Zaterdag 16/10/2021

AchtergrondOnderwijs

In tientallen scholen verdwijnen de warme maaltijden: ‘Schaf dat toch niet zomaar af’

Warm eten op school bevordert de gelijkheid op school, zeggen experts. Beeld AFP
Warm eten op school bevordert de gelijkheid op school, zeggen experts.Beeld AFP

Door de coronacrisis beslisten scholen tijdelijk warme maaltijden te schrappen. Maar nu het weer mag, kiezen er ineens tientallen voor een definitieve stop. Jammer, vinden experts, want zo’n middagmaal is net dé manier om de gezondheid en gelijkheid te bevorderen.

Oostendse visrolletjes met puree. Pasta met kip. Groenteburgers met bloemkool. Dat zijn de maaltijden die Sofie Heyvaert (42) volgende week voor haar dochter Valentina (4) en zoon Alexander (11) heeft besteld. “Lang moet ik daar niet over nadenken. Met zo’n 4 euro per maaltijd is het niet alleen erg betaalbaar, het is enorm praktisch. Niet elke avond moeten koken scheelt qua stress. De extra tijd is welkom om de kinderen te helpen bij hun huiswerk en hobby’s. Ook voor mezelf komt het goed uit. Ik moet wegens een slechte gezondheid veel rust nemen”, zegt de vrouw uit Sint-Truiden. “Mijn kinderen vinden het lekker en gezellig om op school te eten. En ze leren eens wat nieuws kennen.”

Momentum, de school van Heyvaerts kinderen, voerde de warme maaltijden twee jaar geleden in. Daarmee lijken ze tegen de stroom in te varen. Er zijn steeds meer instellingen die een warm middagmaal laten voor wat het is. Zo merkt Sodexo tenminste. De cateraar zag vorig schooljaar heel wat scholen hun aanbod stopzetten omwille van coronamaatregelen. Maar lang niet iedereen neemt een nieuwe start. Woordvoerder Hilde Eygmans schat dat ze ongeveer 3.000 schoolmaaltijden per dag minder verkopen. Dat komt neer op enkele tientallen scholen. Volgens haar zijn er grote regionale verschillen. “Vooral in Limburg en de Kempen zijn scholen gestopt. In Oost- en West-Vlaanderen blijft het dan weer stabiel.”

Middelen

De redenen die scholen aanhalen, lopen uit mekaar. De een ziet de vraag afnemen, de ander verkiest om de middelen in te zetten voor het lesgeven.

De neerwaartse trend bestond al voor corona, zegt Jolien Plaete van het Instituut Gezond Leven. Het aantal scholen die warme maaltijden aanbieden, zit al jaren in dalende lijn. In 2019 was er, volgens een bevraging, in respectievelijk 56 en 52 procent van de Vlaamse basis- en secundaire scholen een aanbod. “Die percentages zullen vandaag nog een stuk lager liggen”, meent de stafmedewerkster gezonde voeding. “Sommige scholen worstelen al langer met het organisatorische en financiële plaatje. Door corona zullen er zeker zijn geweest die hebben ingezien hoeveel makkelijker het kan.” Bij het Instituut betreuren ze dat. “Onze boodschap is: schaf het niet zomaar af, maar bestudeer eerst de gevolgen.” Gezonde eetgewoonten leer je immers niet alleen maar in een theorieles. “Het is de combinatie met een aanbod van gezond eten die de kans vergroot dat kinderen en jongeren later een gezonde levensstijl vasthouden.”

Als het van het Instituut afhangt, dan heeft elke school een aanbod tijdens de middag. “Het hoeft geen warme maaltijd zijn. Het kan evengoed een kom soep of broodmaaltijd zijn.” De voordelen zijn volgens Plaete legio: je verhoogt de inname van groente, leert onder meer vegetarisch eten en er is een positieve impact op overgewicht en mondgezondheid.

Armoede-expert Wim Van Lancker (KU Leuven). 'Voor kinderen in kansarmoede zijn zulke warme maaltijden vaak noodzakelijk.' Beeld ID/Bas Bogaerts
Armoede-expert Wim Van Lancker (KU Leuven). 'Voor kinderen in kansarmoede zijn zulke warme maaltijden vaak noodzakelijk.'Beeld ID/Bas Bogaerts

En dan is er nog een belangrijk voordeel. “Voor kinderen in kansarmoede zijn zulke warme maaltijden vaak noodzakelijk”, zegt armoede-expert Wim Van Lancker (KU Leuven). “Als je ze schrapt, verminder je meteen hun toegang tot gezond en gevarieerd voedsel. Daar komt bij dat wie met een lege maag in de les zit, zich moeilijk kan concentreren. Op die manier krijg je dus op langere termijn negatieve effecten op bijvoorbeeld de leerprestaties.”

Volgens Van Lancker zou het ideaal zijn, moest de omgekeerde beweging ingezet worden. “Warme maaltijden zouden net de standaard moeten worden, zoals in Scandinavische landen al jaren het geval is.” De overheid kan daarbij helpen, meent hij. “Lokale besturen kunnen samenwerkingsverbanden organiseren en helpen maaltijden te bestellen en verdelen.” Ook de Vlaamse overheid kan bijdragen. “Bijvoorbeeld door met een Vlaamse financiering te komen voor scholen die zich hiertoe engageren. Nu krijgen deze geen enkele steun.”

Proefprojecten

Onder meer in Gent doen ze al bijkomende inspanningen op dit vlak. Schepen Elke Decruyenaere (Groen) en OCMW-voorzitter Rudy Coddens begonnen deze maand met proefprojecten in acht kleuterscholen. “We proberen een combinatie van maaltijden of aanvullingen daarop aan te bieden: 10-uurtjes, gezonde extra’s bovenop de brooddozen of een warme bereiding, en werken daarnaast allerlei kortingsformules uit om te kijken hoe we het meest kleuters kunnen betrekken.” Er is een onderzoek opgestart om te kijken welke positieve effecten dit precies heeft op hun ontwikkelingskansen.

Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) erkent dat voor sommige leerlingen een maaltijd op school het enige warme eten is. Maar hij vindt niet dat alle scholen daartoe verplicht moeten worden. “Hun kerntaak is en blijft leren en lesgeven. Dáár ligt onze belangrijkste sociale taak om bij uitstek sociaal zwakkeren via onderwijs een betere toekomst te geven.”

Heyvaert hoopt wel dat meer mensen net zoals zij en haar kinderen kunnen genieten van zo’n schoolrestaurant. “Als een kind een keertje geen eten bij heeft, is er snel een extra bord uitgeschept. En eerlijk: thuis ontdekken kinderen niet zo snel zo veel nieuwe smaken. Uiensoep, bijvoorbeeld. Als je zoiets niet graag eet, maak je het ook niet snel klaar.” (lacht)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234