Zondag 25/10/2020

'In mijn lichaam strijden verdriet en boosheid met elkaar'

Ahmed Aboutaleb, de Marokkaans-Nederlandse burgemeester van Rotterdam, leeft intens mee met de Belgen en ook met de inwoners van Molenbeek. 'Het is belangrijk dat al die inwoners nu het gevoel krijgen dat ze erbij horen.'

De burgemeester staat erop om dit gesprek te beginnen met de opmerking dat hij dezer dagen geen advies te geven heeft aan de Belgische regering. Hij wil in de eerste plaats zijn medeleven betuigen met de Brusselaars die dezer dagen onwezenlijke dagen doormaken.

"Wat ik eerst zou willen zeggen is dat ik ontzettend meeleef met de Brusselaars. Al die mensen die nu zo ongelofelijk gegijzeld worden. Maar ik leef ook heel erg mee met de mensen in Molenbeek. Die worden nu door sommigen wellicht aangekeken alsof ze verantwoordelijk zijn voor de terreur. Ik heb een ongelofelijk gevoel voor medeleven voor een stad die op zo'n afschuwelijke manier in de tang wordt genomen. Dat is wat ze in het Arabisch fitna noemen. Fitna doet zich voor als een samenleving volstrekt ontregeld raakt. Fitna is sterker dan oorlog in die zin dat het om een chaotische situatie gaat waarbij je niet weet waar het gevaar zit. Je weet niet wie je kunt vertrouwen en wie je niet kunt vertrouwen."

Hoe kunnen we zo'n fitna-situatie in de toekomst vermijden.

Aboutaleb: "Je kunt die niet tegenhouden door de sociale situatie in hopeloze wijken te verbeteren. Let op, ik vind dat erg belangrijk: het is belangrijk om te blijven investeren in de oude wijken, het is belangrijk om te investeren in onderwijs, belangrijk om mensen serieus te nemen. Maar is dat de manier om radicalisering tegen te gaan? Neen, dat geloof ik niet. IS-terroristen hebben een eigen belevingswereld en een waarheid die ze zelf geconstrueerd hebben en waarvan ze denken dat die een legitimatie kan zijn voor geweld.

"Daarom is het wel van belang dat Islamitische Staat in Syrië en Irak opzij wordt gezet. Wat niet wil zeggen dat ik tegen een politieke dialoog ben om in Syrië en Irak voor stabiliteit te zorgen. Maar er is wel een groot probleem: IS past niet in dat politieke kader. Zij geloven niet in democratie, zij geloven in hun eigen theocratie die enkel voor hen zelf geldt. Met zulke mensen kun je niet praten en het feit dat ze niet vrijwillig opzij willen gaan, betekent dat we ze opzij moeten duwen. De militaire optie is dan de enige mogelijkheid."

Wat is volgens u het einddoel van IS in Europa?

"Zij zijn niet bezig met een religieus, maar met een politiek verhaal. Hun einddoel ligt in de eerste plaats in Syrië en Irak. Ze willen een stuk territorium claimen dat rijk is aan olie en mineralen, en daar willen ze politieke macht uitoefenen. Religie is voor hen niet meer dan een instrument: de opium voor de sloebers die zich bij hen willen aansluiten. Ik denk niet dat ze in Europa einddoelen hebben. Maar zodra een Europees land hun droom van een kalifaat in gevaar brengt, halen ze uit naar Europa. En dat is wat er nu gebeurt. Iedereen die bommen op hun kalifaat gooit, vallen ze aan: de Russen, de Fransen, de Turken, de Amerikanen."

Is hun einddoel in Europa dan niet om een angstklimaat te creëren waardoor heel het continent paralyseert?

"Door angst te zaaien hopen zij natuurlijk dat de Europeanen zich tegen hun regeringen zullen keren en zullen eisen dat de bombardementen stoppen. Maar volgens mij vergissen ze zich daarin. Sinds Parijs zijn de Europeanen verenigd. En wat er in België momenteel aan de gang is, zal de Belgen rond hun regering verenigen."

De bekende Nederlandse terreurexperte Beatrice de Graaf zegt dat terroristen in de eerste plaats een theater van de angst willen creëren. Met oorlogsretoriek en extreme maatregelen doe je precies dat en speel je de terroristen in de kaart, zegt ze. Moeten de Belgische autoriteiten per se militairen en zwaar bewapende agenten voor de metrostations en de schoolpoorten posteren?

"Tot die school de dag daarna wordt aangevallen. Dan zal iedereen tegen de regering zeggen: u bent onverantwoord tewerk gegaan. Het is zo ongelofelijk moeilijk om een goede balans te vinden in dit soort dingen."

Wat hebt u na de aanslagen in Parijs aan de Rotterdammer gezegd?

"Dat ze vooral hun ding moeten blijven doen: ga naar school, ga naar je werk, ga naar het voetbal. En dat was ook de reden dat ik afgelopen weekend naar de wedstrijd Feyenoord-FC Twente ben gaan kijken. Ik was aanvankelijk niet van plan om te gaan, maar omdat ik iedereen zei 'doe je ding' wilde ik tijdens die match zichtbaar zijn. Pontificaal zat ik met mijn politiechef in de tribune."

Toen u daar in de tribune zat, dacht u dan aan Parijs. Dacht u dan: zoiets kan evengoed in dit stadion gebeuren?

"Ja, ik dacht aan Parijs maar niet op die manier. Als ik heel eerlijk mag zijn: ik word op een drie manieren geraakt door Parijs. Om te beginnen word ik geraakt als democraat. Want een democratie staat voor verscheidenheid en tolerantie. In die hoedanigheid word ik geraakt door lieden die een kalasjnikov pakken en mensen op een terras beginnen doodschieten. In hemelsnaam: mensen op een terras!

"Maar ik word ook geraakt als moslim. Die religie waar ik zelf zulke mooie dingen aan ontleen.

"En natuurlijk word ik ook geraakt in mijn Marokkaanse afkomst. Want helaas, nogal wat van deze lieden hebben Marokkaanse roots. Verwarring alom tussen mijn oren. In mijn lichaam strijden verdriet en boosheid om elkaar. Op sommige momenten zit ik met een brok in mijn keel en even later word ik ongelofelijk boos. En dan word ik overmeesterd door de vraag: waarom? Wie kan mij een verklaring geven voor het feit dat een jongeman in de bloei van zijn leven zichzelf opblaast? Maar dat antwoord krijgen we niet, want die jongeman heeft zichzelf verpulverd. En dat maakt mij woest."

Welke boodschap zou u aan de mensen van Molenbeek willen geven?

"Nogmaals, ik leef enorm met hen mee. Zij zitten in zo'n moeilijke situatie. Omdat ze niet meer kunnen zeggen: we hebben er niets mee te maken. Dat kunnen ze niet, want die daders komen uit hun wijken. Net zomin dat moslims kunnen zeggen dat dit niets met de islam te maken heeft. Want die terroristen halen hun redeneringen uit hetzelfde boek. De Koran wordt misbruikt op dezelfde manier waarop de blanken in Zuid-Afrika de Bijbel misbruikten om Apartheid te rechtvaardigen. En net zoals Hitler ooit van oordeel was dat alle Joden moesten sterven. Dat was ook iemand die verdwaald was in zijn redeneringen.

"Helaas, met enige regelmaat in het bestaan van de mensheid duiken dit soort lieden op. En nu na 1.400 jaar rust in de islam zijn het de moslims. Nogal wat moslims maken zich schuldig aan deze ellende en dat is voor de overgrote meerderheid van de 1,8 miljard moslims in deze wereld heel fnuikend.

"Het zijn opnieuw tijden om naar Mandela te luisteren. Ondanks de vernedering en de straf die hij gekregen heeft, is hij nooit overgegaan tot vergelding. Hij heeft de blanken een plaats gegeven in het toekomstige Zuid-Afrika. Het is belangrijk dat nu al die inwoners van Molenbeek het gevoel krijgen dat ze erbij horen. Want als je ze van je vervreemdt, ben je nog verder van huis."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234