Maandag 09/12/2019

In Outreau voltrok zich een juridisch Tsjernobyl

Papa nous fait des manières. Met dat zinnetje ontketende de 7-jarige Dimitri Delay een van de spectaculairste pedofiliezaken die Frankrijk ooit zag. Achttien beklaagden waren er, en beetje bij beetje kwamen de verhalen over netwerken, bestialiteiten en brutale moorden. De ontknoping was zo mogelijk nog spectaculairder. De beschuldigingen bleken bijeengelogen door twee koppels, wier mythomanie ook het gruwelijke onvermogen van het gerecht blootlegde.

Fabian Lefevere

'Na drie jaar is het een bijzonder gevoel om weer vrij te zijn." De 27-jarige Sandrine Lavier stond woensdag na haar vrijlating even de pers te woord. Of haar wedervaren met woorden te beschrijven is? Nee, dat is het niet. Hoe kan het ook? Lavier kon haar verbittering om wat gebeurd is niet verbergen. "Het was verschrikkelijk, ik heb immens geleden." De vrouw voelt zich doodop, moegetergd door een maatschappij waarin ze haar geloof heeft opgezegd.

Drie jaar geleden nam haar calvarie een aanvang, toen ze onschuldig achter de tralies verdween op aanwijzen van Myriam Delay. Die moeder van zes had haar beschuldigd van zesvoudige verkrachting. Ook haar man Franck ontsprong de dans niet, hem werden op de koop toe bestialiteiten ten laste gelegd. Zij is vrij, hij niet, en de hoede over hun vier kinderen zijn ze voorlopig kwijt. De Laviers hadden, net als hun twaalf dorpsgenoten die vals beschuldigd werden, vanaf het begin nochtans hun onschuld uitgeschreeuwd. Sandrine Lavier: "Ik had het gevoel dat ik al op voorhand veroordeeld was, dat ik tegen de muren aan het praten was."

Aan die uitzichtloze situatie (de depressie heeft een beklaagde al tot zelfmoord gedreven) kwam woensdag abrupt een einde. Een kleine twee weken na de start van het proces ging Myriam Delay over tot een volledige bekentenis. "Ik heb over alles gelogen. Ik ben een zieke vrouw en een leugenaar." Een voor een overliep ze het lijstje van haar medebeklaagden. "Rosalyne, je hebt niets gedaan. Meneer Godard al evenmin. Voor David Brunet geldt hetzelfde. Karine, je hebt niets gedaan." Enzovoort, tot de dertien beklaagden allemaal vrijgepleit waren. Uiteindelijk bleek slechts het koppel Delay en het burenechtpaar zich te buiten zijn gegaan aan pedofilie met de zes kinderen Delay.

De zaak ging aan het rollen in het begin van 2000, met de opmerking van Dimitri tegen een maatschappelijk werker. Papa speelt spelletjes met ons. Papa steekt zijn vorenste in mijn achterste. Mama duwt haar vorenste in mijn mond. Het lijkt een pijnlijke maar niet zo uitzonderlijke zaak van incest, zoals er overal elke dag opduiken. De kinderen worden geplaatst, de ouders opgesloten en aan uitgebreide verhoren onderworpen.

Nu waren ze in Outreau ook toen wel wat gewend. Het voorstadje van Boulogne-sur-Mer ligt op een boogscheut van de duinen van Sainte-Cecile, waar in 1997 de broertjes Jourdain vier meisjes oppikten, verkrachtten, doodklopten en als een hond in een put begroeven. Maar op de omvang die de pedofiliezaak zou krijgen, kon niets het dorpje voorbereiden. Zodra Myriam Delay aan het praten ging, kreeg het dossier een omvang waar algauw het hele dorp bij betrokken leek te raken.

Delay sleurde er de namen van zes dorpsgenoten bij. Onder hen ook het bevriende koppel Aurélie en David Deplanque, die er op hun beurt nog een schepje bovenop deden. Aurélie Deplanque: "In het begin bedreven we met zijn vieren de liefde. Soms kwamen de kinderen kijken, Thierry (Delay) moedigde hen daartoe aan. Jullie kunnen leren wat jullie later moeten doen. En toen zijn we onszelf te buiten gegaan." Ook de kinderen gingen daarop aan het praten en noemden, op aanwijzing van de ouders zo blijkt nu, vijftig namen.

Stilaan tekende zich een netwerk af, of zo noemde de jonge en ambitieuze onderzoeksrechter Fabrice Burgaud het. Het is zijn allereerste zaak en hij kwam tot de conclusie dat twintig kinderen seksueel misbruikt zijn. Na de verklaringen van de kinderen is dat voor hem zonneklaar. Kinderen kunnen nu eenmaal niet liegen, toch niet op deze manier, glasheldere beschrijvingen van de goorste details over dieren en stokbroden inclusief. Zeven mensen worden begin 2001 opgesloten, een deurwaarder, een taxichauffeur, een priester en nog een handvol anderen. Later volgen nog eens zeven arrestaties, van wie evenwel niet iedereen in hechtenis blijft.

Geen netwerk of er is een leider. En die rol werd in de zaak toegeschreven aan Daniel Legrand, een metaalarbeider met een smetteloze reputatie. Het beeld dat van hem geschetst werd klopte in niets met dat wat zijn onmiddellijke omgeving van hem had. Hij zou een gewelddadig persoon zijn, de uitbater van een clandestiene seksshop, een homo- of biseksueel met relaties in de hogere middens die verkrachtingsfilmpjes verkocht. Eentje daarvan zou zijn opgenomen in de buurt van Ieper, een verhaal waar later (alweer) niets van aan bleek.

Al sinds 16 november zitten hij en zijn 22-jarige zoon achter de tralies. En wat dat kan aanrichten met de geestelijke gezondheid, heeft Daniel junior duidelijk aangetoond. De journalisten van de regionale afdeling van France 3 in Rijsel sloegen begin 2002 steil achterover toen ze een briefje ontvingen van hem. "Ik heb de onderzoeksrechter op de hoogte gebracht van het feit dat eind 1999 een klein, zogezegd Belgisch meisje van vijf of zes jaar is verkracht door twee personen. Nadat ik werd geslagen bij Thierry Delay werd ik met de dood bedreigd. Ik moest vergeten dat ze het meisje per ongeluk dood hadden geslagen. Ik twijfel er niet aan dat deze onthulling van een kindermoord een grote schok teweeg zal brengen maar ik was slechts getuige." De graafmachines werden boven gehaald en in het sombere dorpje werd gesproken over 'onze zaak-Dutroux'. Uiteindelijk bleek de drang tot liegen besmettelijk: ook het verhaal van de valselijk beschuldigde Legrand junior was van a tot z gelogen.

Drie jaren zijn verstreken en de levens van de beklaagden zijn voor een groot stuk vernield. Een schroothandelaar pleegde zelfmoord omdat hij de druk niet aankon, en ook andere beklaagden speelden met die idee. "Ik ben gebroken", zo vertelde Rosalyne Godard, de dorpsbakkerin, na haar vrijlating aan de Franse media. "Zo vaak heb ik tevergeefs mijn onschuld uitgeschreeuwd. In de processen-verbaal staat geschreven dat ik dingen met een stokbrood uithaalde met die kinderen. Hoe kunnen ze dat nu geloven van me? Ik had niet gedacht dat zoveel kwaadwilligheid mogelijk was."

Blijft de vraag waarom. Waarom heeft Myriam Delay haar dorpsgenoten, mensen die ze van dichtbij kende en die haar vaak bijstonden in tijden van nood, aan de galg gepraat? De slachtoffers hebben er het raden naar. "Waarom ik?", zo vraagt Sandrine Lavier zich af. De verklaring zoekt ze in een uitspraak van Myriam Delay. "Ik was kwaad op een aantal personen die me niet geholpen hebben." "Ze betrok me voortdurend bij haar problemen", zegt Lavier. "Ze vroeg me constant om hulp, tot ik haar op een dag duidelijk gemaakt heb dat ik er genoeg van had. Ik was me toen niet bewust van de gevolgen dat dat op zo een zwakke persoonlijkheid zou kunnen hebben."

Er is meer. Naast de persoonlijke drama's heeft de zaak-Outreau ook een gruwelijk falen van het Franse gerecht blootgelegd. "Een juridisch Tsjernobyl", noemde een advocaat het. In het dossier stapelde het gerecht blunder op blunder.

Velen wijzen met een beschuldigende vinger naar de onderzoeksrechter, de jonge Fabrice Burgaud, net van de schoolbanken en volgens sommigen behept met een drang tot scoren in zijn allereerste dossier. Burgaud, die sterk onder de indruk zou zijn geweest van de zaak-Dutroux, zou al te weinig aandacht hebben besteed aan de ontkenningen van de beschuldigden. Hij liet zich daarentegen leiden door de fabuleuze verklaringen van Myriam Delay en haar kinderen. De hele duur van het onderzoek weigerde hij een confrontatie tussen de verkrachte kinderen en de vermeende dader.

Achteraf bekeken druipen de leugens nochtans van de pagina's van het dossier. Burgaud zag bijvoorbeeld over het hoofd dat één verkracht meisje nog maagd was. Een andere telg uit de familie Delay beschuldigde ook iemand van seks met zijn broertje, maar daar herinnerde dat broertje zich zelf niets meer van.

Burgaud, die zal verhoord worden over zijn aanpak, is nochtans niet de enige die in de fout ging. In de loop van het onderzoek gaven vooral de psychiatrische experts blijk van een ontstellend gebrek aan wetenschappelijkheid, en gingen zich meermaals te buiten aan Hineininterpretierung. Er komt maar geen einde aan de lijst van geklungel. De psychiaters stelden van meet af aan hun onvoorwaardelijke geloof in de kinderen van Myriam Delay. Over Sandrine Lavier, volstrekt onschuldig dus, schreven ze: "Bij mevrouw Lavier hebben we karaktertrekken aangetroffen die normalerwijze opduiken in het psychologische profiel van seksdelinquenten."

En waarom blijven nog zeven van de verdachten in de cel? Waarom worden zij niet vrijgelaten, nu hun onschuld onomstotelijk vaststaat. Het antwoord is onbekend. De rechter zal er zich hoe dan ook pas vanaf maandag over buigen. Gisteren was er geen zitting. Want eerst, zo besliste hij, maken we de brug voor Hemelvaart.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234