Zondag 11/04/2021

In naam van IS of persoonlijk haatoffensief?

Het nieuws dat de man die zondag het vuur opende in een homoclub in Florida de aanslag opdroeg aan Islamitische Staat (IS), leidt opnieuw tot de vraag: was dat wel echt zo? Of was hij gewoon uit op hun goedkeuring bij het uitvoeren van een persoonlijk haatoffensief? Voor de terroristen van IS maakt het in elk geval niets uit.

De voorbije twee jaar bestond de strategie van IS erin ervoor te zorgen dat individuele strijders trouw zweren aan IS om dan overgaan tot massamoord. Het doel is duidelijk: de grenzen tussen de aanslagen die worden gepland en uitgevoerd door de kern van de terreurgroep en die die door haar sympathisanten worden gepleegd, te doen vervagen.

Schutter Omar Mateen (29) had vlak voor de aanslag trouw gezworen aan IS in een telefoontje aan de hulpdiensten. Die belofte is een centraal onderdeel van het IS-protocol, en deze aanslag is al de derde in de Verenigde Staten die wordt opgedragen aan de terreurgroep. In december zwoer een echtpaar in San Bernardino, Californië trouw aan IS op Facebook, voordat ze zwaar bewapend hun huis verlieten. En slechts enkele minuten voor hij het vuur opende op een tentoonstelling met afbeeldingen van de profeet Mohammed in Texas in mei 2015, stuurde Elton Simpson een reeks Twitter-berichten de wereld in om duidelijk te maken waar zijn sympathieën lagen.

Een dergelijke publieke verklaring is ongeveer het enige wat IS vereist van volgelingen die terreurdaden willen plegen in hun naam. In zijn jaarlijkse toespraak vorige maand zette de woordvoerder van de terreurgroep, Abu Muhammad al-Adnani, de achterban nog aan te moorden in het buitenland tijdens de ramadan. Geen aanslag is te klein, en hij verwees daarbij expliciet naar de VS als doelwit. "De kleinste aanslag die jullie plegen in het hart van dat land is ons dierbaarder dan de grootste aanslag door ons, en bovendien schadelijker voor hen."

Stenen, messen, auto's

Al in september 2014 maakte Al-Adnani duidelijk dat echt iedereen terreurdaden in naam van de groepering zou kunnen en moeten plegen. "Vraag niemand om toestemming", zei hij, en suggereerde dat sympathisanten die geen wapens konden kopen, stenen, messen of zelfs auto's konden gebruiken om ongelovigen uit te schakelen. Sindsdien heeft IS er hard aan gewerkt om een heuse terreurmachine te creëren; ze overspoelen het internet met bloederige propaganda, en hebben een heel leger van 'toetsenbord-jihadisten' in dienst om boodschappen vol haat te verspreiden via Twitter, Facebook en andere sociale media.

In het geval van de aanslag in Orlando is er een duidelijke link tussen de IS-propaganda en de keuze van het doelwit van de schutter. De jihadistische groepering heeft in het verleden openlijk haar haat tegenover homoseksuelen gecommuniceerd. Zo doken er bijvoorbeeld foto's op waarop te zien is hoe militanten van de terreurgroep in de Iraakse stad Mosoel drie mannen van een appartementsgebouw gooien. De drie werden van homoseksualiteit verdacht.

Gelauwerd IS-soldaat

Ook al wordt een rekruut gevangen of gedood, toch is het erg moeilijk voor terrorismespeurders om de stukjes van de puzzel in elkaar te laten vallen. Het feit dat er vaak geen directe verbanden zijn met de kern van IS is net bedoeld om de organisatie te beschermen in deze tijden van verhoogde waakzaamheid.

"Wat IS doet, namelijk ervoor zorgen dat gelijk wie een aanslag kan plegen zonder ook maar één rechtstreekse link naar IS, is erg slim", zegt Charlie Winter, hoofdonderzoeker bij het Transcultural Conflict and Violence Initiative aan Georgia State University. "Ze kunnen trouw zweren aan Abu Bakr al-Baghdadi vlak voor of tijdens een aanslag, en transformeren zo van een alleenstaande 'self-starter-jihadi' in een gelauwerde soldaat van het IS-leger."

Toen zondag bekend werd dat Mateen banden met IS claimde, eiste de terreurgroep de verantwoordelijkheid op via haar officiële persbureau en bevestigde dat Mateen handelde in haar naam. Op het internet vierden daarop talloze jihadisten de terreurdaad. Ze deelden onder meer screenshots van Adnani's speech waarin werd opgeroepen tot zogeheten 'lone wolf-aanslagen' tijdens de ramadan. En bij wijze van eerbetoon veranderden enkelen hun profielfoto's op Twitter in een foto van de schutter.

© The New York Times

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234