Maandag 28/11/2022

ReportageDollar store

In Nashville is zelfs de ‘dollar store’ voor veel inwoners te duur geworden: ‘Ik zie zo veel schrijnends om mij heen’

Een Dollar Tree in Nashville. De torenhoge inflatie duwt veel Amerikanen de armoede in. Beeld Jackie Molloy
Een Dollar Tree in Nashville. De torenhoge inflatie duwt veel Amerikanen de armoede in.Beeld Jackie Molloy

Dollar stores zijn een Amerikaans fenomeen: budgetwinkels waar producten voor een habbekrats worden verkocht. Maar ook die winkels zijn voor veel Amerikanen onbetaalbaar geworden. De torenhoge inflatie duwt mensen de armoede in, ziet assistent-manager Denise Velez. ‘Hey love, goed je te zien.’

Maral Noshad Sharifi

Een oude vrouw schudt haar portemonnee leeg op de toonbank van de Dollar General. Blinkende muntjes van 1 cent stuiteren alle kanten op. De caissière is even bezig om te tellen wat er ligt: 3,50 dollar. Dan slaat ze haar ogen neer. “Mevrouw, dit is niet genoeg.”

De prijs van het blik koffie dat de vrouw wil kopen, is onlangs verhoogd naar 4,95.

“Maar de sticker”, sputtert de oude vrouw voorzichtig tegen, “daar staat de oude prijs nog op”. Voordat de caissière iets kan tegenwerpen, grijpt de assistent-manager van deze supermarkt in Nashville, Tennessee, in.

“Weet u wat”, zegt Denise Velez (39), “het is goed zo, betaalt u voor deze ene keer nog de oude prijs.”

Zo gaat het hier de hele dag door. Producten worden steeds duurder, terwijl Velez haar klanten armer ziet worden. Elke dinsdag loopt ze met een rol nieuwe prijsstickers door de zaak. Als mensen de nieuwe prijs niet willen betalen, ziet ze dat voor een keer door de vingers. Met kapotte schoenen, gescheurde T-shirts en wanhopige blik staan de klanten bij haar kassa.

Denise Velez (rechts) is assistent-manager van een Dollar General in Nashville. Beeld Jackie Molloy
Denise Velez (rechts) is assistent-manager van een Dollar General in Nashville.Beeld Jackie Molloy

Dollar stores zijn een typisch Amerikaans fenomeen. In deze budgetwinkels met goedkope huismerken en producten die tegen hun houdbaarheid aanlopen, kun je alles kopen van kleding tot levensmiddelen voor – dat was het idee – een dollar of minder. Maar behalve wat aanbiedingen in gangpad 10, kosten de meeste producten sinds de inflatie dollars meer dan een dollar.

“Sommige klanten smeken om korting”, zegt Velez. Ze begrijpt waarom. Omdat de huur van haar appartement werd verhoogd, is Velez met haar kinderen kleiner gaan wonen. Ze leverde haar kamer in en slaapt nu op de bank. “Ik heb me nog nooit zo’n verschrikkelijk slechte moeder gevoeld”, zegt ze, terwijl ze haar afzakkende spijkerbroek weer omhoog trekt. “Ik maak overuren, begin steeds vroeger met werken, maar ik weet niet hoelang ik mijn kinderen nog op sportles kan houden.”

Langs stoffige snelwegen

Dit jaar kampen de Verenigde Staten met een inflatie van 8,3 procent, de hoogste in veertig jaar tijd. Lonen stijgen niet op dat niveau mee. Lage inkomens, die het grootste deel van wat ze verdienen uitgeven aan basisbehoeften, krijgen de hardste klappen. De prijzen van voedsel zijn met meer dan 11 procent gestegen, huisvesting met 14 procent en gas en licht zelfs met 50 procent.

Tot vorig jaar ontvingen veel Amerikanen vanwege de pandemie een extra uitkering van enkele honderden dollars per maand. Ook kwam er een verbod op huisuitzettingen. Beide zijn inmiddels beëindigd. Meer hulp zou de inflatie verder kunnen opdrijven, is de vrees in Washington. In juli zeiden twee op de vijf Amerikanen moeite te hebben om hun boodschappen te betalen.

Overal in het land worden winkels van Dollar Store uit de grond gestampt. Ieder jaar worden er meer dan duizend nieuwe winkels geopend. Je ziet de vierhoekige betonnen winkels langs stoffige snelwegen in het Zuiden, maar ook in buitenwijken van de grote steden aan de Oostkust. Het zijn er inmiddels al meer dan 37.000.

In Nashville ziet Velez haar klanten vooral in gangpad 10 hangen. Deze week in de aanbieding: deodorant, scheerschuim, allergiepillen. Door aardig te zijn, probeert Velez de moed erin te houden. “Hey love, goed je weer te zien”, zegt Velez tegen klanten aan haar kassa. “Ik hoop dat je een goede dag hebt, baby!”

Veel Amerikanen vallen terug op 'dollar stores' voor basisbehoeften. Beeld Jackie Molloy
Veel Amerikanen vallen terug op 'dollar stores' voor basisbehoeften.Beeld Jackie Molloy

Ze ziet hoe klanten met halfgevulde tassen de winkel verlaten. “Ik had mensen die iedere week met volle zakken naar buiten liepen, 150 dollar uitgaven”, zegt ze. “Dat is nu niet meer dan 50 dollar per week.”

Wanhoop

Voor de Dollar Tree, een andere keten, een paar kilometer verderop, stapt Teresa Williams (52) uit haar auto de 33 graden zon in. Ze is parkeerwachter en werkt ook in het ziekenhuis, maar kan met twee banen de huur niet meer betalen. “Ik ben maar bij mijn zus en neefjes ingetrokken”, zegt ze. Het is een nieuw gevoel: nooit kwam ze in haar leven iets tekort, nu heeft ze geen huis meer en voelt ze zich arm. “Ik zie zo veel schrijnends om mij heen”, zegt ze, “zelfs mensen die uit wanhoop zelfmoord plegen. Ik wil vooral mijn hoofd koel houden.”

Ze loopt naar binnen. “Pak het voordat het weg is”, staat op de stickers op de rekken. Wat vooral blijft liggen: schoolspullen en feestartikelen.

Williams verwacht niet dat ze ooit nog op zichzelf kan wonen. “Ik heb al tegen mijn zus gezegd dat ik bij haar blijf tot de dood ons scheidt.” Williams helpt mee met boodschappen doen en betaalt haar zus 500 dollar per maand huur.

De klanten in beide Dollar Stores omschrijven zichzelf als leden van de lagere of middenklasse van Tennessee, een staat in het zuidoosten van de VS, die misschien niet als rijk te boek staat, maar ook zeker niet als arm. Maar veel klanten noemen zich nu voor het eerst arm. Ze kunnen niet meer koken of eten wat ze vroeger deden. Ze leven op melk, eieren, ingeblikt fruit, brood en water. Verse producten zijn vervangen door diepvrieskost. Snacks laten ze staan.

“Ik eet sinds de inflatie geen vlees meer”, zegt Wendell Eugene (54). Hij loopt de Dollar Tree uit met een aantal verjaardagskaarten: twee voor 1 dollar. Hij is boos dat de politiek het zover heeft laten komen. “De president is alleen maar bezorgd over de democratie in het land”, zegt hij. “Alsof hij niet beseft hoe slecht het gesteld is met de economie.”

Kant-en-klaarmaaltijden

Natuurlijk is de hoge inflatie een van de kopzorgen van president Joe Biden, maar dat zegt hij liever niet te vaak hardop. Hij heeft het steeds over de miljoenen banen die erbij zijn gekomen onder zijn presidentschap. Dat klopt, maar het probleem voor veel Amerikanen: ze betalen niet genoeg.

Dinsdag vierde Biden in het Witte Huis de Inflation Reduction Act, zijn grote klimaatinvestering waar hij in augustus zijn handtekening onder plaatste. Als hem wordt gevraagd naar de nieuwe inflatiecijfers zegt hij zich geen zorgen te maken. “Nee, want het gaat om een tiende van een procent.” Biden wil, in de aanloop van de tussentijdse verkiezingen in november, profiteren van elk sprankje positief nieuws over de economie. Maar veel kiezers voelen daar nog niets van. Volgens economen zal de situatie de komende tijd eerder slechter dan beter worden.

Denise Velez ziet in de Dollar General niet alleen wat er aan de kassa bij haar wordt afgerekend, maar ook wat onder truien en in broekzakken verdwijnt. In de winkel hangen camera’s die door beveiligers elders in de gaten worden gehouden. Als die haar inschakelen, is Velez verplicht om naar een zwarte telefoon te bellen. Ze doet het steeds met een steen in haar maag. Minuten later staat de politie dan in de winkel.

“Die telefoontjes zijn het verschrikkelijkst”, zegt Velez. Deze ochtend heeft ze al twee keer moeten bellen. “Ze probeerden kant-en-klaarmaaltijden te stelen. Kun je het mensen kwalijk nemen dat ze moeten eten?”

Cassandra Robinson (53) & Jackie Gaither (64): ‘Krankzinnig! Twee broden en twee blikjes cola voor 15 dollar’

Cassandra Robinson enJackie Gaither. Beeld Jackie Molloy
Cassandra Robinson enJackie Gaither.Beeld Jackie Molloy

De kinderen van Cassandra en Jackie nemen al een tijdje niet meer op. “Ze klagen dat we alleen bellen als we geld nodig hebben, maar andersom is dat nooit anders geweest.” De hele familie heeft het nu even zwaar.

Jarenlang woonde het echtpaar in een huurhuis voor 850 dollar per maand. In oktober werd de prijs verhoogd naar 1.000 dollar, zegt Cassandra vanuit haar auto op de parkeerplaats van de Dollar General. Zij is arbeidsongeschikt verklaard. Jackie, die naast haar de rook van zijn sigaret de helderblauwe lucht in blaast, leeft van een uitkering.

Ze moesten dit jaar hun huis verlaten. Cassandra en Jackie huren nu voor 650 dollar een kamer in een woongroep. “Tussen de junks en insecten.” De huur voor een eigen huis is nu nóg hoger: 1.200 dollar plus 1.200 voor de borg. “Waar moeten we dat vandaan toveren?” Het echtpaar houdt Joe Biden verantwoordelijk voor hun financiële malaise. “Het begon toen hij president werd.” Ze hopen snel weer op Donald Trump te kunnen stemmen, die zou de economie er wel weer bovenop kunnen helpen, denken ze.

Even later loopt Cassandra met vuur in haar ogen de winkel uit. “Twee broden en twee blikjes cola voor 15 dollar!”, roept ze. “Krankzinnig, toch?!”

Lee Delahaye (22) and Kai Williams (1): ‘Ik had nooit naar dit land moeten komen’

Lee Delahaye en Kai Williams. Beeld Jackie Molloy
Lee Delahaye en Kai Williams.Beeld Jackie Molloy

Lee Delahaye geloofde ooit in de Amerikaanse droom. Ze studeerde architectuur in Jamaica, kreeg ineens de kans om naar Tennessee te verhuizen, waar ze hoopte op een fatsoenlijk baan. Inmiddels staat ze met een baby in haar armen en tranen in haar ogen op de parkeerplaats van de Dollar Tree. “Ik ben weer zwanger”, zegt ze. “Nu is abortus verboden, en ik ben bang dat ik vervolgd word als ik daar een pil voor bestel.”

Delayahe werkt als nanny in Tennessee. Ze woonde eerst in haar eigen appartement, samen met haar dochter, voor 1.300 dollar per maand. Toen werd de huur verhoogd naar 1.500 dollar. Op Facebook vond ze een andere alleenstaande moeder met wie ze nu samenwoont in een ander huis voor per persoon 850 dollar per maand. Nu de boodschappen duurder worden, weet ze niet hoe ze haar rekeningen kan blijven betalen. Kai, haar dochtertje, klimt vrolijk haar schouders en hoofd op. “Ik heb het gevoel dat ik heb gefaald als moeder”, snikt ze. “Het leven is hier héél zwaar. Ik had nooit naar dit land moeten komen. Ik wil terug naar huis.” Ze drukt Kai een kus op de wang. “Maar ik kan niet zomaar weg”, fluistert ze, “haar vader woont hier.”

Jackie (60): ‘Dit heb ik nog nooit meegemaakt’

Jackie Beeld Jackie Molloy
JackieBeeld Jackie Molloy

Toen Jackie na een paar weken ziekenhuis werd opgehaald door haar dochter hoefde ze haar niet eens te vragen of ze een tijdje bij haar kon intrekken. “Ze wist al dat ik niet én mijn ziekenhuisrekening én de verhoogde huur kon betalen.” Jackie heeft dezelfde baan die ze altijd had, ze moet bekeurde auto’s wegslepen. Vroeger leefde ze van dat geld in een driekamerappartement. Nu slaapt ze met datzelfde inkomen op de bank bij het gezin van haar dochter. “Al mijn meubels ben ik kwijtgeraakt, die stonden opgeslagen in een loods, maar de huur ervan kon ik niet meer kon betalen.”

Vroeger kookte ze kip, rijst en bonen – nu zijn die te duur. Steeds vaker eet ze ’s avonds broodjes pindakaas.

In de Dollar Tree heeft ze boterhamzakjes gekocht voor de lunch op het werk, en een kleurenboek voor haar kleinzoon. Ze kan moeilijk wennen aan de nieuwe realiteit. “Het is lastig, de kinderen zijn druk, ik heb nul privacy. Dit heb ik nog nooit meegemaakt. Ik wil niet in een depressie raken.”

Hoelang denkt ze nog dat het zal duren? “Eerlijk gezegd denk ik niet dat ik hier ooit nog uit kom.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234