Dinsdag 01/12/2020

Coronacrisis

In tijden van coronavirus bewijzen de VS dat ze niet zijn wat ze denken: uitzonderlijk

Vicepresident Mike Pence en president Donald Trump tijdens coronaberaad in het Witte Huis.Beeld REUTERS

Het heet ‘exceptionalisme’: het geloof van de Amerikanen dat zij iets bijzonders zijn, een voorbeeld voor de rest van de wereld. Maar dat geloof wordt door het gehannes met het coronavirus zwaar op de proef gesteld.

Het hele weekend stonden er rijen bij de fietsenwinkel. Knarsend kwamen ze aangerold, de brikken van de stad, die misschien al jarenlang aan een hek stonden te verroesten of in een gang stonden te verstoffen – tot het moment dat ze nodig waren, en dat is nu. “De mensen durven niet meer met de metro of kunnen niet meer naar de sportschool”, zegt David Dixon van Dixon’s Bike Shop, een vijftig jaar oude fietsenwinkel in Brooklyn, die de fietsen weer gangbaar maakt. “Ik voel me bijna schuldig dat ik wat verdien aan de crisis, maar ben ook blij dat ik kan helpen met iets wat nodig is.”

Het is maar een klein teken dat deze stad zich misschien opnieuw moet uitvinden, de stad die al meer dan een eeuw een soort archetype van een wereldstad is, maar die onder de glanzende laag van wolkenkrabbers en Wall Street en Broadway steeds sleetser is geworden. Nu komt het virus, en moet blijken hoe weerbaar en wendbaar dit bolwerk van geld en macht en vermaak feitelijk is.

Iets vergelijkbaars geldt voor het hele land. De Verenigde Staten geloven al zeker een eeuw dat ze tegelijkertijd buitengewoon en voorbeeldig zijn – een geloof dat exceptionalisme heet, en dat nu op de proef wordt gesteld. “Epidemieën”, schrijft Anne Applebaum in The Atlantic, “onthullen de onderliggende waarheden van de maatschappijen die ze treffen. Wat het coronavirus onthult over de Verenigde Staten – niet alleen de regering, maar ook ons zorgstelsel, onze bureaucratie, ons politieke systeem – moet Amerikanen angstig maken.’

Geen idee van aantal besmettingen

De VS lopen naar schatting tien dagen achter op Italië. Het aantal doden is tot dusver beperkt (61 op maandag, van wie tweederde in de noordwestelijke staat Washington), maar tot en met dit weekend zaten de cafés en restaurants en stranden vol en heeft het virus zich vrij onbelemmerd kunnen verspreiden. Door een gebrek aan tests heeft het land geen moment enig idee gehad hoe groot het aantal besmettingen is.

Dit is een samenvatting van de corona-aanpak tot dusver: een president die wekenlang heeft gezegd dat het allemaal wel meevalt (‘Het komt allemaal goed’, en ‘We hebben het onder controle’, en ‘In april zal het als bij toverslag verdwijnen’), de gerenommeerde Centers for Disease Control die een verkeerde test uitrolden, regelneven die alternatieve tests tegenhielden, Fox News-presentatoren die beweerden dat het een politiek complot was, een gepolariseerd Congres dat maandag nog steeds kissebiste over een miljardenpakket om zieken en de economie te helpen.

Wat ook niet hielp is dat het Witte Huis in 2018 het team ontbond dat in de Nationale Veiligheidsraad verantwoordelijk was voor de voorbereiding op pandemieën. “Daardoor is het land minder goed voorbereid op pandemieën zoals Covid-19", schreef Beth Cameron, de eerste directeur van deze eenheid, vrijdag in een opiniestuk in The Washington Post.

Ongetest het land in

Wel beperkte Trump begin februari de toegang tot de VS voor reizigers uit China, een actie waarvoor hij zich nu steeds op de borst klopt. Maar uit China arriverende Amerikaanse staatsburgers en hun families konden ook daarna nog steeds ongetest het land binnenkomen. De uitbreiding van deze reisrestricties tot Europa, vorige week, lijkt te laat gekomen om de binnenlandse verspreiding in de VS nog tegen te houden. En Amerikanen die nu vanuit de wereld naar huis vliegen, vrezend voor stilvallend vliegverkeer, stonden dit weekend met duizenden in aankomsthallen te wachten, eventuele virussen verspreidend, tot ze het land binnen mochten (hun temperatuur werd opgenomen, maar daarna mochten ze gewoon door).

Het is niet alleen de regering die kortzichtig lijkt te zijn geweest. Ook het onderliggende systeem toont zich in al zijn broosheid. Zo’n 18 miljoen Amerikanen zijn niet verzekerd. De miljoenen Amerikanen die wel verzekerd zijn, betalen forse eigen bijdragen aan het vrijwel ongereguleerde zorgsysteem dat zo’n twee keer zo duur is als in Nederland. Scholen fungeren als opvang- en eethuizen voor miljoenen (arme) kinderen, waardoor veel burgemeesters de scholen niet durfden te sluiten. In New York is dat zondag alsnog besloten. Tot zeker 20 april zijn de scholen dicht. Er wordt gewerkt aan een plan voor leren-op-afstand.

De aanpak van de crisis is zeer versnipperd. In de Verenigde Staten is de aanpak van rampen sterk gedecentraliseerd en aan de staten toebedeeld, maar voor een landelijke catastrofe lijkt dat niet ideaal. “Je moet niet hebben dat de ene staat andere regels bedenkt dan de andere”, zei gouverneur Cuomo van New York zondag. “Dit is een landelijke pandemie, maar er zijn geen landelijke regels.” Hij vroeg daarop om het inzetten van genietroepen van het leger, om meer noodopvang te bouwen – want volgens hem worden de ziekenhuizen volgende week ‘overspoeld’.

Onenigheid opzijzetten

“We hebben onze onenigheid gehad”, smeekte Cuomo, een Democraat, de Republikeinse president Trump. “Maar laten we die opzijzetten. Laten we samenwerken als Amerikanen. Er is weinig tijd.”

Trump reageerde maandag per tweet. “Ik had net een zeer goede teleconferentie met de gouverneurs van het land. Ging heel goed. Cuomo van New York moet meer doen.”

“Ik moet meer doen?”, reageerde Cuomo. “Nee – JIJ moet iets doen. Jij bent toch de president?”

De gouverneur besloot toen maar zelf de Nationale Garde in te schakelen, de soldaten die onder zijn gezag vallen, om gebouwen als noodhospitalen in te richten. In een plaatsje ten noorden van de stad New York, New Rochelle, zijn al soldaten aanwezig om te helpen met het uitdelen van voedsel.

Trump kondigde maandagmiddag wel nieuwe maatregelen aan. Zo worden bijeenkomsten van meer dan tien mensen afgeraden. In Californië zeiden volksgezondheidsautoriteiten in de regio rond San Francisco dat mensen “op één plek moeten schuilen”, wat de facto voor miljoenen inwoners van de regio neerkomt op isolatie.

Intussen ging maandag de burgemeester van New York, Bill de Blasio, nog even naar de sportschool, zoals zijn routine is. Dat is altijd al een steen des aanstoots, omdat de sportschool bij zijn oude huis in Brooklyn is, ver verwijderd van zijn ambtswoning, maar het leidde maandag helemaal tot luid protest van omstanders, omdat de sportscholen, net als restaurants, bars en andere sociale verzamelplekken diezelfde dag op last van gouverneur Cuomo (tussen hem en De Blasio botert het ook al niet, hoewel ze beide Democraten zijn) zouden worden gesloten. Volgens een woordvoerder van de burgemeester is de sportschool “een belangrijk deel van zijn leven” en wilde hij nog één keer “de plek bezoeken die hem nuchter houdt”.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234