Maandag 06/07/2020

‘In Oost-Congo sterven moeders een volstrekt voorkoombare dood’

De Belgische vroedvrouw Hilde Cortier, bij AZG verantwoordelijk voor de reproductieve gezondheidszorg, is net terug uit Oost-Congo. Elf dagen bracht ze een bezoek aan Masisi, een moeilijk toegankelijk gebied in de oostelijke provincie Noord-Kivu. ‘De situatie voor de jonge moeders is er barslecht.’

“Er is een grote kraambedsterfte. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie sterven er in de Democratische Republiek Congo door de armoede en het gebrek aan gezondheidsstructuren 1.100 vrouwen op 100.000 in het kraambed aan complicaties. Meestal overleven ook de zuigelingen niet. In Oost-Congo ligt het cijfer nog hoger, omdat de aanhoudende onveiligheid - door conflicten en criminaliteit - hulp onmogelijk maken. Ter vergelijking: in België sterven 10 op 100.000 vrouwen in het kraambed. Van de 190 bevallingen die we maandelijks uitvoeren in ons hospitaal met 170 bedden moeten er zelfs daar 80 met keizersnedes gebeuren, omdat de vrouwen erg veel complicaties hebben opgelopen.”

Dagen wachten op hulp

De complicaties kunnen in een normale gezondheidszorgsituatie makkelijk behandeld worden, maar het overheersende probleem in Oost-Congo is snelle toegang tot hulpverlening. Cortier: “Opgeleide hulpverleners kunnen met de juiste middelen makkelijk keizersnedes uitvoeren. Op het platteland is helaas aan beide dikwijls een gebrek. Bij geblokkeerde arbeid wachten vrouwen in afgelegen gebieden soms twee tot vier dagen in het kraambed op hulp. Het risico is dan groot dat de baarmoeder scheurt door de samentrekkingen, en zowel de vrouw als de baby sterven. In ons hospitaal moeten we ongeveer wekelijks vrouwen met een gescheurde uterus behandelen.” Ook de geneesmiddelen om bloedingen te stoppen, normaal erg makkelijk toe te dienen en goedkoop, ontbreken meestal. “Hierdoor gaat er kritieke tijd verloren. Bij een bloeding kan een vrouw in twee uur tijd sterven.” Hetzelfde probleem stelt zich met infecties, zoals kraambedkoorts. “Al deze complicaties bestaan hier ook”, zegt Cortier, “maar hier kunnen ze behandeld worden.”Met preventieve gezondheidszorg probeert AzG de complicaties voor te zijn. “We hebben een opvanghuis opgericht waar hoogzwangere vrouwen naartoe kunnen komen om tijdig opgevangen te kunnen worden in de kraamkliniek. Maandelijks vangen we er nu een vijftigtal vrouwen op.” Maar Cortier erkent dat ze een kleine minderheid vormen. Voor de meeste vrouwen is de afstand naar het ziekenhuis door de staat van de wegen en de onveiligheid onoverbrugbaar. Zelf deed Cortier in een wagen negen uur over het traject Goma-Masisi, een afstand van nauwelijks 80 kilometer. “De wegen zijn afschuwelijk. Voor zwangere vrouwen die naar het hospitaal moeten komen zijn er maar twee manieren: te voet, of gedragen op een traditionele brancard van bamboe.”Om ook in de afgelegen gebieden hulp te verlenen verplaatst AzG zich met een mobiele kliniek. Daar worden prenatale consultaties uitgevoerd, en ook medische en psychologische eerstelijnshulp verleend aan slachtoffers van seksueel geweld - sinds conflicten de regio sinds 1998 teisteren een permanente dreiging voor de burgerbevolking. “Dagelijks vangen onze teams minstens één slachtoffer op van seksueel geweld. Dikwijls gaat het om vrouwen die op weg zijn naar het veld. Zelfs zij die op weg zijn naar het hospitaal worden niet ontzien.” Ook mannen ontsnappen niet meer aan het seksueel geweld. “Zeven procent van de slachtoffers van seksueel geweld zijn nu mannen, zowel jongeren als volwassenen.”De opgevangen slachtoffers van seksueel geweld vormen slechts het topje van de ijsberg, want er bestaat nog altijd een enorm stigma om er over te praten. Slachtoffers riskeren immers uit hun gemeenschap te worden verstoten. “Daarom werken wij met Mamans Conseils, lokale vrouwen die in de dorpen voorlichting geven over het belang om seksuele misdrijven te bestrijden”, zegt Cortier. “Een van de belangrijkste aspecten is het gezondheidsadvies dat de soa’s, die de slachtoffers na een verkrachting riskeren, binnen drie dagen voorkomen kunnen worden. De Mamans Conseils verwijzen ook slachtoffers door naar onze artsen en psychologen.”

Moederdag

Volgens Cortier bestaat een belangrijk deel van de psychologische steun er ook uit dat de Oost-Congolese moeders de boodschap krijgen dat ze niet vergeten worden. “Met Moederdag willen we de Oost-Congolese vrouwen laten weten dat we aan ze denken. Veel Congolese moeders kunnen nooit meer moeder worden door een complicatie, veel kinderen in de Kivu kunnen hun moeders niet bedanken omdat ze hun moeder verloren. Te veel moeders sterven in Oost-Congo een voorkoombare dood.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234