Vrijdag 02/12/2022

'In Nederland zijn de verpleger en de dokter makkers'

Ze verdienen er een habbekrats meer, maar ze doen het vooral voor de waardering, het groepsgevoel en de knusheid. Bijna 1.500 Belgische verplegers en dokters zijn aan de slag in Nederland. De arts: 'Hier hebben we een sociaal leven.' De verpleger: 'Wij zijn hier de partner van de dokter, niet zijn slaafje.' De patiënt: 'Respectvol en warm, die Belgen. Ze spreken ons aan met 'u' en 'gij'.' Door Anne de Graaf

De oude man in streepjespyjama steunt van de pijn. Maar als verpleegsters Marleen van Gestel (47) en stagiaire Marinella Claes (33) binnenkomen, klaren zijn ogen op. Reumapatiënt John Dassen laat zich graag in de watten leggen door Belgische verpleegsters. "Ik kan het niet uitleggen", zegt hij, inmiddels door de dames ingeduffeld onder zijn deken met AZM-initialen (Academisch Ziekenhuis Maastricht). "Maar jullie zijn respectvoller, zoveel liever en zachter. Je kunt al eens lachen. It's all in a word. Ik ben misschien een oude man, maar ik vind het fijn om met 'gij' te worden aangesproken."

In het AZM werken vierhonderd Belgische verpleegsters, van wie sommige met 32 jaar dienst, plus 700 losse medewerkers. Het merendeel woont in België vanwege de daar veel goedkopere huizen. Ze pendelen voor hun job naar Maastricht. Vanuit Riemst, Voeren, zelfs vanuit Sint-Truiden, gelegen op 45 kilometer van de kliniek. De verplegers komen niet zozeer voor de vergoeding, althans niet direct, maar veeleer voor het respect en de doorgroeimogelijkheden.

H.G. Dewalque, zelf ooit Belgische verpleger, nu hoofd van 'de Belgische commissie' in het AZM: "Hier telt niet het diploma, wel de competentie. Een A2'er van bij jullie kan hier op onze kosten doorgroeien tot het niveau van een A1. Er zijn verplegers met een A2-diploma die diensthoofd zijn geworden."Vooral het lage personeelsverloop en de minimale afwezigheden (3 procent) bewijzen dat de Belgen zich in hun sas voelen. In ons land ligt dat 4 procent hoger. Alice Niesten (54), afkomstig uit de Kempen: "Ik werk hier al 32 jaar en stond eigenlijk nooit stil bij wat ik hier meer verdien dan thuis. Mijn motivatie is dat ik hier kon doorgroeien tot hoofdverpleegkundige, dat ik betrokken word bij de status van de patiënt. Ik mag in het dossier van de arts kijken en hij in dat van mij. We zijn partners. Als blijkt dat een verband op een betere manier kan worden gelegd, komt dat gewoon in het protocol. Geen arts die protesteert als hij inziet dat zoiets inderdaad beter hecht. Er is een permanente interactie tussen dokter en verpleger, dat maakt het zo tof."

Toch was het voor Niesten, net als voor de rest, even wennen aan de Nederlandse 'ziekenhuismentaliteit'. In België voelden ze zich in de ziekenhuizen de ondergeschikte van de arts. In Nederland bleken ze plots diens werkmakker te zijn.

Niesten: "In het begin was ik verlegen. De dokter is in België de hiërarchische overste, dé baas. Hier niet. Zelfs een professor mag je met de voornaam aanspreken. Verplegers zijn hier kordater, ook omdat de Nederlandse patiënt assertiever is. Hij wil graag alles weten. Wij hebben hier het recht om te spreken. Het vergt moed, maar na verloop van tijd went het. Arts en verpleger werken hier 'samen' met de patiënt. In België zitten medische dossiers achter slot en grendel. Hier ligt alles open voor elkaar. We mogen elkaars mappen inzien. Laatst heb ik een zieke aangeraden nog even in het ziekenhuis te blijven. Ik heb daarvoor geen toelating moeten vragen aan de arts. Er is hier een groot vertrouwen."

Ook in het verpleegsterslokaaltje gaat het er hartelijk aan toe, net als in de ziekenhuizen van Middelburg, Vlissingen, Eindhoven en Breda, waar circa vijftig tot honderd Belgische krachten per kliniek aan de slag zijn. Er ligt versiering in de kast, er is een Monopolyspel, er hangen foto's van patiënten aan de muur. Niemand wordt afgerekend op zijn fouten. Vragen staat vrij. Op elke afdeling staat een computer met internet, waar je medische vragen kunt 'googelen'.

Verpleegster Niesten: "Nederlanders zijn gehecht aan tradities. Is er iemand jarig, dan hangen we slingers op en kopen we samen een kaart. We zetten onze naam erop, plus een persoonlijk berichtje, dat doet zoveel plezier. De directie waardeert al wie zich inzet. Elke harde werker krijgt op kosten van het ziekenhuis doorgroeikansen en betaalde opleidingen. Bij jubilea, zoals bij mijn 25 jaar dienst, mocht ik kiezen tussen een diner voor twintig collega's, een gesloten of een open receptie. Elk jaar krijgen we ook een kerstgeschenk: glazen, wijn of een cadeaubon. Zelfs stagiaires die weggaan, geven we een souvenir mee. Een stukje zeep, een flesje parfum. Al is het merendeel geneigd hier te blijven. De mond-tot-mondreclame doet zijn werk."

Belg Marc Gemels werkt op de afdeling neurochirurgie: "In die achttien jaar dat ik hier ben, heb ik tien tot twaalf opleidingen gehad, allemaal op kosten van het ziekenhuis. Ik ben tot specialist opgeleid in dit ziekenhuis, terwijl mijn salaris doorbetaald werd. Ook de groepssfeer is fantastisch. We helpen elkaar, verwerken samen de harde klappen, nemen elkaars diensten over. Ook krijg je hier vier weken op voorhand je uurrooster. Nooit ga ik nog naar België terug, tenzij om er te wonen. De huizen in Nederland zijn peperduur. Voor een eengezinswoning in deze streek heb je in België een villa met een zwembad."

Komt het gros van werknemers louter voor de sfeer, toch zijn ook de doorgroeimogelijkheden en de vergoeding aanlokkelijk. "Wij houden enkel rekening met competenties", zegt Dewalque. "Of je als Belg nu met een A1- of een A2-diploma komt aanzetten, iedereen wordt beloond volgens zijn capaciteiten. In België is dat rigide geregeld, maar hier schommelt dat afhankelijk van het weekendwerk en de specialisatie tussen 1.704 euro bruto en 3.261 bruto. Dat laatste bedrag is voor verplegers die zich toeleggen op specifieke aandoeningen, zoals hartafwijkingen. Je kunt de cijfers daardoor moeilijk vergelijken."

"Het Belgische personeel betaalt in Nederland belastingen en valt ook onder onze sociale zorg. Sinds 2003 is de situatie voor grensarbeiders sterk verbeterd. Vroeger betaalde je hogere sociale lasten in Nederland en hoge belastingen in België." Verpleegster Niesten: "Sinds kort kunnen we ons ook weer inschrijven bij een Belgisch ziekenfonds. Interessant voor de ouderen: in Nederland zijn de wachtlijsten lang voor patiënten."

Niet alleen de verplegers maar ook de artsen wijken massaal uit naar Nederland. In de afgelopen vier jaar vertrokken om en bij de 600 Belgische artsen naar Nederland, zo blijkt uit cijfers van het ministerie van Volksgezondheid. Nederland kampt met een huisartsentekort door de strenge numerus clausus die het jarenlang hanteerde. België kampt met een artsenoverschot. Belgische artsen verhuizen (hun praktijk) naar Nederland, omdat de werktijden strikter en de loonvoorwaarden beter zijn. Dokter E. Roels, van de Belgische Vereniging van Huisartsen: "In Nederland schrijven veel Belgen zich in in groepspraktijken, waar ze tot 50 procent meer verdienen. Door dat systeem is een nine to five job helemaal geen rariteit. En ze hebben tenminste een privéleven."

Nog niet zo lang geleden fietste een colonne Noord-Limburgse dokters driest noordwaarts voor een herwaardering van hun job. Met een stethoscoop om de hals reden ze voorbij de Nederlandse grens om te protesteren tegen de exodus van Vlaamse huisartsen. Tien procent van de huisdokters in de grensstreek trok sinds 2000 de grens over. "We moeten de vlucht naar Nederland stoppen, willen we onze Vlaamse bevolking over tien jaar nog een efficiënte huisartsgeneeskunde en voldoende huisartsen garanderen", aldus een der fietsers.

Dokter Edwin Joris, in Breda: "Ik heb mijn praktijk opgegeven en ben hier met een groep collega's komen werken. Ik was in België het slaafje van mijn patiënten. Zodra mijn spreekuur achter de rug was, kon ik nog avonden lang op thuisbezoek. Ik was een debiele vakidioot, zag mijn kinderen nauwelijks. Mijn mijn huwelijk stond op het spel." Exact dezelfde echo weerklinkt in kringen van tandartsen. Er blijken in België minder jongeren die kiezen voor de tandartsenopleiding. Velen trekken na hun studies naar Nederland. Ze verdienen meer en werken overdag in plaats van 's avonds, ze hebben een privéleven.

Manager H.G. Dewalque in het AZM grinnikt: "Onze patiënten gaan naar België vanwege de lange wachtlijsten hier en de goede zorg bij jullie. Jullie verplegers en artsen komen hier werken vanwege de betere arbeidsvoorwaarden, de doorgroeimogelijkheden en de sfeer. In het begin zijn ze bedeesd maar doorgaans theoretisch zeer goed opgeleid, en ze hebben snel de Nederlandse praktijk beet. Als me ooit iets overkomt, laat ik me hier verzorgen. Als Belg."

Diensthoofd:

Wij houden enkel rekening met competenties. Of je als Belg nu met een A1- of een A2-diploma komt aanzetten, iedereen wordt beloond volgens zijn capaciteiten

Verpleegster:

In het begin was ik verlegen. De dokter is in België de hiërarchische overste, dé baas. Hier niet. Zelfs een professor mag je met de voornaam aanspreken

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234