Donderdag 21/11/2019

Opinie

In sport speelt nationalisme nog amper een rol

Beeld © belga

Bert Wagendorp is columnist bij de Volkskrant.

Het grote voordeel van het EK voetbal is dat een exit zich kristalhelder voltrekt middels doelpunten en niet via raadpleging van de fans. Engeland werd maandag uit het toernooi gegooid door IJsland - niet eens een EU-lid. Net als David Cameron trok ook de Engelse bondscoach zijn conclusies, maar wel zonder het puinruimen lafjes door te verwijzen naar zijn opvolger.

De wereld van de sport is een pragmatische aristocratie naar het oude ideaal van Plato: de heerschappij van de besten. De sport is ook bij uitstek een gemondialiseerde gemeenschap. Voor grote sportbonden is het lucratief de idee van de natiestaat te ondersteunen; dat is goed voor de tv-inkomsten en de sponsors. Maar dat alle ophef over de uitschakeling van Engeland door IJsland feitelijk lachwekkend is en entertainment van de leegste soort, dat weten ze ook. EK's en WK's zijn bovendien meer dan ooit transfersmarkten. Kijk naar hoe het Rode Duivels Michy Batshuayi of Thomas Meunier vergaat.

Atleten zijn kosmopolieten. Ze zijn nog wel bereid tijdens het volkslied even de pet af te zetten, maar dat is voor de pr. Wint de Nederlandse atlete Dafne Schippers in Rio goud, dan doet ze dat voor zichzelf en een beetje voor haar ouders. En terecht. Zij en niet het land heeft zich de pleuris getraind.

In grote sporten als basketbal, tennis, wielrennen en formule 1 speelt nationalisme al amper meer een rol - ze hebben er hun eigen gemeenschappen gevormd, ver van vlag en volkslied. Max Verstappen wint niet voor Nederland, maar voor Red Bull. Federer is een Zwitser, maar bovenal een tennisser. Real Madrid wint voor zichzelf, niet voor Spanje. Alleen als de Duivels het EK winnen zal het belgicisme even heropleven - ik gok een week of drie.

De vorige voorzitter van het IOC, de Belg Jacques Rogge, zag het vasthouden aan nationalisme als de grootste bedreiging voor de sport en dat was scherp gezien. Het is een afbrokkelend fundament en bovendien stinkt het.

In de analyses van de brexit is een wedstrijd tegenstellingen verzinnen gaande: die tussen hoog- en laagopgeleiden, jong en oud, noord en zuid , profiteurs en slachtoffers van mondialisering, mannen en vrouwen. Binnenkort zullen meer kloven worden ontdekt, tussen blauw- en bruinogigen, schakers en dammers en katten- en hondenliefhebbers.

De werkelijke kloof is die tussen aanhangers van een vuile illusie - het nationalisme - en de realisten die weten dat die obscene idee genoeg rampzalige gevolgen heeft gehad. De brexit en alle andere exits en leaves zijn gebaseerd op zinsbegoocheling. Met leugens en waanvoorstellingen proberen ook in Nederland types als Thierry Baudet de 19de-eeuwse idee van natiestaat voor hun karretje te spannen. 'Wij willen Nederland terug': leugen en waanidee.

Denkbeeldige gemeenschappen

De beroemde Amerikaanse antropoloog Benedict Anderson noemt staten imaginary communities, bedenksels, scheppingen van de menselijke geest. Dat weten ze bij Real Madrid en bij Manchester United. Dat weten ze ook bij multinationals en banken. Ze gebruiken het bedenksel zolang het ze uitkomt, maar zodra het lastig wordt nemen ze er afstand van. Net als de topsporter die zich in Monaco vestigt, omdat de nationale belastingdienst hem op de hielen zit.

De natiestaat Groot-Brittannië mag dapper verklaren dat hij uit de EU stapt, maar daaraan hebben de realisten geen boodschap. Ze zullen het besluit negeren en maatregelen treffen om de nadelige gevolgen te omzeilen; illusies kosten alleen maar geld. Dat beseffen nu ook de leave-roepers - ze zouden hun stinkende keutel het liefst vandaag nog intrekken. Boris Johnson is een gemaskerde realist.

Zou het volk per referendum besluiten tot een brexit uit de UEFA, dan verkast Chelsea naar Dublin en Manchester City misschien wel naar Amsterdam: lak aan de natiestaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234