Donderdag 13/08/2020

In Mwanza ruilen ze wapens voor porties vis

De munitiefabriek die het Luikse New Lachaussée in Tanzania wil bouwen, zal in de stad Mwanza aan het Victoriameer worden opgetrokken. Dat vernam De Morgen uit goede bronnen. Volgens wapenexperts is Mwanza hét kruispunt van illegale wapentrafieken naar de regio van de Grote Meren.

Brussel

Eigen berichtgeving

Koen Vidal

Op 24 oktober 2003 sloot het Luikse wapenbedrijf New Lachaussée van de Belgisch-Kongolese zakenman Georges Forrest een contract met het Tanzaniaanse ministerie van Defensie voor de bouw van een munitiefabriek in het Oost-Afrikaanse land. Drie weken later besliste de Nationale Delcrederedienst om die overeenkomst te verzekeren voor 8,8 miljoen euro. Het dossier moet nog definitief goedgekeurd worden door Waals minister-president Jean-Claude Van Cauwenberghe (PS), die sinds de regionalisering van de wapenhandel aan Franstalige kant verantwoordelijk is voor de toekenning van exportlicenties.

Minister van Buitenlandse Zaken Louis Michel (MR) liet al weten dat hij geen problemen heeft met het wapencontract. "Tanzania is geen land in conflict. Er zou wel een probleem zijn, mocht Wallonië een vergunning geven voor de export van wapens naar Kongo."

Gisteren vernam De Morgen uit goede bronnen dat de munitiefabriek gebouwd zal worden in Mwanza, een stad aan het Victoriameer. Volgens tal van rapporten is Mwanza een van de belangrijkste draaischijven voor illegale wapentrafieken naar landen als Rwanda, Burundi en Kongo. Uit ooggetuigenverslagen van het International Network on Small Arms (Iansa) blijkt dat internationale wapenhandelaren in Mwanza een soort 'wapens voor vishandel' hebben opgezet: vliegtuigen uit Rusland, Oekraïne en Zuid-Afrika voeren halfautomatische geweren aan en vertrekken terug richting Europa met een lading tilapia-vis. Ook een officieel rapport van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken vermeldt Mwanza als een van de belangrijkste doorvoerhavens van wapens. "Vanuit Mwanza vertrekken de wapens richting Oeganda en andere regionale bestemmingen."

De Belgische wapenhandelexpert Johan Peleman, die verbonden is aan het Antwerpse vredesinstituut Ipis en verschillende onderzoeksrapporten voor de Verenigde Naties schreef, omschrijft Mwanza als "een strategische plaats" voor wapentrafieken. "Mijn vrees is dat vliegtuigen in Mwanza op papier een stop zullen maken om bij te tanken maar dat er in feite wapens aan boord zullen worden geladen die dan verder verspreid zullen worden over het Afrikaanse continent. Die techniek wordt vaak aangewend door internationale wapenhandelaars."

Vanuit ngo-hoek kwam er de jongste weken heel wat kritiek op de wapendeal. Uit een nota van de Franstalige vredesbeweging blijkt dat sinds het begin van de oorlog in Kongo (1997) honderden tonnen wapens via Tanzania naar verschillende rebellenbewegingen werden doorgesluisd. De kans dat de munitie van de geplande New Lachaussée-fabriek uiteindelijk in de regio van de Grote Meren terechtkomt, is volgens die nota zeer groot. Dat is volgens de vredesbeweging de facto een schending van het EU-wapenembargo naar Kongo en ook een schending van de Belgische wapenwet, die wapenuitvoer naar conflictgebieden verbiedt.

Deze week stuurde de koepel van de Franstalige vredesorganisaties (CNAPD) een brief naar Waals minister-president Jean-Claude Van Cauwenberghe. "De bouw toestaan van een munitiefabriek die de hele regio van kogels zal voorzien, zou een onvergefelijke fout zijn en is in strijd met de Belgische vredesinspanningen in de regio." Het antwoord van Van Cauwenberghe op de brief blijft voorlopig uit.

Minister van Ontwikkelingssamenwerking Marc Verwilghen (VLD) lijkt evenmin een punt te maken van de New Lachaussée-fabriek. Antwoordend op de vraag of de bouw van een munitiefabiek in Mwanza een duurzame vorm van ontwikkelingssamenwerking is, zegt de VLD-minister dat de federale regering niet meer verantwoordelijk is voor de toekenning van exportlicenties. "Ik kan u meedelen dat de federale wetgever heeft besloten de bevoegdheid over het afleveren van wapenexportlicenties toe te vertrouwen aan de regionale overheden."

Bij zijn aantreden had de minister van Ontwikkelingssamenwerking nog verklaard dat hij zich zou verzetten tegen discutabele wapenlicenties. "Ik ben enorm tegen wapens", zei de minister op 22 september in De Morgen. "Ik geloof niet dat ze voor vrede kunnen zorgen. Bij het toekennen van exportlicenties mogen commerciële belangen niet de bovenhand halen. Ik hoop dat de regionale ministers die nu bevoegd zijn, daar rekening mee houden. Stel dat er een conflict oplaait in een land dat wij helpen en dat een Belgische fabriek dat land bevoorraadt met wapens. Dat zou een groot probleem zijn."

'Bouw van fabriek is in strijd met Belgische inspanningen voor vrede in de regio'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234