankelijke' vakbonden.

Bref, ook in Zottegem begon het Vlaams Belang het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen uiterst professioneel. Zoals de partij gepoogd heeft om 1 mei van de sp.a te kapen en in Aalst priester Daens van CD&V/ACW, zo lanceerde ze in Zottegem een campagne met het beeld van Egmont onder de titel 'Onze Strijd'.

Fabrice Morreau kent de hoger beschreven strategieën die het VB sinds enkele jaren ontplooit om uit de eng extreem rechtse hoek te geraken door en door. Hij tekent, behalve voor de websites van Dewinter en andere Belangkopstukken, ook voor de websites van menig 'onafhankelijke actie' van het VB: Leefbaar Antwerpen en SOS democratie (tegen het cordon sanitaire). Ook de website van het Franstalige Front National heeft hij onder handen genomen, al achtte Dewinter de associatie met die partij iets te riskant: Morreaus naam als webmaster verdween dan ook van de site.

Maar waarom Graaf van Egmont, die in de zestiende eeuw strijd leverde tegen de Spaanse bezetter en dat met zijn leven bekocht op bevel van Alva? De partij motiveerde dat zelf als volgt: "Met het campagnebeeld van de graaf wil onze partij enerzijds haar strijd voor alle Zottegemnaren benadrukken en anderzijds opmerken dat wij ons zullen blijven verzetten tegen het falende beleid in onze stad." Maar ook: "De slagzin 'Onze Strijd' verwijst naar het feit dat men het Vlaams Belang monddood heeft willen maken, net zoals men dat met Egmont heeft proberen te doen."

Maar de haring wilde niet echt braden in Zottegem. Kort voor de verkiezingen zag de partij er dan ook van af om een lijst in te dienen. Ook in het aangrenzende dorpje Herzele geeft het VB op 8 oktober verstek.

Maar waarom? Het VB heeft in 90 procent van de gemeenten een lijst, en zeker in alle steden. Aan potentiële kiezers geen gebrek. Bij de gewestverkiezingen van 2004 haalde de partij hier 17,17 procent van de stemmen.

"Ze schrijven in hun blaadje: 'Schepen Van Herzeele kent geen genade'", grinnikt Van Herzeele. "Ik vind dat mooie reclame. Ze zeggen dat we ze monddood maken, dat in Zottegem haat en intimidatie regeren. Zij moeten spreken! Een jaar of twee geleden zag ik in hun blaadje een bijdrage van een brave sukkelaar die ik goed kende. Hij beklaagde zich over de criminaliteit en de migranten. Zijn vriendin is zelf Marokkaanse. Op een dag klopt hij bij mij aan voor dienstbetoon. Hij vraagt mij om een briefje voor het een of het ander te schrijven. Ik zeg: 'Ik wil dat wel doen, maar het kan toch geen probleem zijn om zelf een brief te schrijven want je schrijft hele artikels in het blaadje van het VB.' Hij viel uit de lucht. Bleek dat hij inderdaad toestemming had gegeven om zijn naam onder dat artikel te zetten, wellicht in ruil voor wat geld of een paar pinten bier. En dan komen ze ons zeggen dat we mensen zouden intimideren? Ga weg."

Zottegem is in handen van de dynastie De Loor. Roder dan rood, meer SP gebleven dan sp.a geworden. Een Spiritpartner om een kartel mee te vormen, is er in Zottegem overigens niet. Eigenlijk komt Zottegem nogal in de buurt van het Jef Sleeckxsocialisme. En ja, daar hoort een uitgesproken strijdbare houding tegen extreem rechts bij.

"Het is mijn stokpaardje", zegt Van Herzeele. "We hebben in de stad geprobeerd om systematisch een politiek van verdraagzaamheid te voeren. We hebben de sociaal-culturele verenigingen altijd ten volle gesteund, omdat het mijn intieme overtuiging is dat je onverdraagzaamheid het best bestrijdt met cultuur."

En met tegenbetogingen. "Ook, ja. Iedere keer als we hoorden dat het Vlaams Belang ergens in de stad vergaderde, trommelden we alle mensen op om te gaan tegenbetogen. Er is nooit een klap gevallen. En het heeft gewerkt! Ik zou begot niet weten of en waar ze nog vergaderen in de stad.

"Ook in onze politiek hebben we hier in Zottegem altijd geprobeerd om in te gaan tegen verzuring en het stigmatiseren van mensen en groepen. En we zetten specifieke acties op touw. Samen met Links Plus (de vroegere Centrale voor Socialistisch Cultuurbeleid CSC, FR) organiseren we op de eerste vrijdag van september de Dag van de Democratie. Dit jaar kwam Sven Jacobs, zakelijk directeur van het S.M.A.K., daar spreken over cultuur en democratie. Als de cultuur in functie van de macht wordt gesteld, zei hij, is de democratie in gevaar. Hij gaf het voorbeeld van Hitler en trok dat door naar de stellingen van Philip Dewinter. Maar hij vergeleek het ook met Stalin, die evengoed, zij het misschien iets minder bloeddorstig, de kunst ondergeschikt maakte aan zijn eigen machtspolitiek."

Ook met Links Plus organiseert de stad regelmatig gespreksavonden waarin ze Zottegemnaren heel concrete informatie aanreikt om zich te wapenen tegen de halve waarheden en hele leugens van het VB over bijvoorbeeld de sociale zekerheid. En voor de vijfde keer dit jaar organiseert de stad de Week van de Verdraagzaamheid, omstreeks Wapenstilstanddag, 11 november. "We doen met dit alles inderdaad aan mentaliteitsbeïnvloeding. Dat er in die context mensen zijn die zeggen: 'Nee, het VB, daar kan ik niet in komen', dat zal wel. Dat is de bedoeling. Maar haat zaaien, wij? Verre van."

Twee andere factoren kunnen verklaren waarom het VB hier moeilijk voet aan de grond krijgt. Er is een democratisch alternatief: ZAP, Zottegemse Alternatieve Ploeg. De partij haalde in 2000 met 10,2 procent van de stemmen de twee zetels waar het VB op had gehoopt. En er is het zeer actieve "actie- en cultuurcentrum" 't Uilekot, een vzw uit Herzele, dat, zoals Links Plus, geen gelegenheid onbenut laat om politieke zakkenwassers door de mangel te halen.

Gevolg is dat het VB amper vijf à zes mensen vond om een lijst mee te bemannen. Maar schepen Van Herzele heeft nog een andere plausibele verklaring waarom de partij uiteindelijk niet naar de kiezer trekt op 8 oktober.

"Het zijn geen dommeriken. Ze kunnen zich geen situatie veroorloven waarbij ze in een stadje als Zottegem een lijst zouden neerleggen en opnieuw geen zetel behalen. Wellicht was de vrees om onder de lat te gaan te groot. Frank Van Hecke en co. willen op 8 oktober 's avonds uitsluitend succesverhalen brengen natuurlijk."

In Zottegem zelf leidt het niet opkomen van het VB her en der tot... verzuring. Zo in het Volkshuis, nochtans dichtgeplamuurd onder de rode verkiezingsaffiches. "Verdomd dat het waar is", zegt een klant aan de toog. "Ik had er graag op gestemd. Ik ben een halve racist, meneer. En ik kom daar open voor uit. Maar velen doen dat niet, velen durven dat niet in Zottegem. Ik denk dat het daarom is dat het Belang hier geen lijst heeft kunnen samenstellen: de intimidatie is te groot. Hoe ik dan ga stemmen? Wel, op de sp.a voor de gemeente en op het VB voor de provincie."

Het laat zich raden dat Fabrice Morreau niet al te graag met hele of halve racisten geassocieerd wordt. Maar het omgekeerde is ook waar: die hele of halve racisten die in Zottegem maar wat graag op het VB zouden stemmen weten niet eens wie die Fabrice Morreau eigenlijk is.

Tijd voor een kennismaking.

Meneer Morreau, u bent sinds juni 2005 voorzitter van VB-Zottegem. U beloofde er op 8 oktober 2006 te zullen staan met een sterke lijst. Wat is er misgelopen?

"Aan volk was er geen gebrek, ook niet in Zottegem. Alleen, onze partij is hier pas vorig jaar grondig vernieuwd. Ik ben voorzitter geworden en ook de lokale werkgroep is nieuw. Er zitten veel nieuwe, jonge mensen in: twintigers en dertigers. En die hebben nog te weinig ervaring."

In 2000 ging het VB in Zottegem nochtans met een achttienjarige student naar de verkiezingen.

"Bruno Cheyns, inderdaad. Hij kon nu sowieso niet meer opkomen, omdat het moeilijk lag met zijn werk, maar hij zit wel nog in de nieuwe werkgroep. Kijk, we hebben de opties afgewogen. We konden een lijst indienen met vijf of zes mensen. Of we besloten om nog zes jaar verder te bouwen om er in 2012 zeker te staan. Het is dat laatste geworden. We wilden geen lijst om 'de hoop' te vullen."

Elders in Vlaanderen twijfelt het VB minder om zich aan de kiezer aan te bieden.

"Er is inderdaad nog een andere reden waarom we in Zottegem niet opkomen. Een aantal mensen van onze afdeling, onder wie ikzelf, is zeer actief in de campagne van het Belang in Antwerpen."

U bent een bepaald belangrijke pion voor Philip Dewinter. U verzorgt zijn website en die van Anke Van dermeersch, en daarnaast nog heel wat andere sites van de partij en haar acties.

"Dat klopt. Philip Dewinter zei: 'Je bent van groter belang voor mijn campagne in Antwerpen dan in Zottegem.' Die keuze is op het laatste moment gemaakt. De criteria om lijsten te vormen, zijn ook strenger geworden door problemen in het verleden. Dat past in de strategie om beter personeel te krijgen. De screening is nu ernstiger. Er wordt gekeken of mensen geen juridische problemen hebben gehad. Je moet nu minstens één jaar actief zijn in een werkgroep van de partij voor je op een lijst mag staan. Ik ben zelf amper een jaar voorzitter en de mensen die ik heb aangetrokken voor onze afdeling zijn dus nog geen jaar actief."

Toch vreemd, het hart van de marketing- en propagandamachine van het VB lijkt in Zottegem te liggen, maar er is geen lijst?

"Nee. Het drukwerk wordt verzorgd door de dtp-afdeling in Brussel, acht man sterk. Maar over concepten, zoals de nieuwe naam en het logo, wordt in bredere kring losse ideeën verzameld. Toch komt het inderdaad meestal terecht in Zottegem. Ook de websites dus."

Bent u ook de 'artdirector' van de grote affichecampagnes?

"Nee, dat gebeurt in Brussel. Wat we wel hebben gedaan voor de partij is de grote enquête in Antwerpen waarbij we 100 vragen hebben losgelaten op de kiezer. Die bevraging is hier in Zottegem geboren en georganiseerd. Een groot succes."

Ik lees in het blaadje van VB-Zottegem dat u zeer goed bevriend bent met Philip Dewinter.

"Ja, we hebben het heel veel over marketing en onze gezamenlijke culinaire hobby's. En we zijn beiden West-Vlamingen."

U bent nochtans in Frankrijk, Tourcoing, geboren.

"Mijn moeder was Frans, maar we zijn direct na mijn geboorte verhuisd naar de regio Kortrijk."

Hebt u nog meer gemeen met Dewinter?

"We zijn beiden linkshandig en rechtsdenkend. En we hebben hetzelfde sterrenbeeld: maagd!"

Schepen Dirk Van Herzeele (sp.a): Iedere keer als we hoorden dat het VB ergens in de stad vergaderde, trommelden we alle mensen op om te gaan tegenbetogen. Er is nooit een klap gevallen. En het heeft gewerkt. Ik zou begot niet weten of en waar ze nog vergaderen in de stadDat VB'er Morreau er politieke nevenactiviteiten op na hield, ontdekten ze in Zottegem toevallig toen hij onderdelen van de gemeentewebsite had gebruikt om de gecrashte site van Dewinter te depanneren

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234