Woensdag 19/05/2021

In memoriam Anthony Miles (1955-2001)

Op maandagochtend 12 november is de 46-jarige Engelse grootmeester Anthony (Tony) Miles in zijn woonplaats Birmingham in zijn slaap overleden aan de gevolgen van diabetes. Miles was een kleurrijke globetrotter die zich overal leek thuis te voelen. Ook in België was hij populair. De Engelsman won het open toernooi van Oostende drie keer en was jarenlang erelid van de Koninklijke Gentse Schaakkring. In 1974 werd Miles jeugdwereldkampioen. De daaropvolgende jaren behoorde hij tot de wereldtop.

Van onze medewerker

Wouter Janssens

Ondanks zijn zwakke gezondheid ontpopte Miles zich tot een van de origineelste, fantasierijkste en actiefste grootmeesters uit het circuit. In februari 1976 werd Miles de eerste Britse grootmeester uit de geschiedenis. Hij behaalde de titel in een ijzersterk bezet grootmeestertoernooi in het ijskoude, ondergesneeuwde Doebna, een wetenschappelijk centrum in de buurt van Moskou. In die tijd probeerden de Sovjets geregeld opkomende buitenlandse talenten te fnuiken door hen uit te nodigen op een toernooi en hen daar mores te leren, maar de amper twintigjarige Miles slaagde met brio in deze loodzware test. Hij eindigde in Doebna voor acht sterke grootmeesters.

Nadat Miles in 1974 in Manila jeugdwereldkampioen werd met 1,5 punt voorsprong op zijn naaste concurrenten, brak hij zijn wiskundestudie af om schaakprof te worden. De universiteit van Sheffield gaf hem een masters of arts-erediploma vanwege zijn puike schaakprestaties. In Miles' zog werden ook onder meer Keene, Stean, Nunn, Mestel, Speelman, Short en later vele andere Britten grootmeester, waardoor Engeland een schaakexplosie beleefde en op zeer korte tijd vanuit het niets een vooraanstaande schaaknatie werd.

Doordat hij als eerste de titel behaalde, verdiende Miles de premie van 5.000 pond die in 1971 door schaakmecenas Slater hiervoor in het vooruitzicht gesteld was. Slater was de man die ervoor zorgde dat de match van de eeuw tussen Boris Spassky en Bobby Fischer in 1972 in Reykjavik na vele perikelen uiteindelijk toch door kon gaan.

De onconventionele, roodharige Miles was van geen kleintje vervaard en was van de duivel niet bang. Hij stelde zich in de regel onafhankelijk en terughoudend op, maar kwam meteen uit zijn schelp zodra hij werd uitgedaagd. Miles beschikte over een bijzonder scherp ontwikkeld, Monty Pyton-achtig gevoel voor humor en had een uitstekende pen. Op de ChessCafe-website staan enkele prachtige artikels die van hem afkomstig zijn. Zijn kwakkelende gezondheid deed hem de laatste jaren uit de tophonderd van de wereld wegglijden. Door zijn tomeloze vechtlust, ijzeren wil om te winnen, zijn onverbeterlijke samoeraimentaliteit en onvoorspelbare zetten bleef Miles echter altijd en overal voor iedereen een geducht tegenstander.

Het is een beetje vreemd dat Miles slechts één keer Brits kampioen werd. Dat gebeurde in 1982 in Torquay. Tegen Oost-Europese tegenstanders was hij blijkbaar steeds dubbel gemotiveerd, maar schaken tegen landgenoten ging hem soms minder goed af. Op het laatste Brits kampioenschap in Scarborough deze zomer, moest Miles zich naar het einde toe terugtrekken om gezondheidsredenen. Het was zijn laatste schaaktoernooi.

José Vandekerckhove, voorzitter van de Koninklijke Oostendse Schaakkring, stuurde volgend bericht: "Ik heb Tony Miles betrekkelijk goed gekend. De laatste jaren bleven de contacten beperkt tot enkele schaarse e-mails of een zeldzaam telefoongesprek. Het frequentere contact dateerde van tussen 1985 en 1993, de tijd van de grote open Oostendse toernooien uit de 80'er en begin 90'er jaren. Tony speelde zeven van de elf toernooien en won er drie van. Zijn meest prestigieuze overwinning was in 1991, toen hij in een uiterst sterk toernooi 8/9 haalde en Michael Adams met een halfje voorafging. Eigenlijk was iedereen in de KOSK een beetje 'zot' van Miles. Hij was toen hij in Oostende speelde telkens weer 'one of us'. Bijna elke avond na zijn partij kwam hij in de KOSK zijn pintjes drinken en wat blitzpartijen tegen clubspelers spelen. Zijn voorbeeld werkte aanstekelijk. Zo kwamen andere toppers zoals Michael Adams ook wel eens binnengewaaid. Ik herinner me nog dat jaar 1991. Tony verloor in de vijfde ronde van Romuald Mainka en won de overige 8 partijen. Hij had na 4 ronden het maximum en besloot die avond niet naar het lokaal te komen en vroeg te gaan slapen. De volgende dag verloor hij. "Ik speel veel beter als ik bij jullie pintjes kom drinken", zei Tony en hij miste geen enkele avond meer. Ik heb Tony Miles altijd zeer gewaardeerd als een joviaal en loyaal mens. In 1985, zijn eerste toernooi in Oostende, zat hij met serieuze rugklachten. Maar hij had zijn woord gegeven en kwam toch. Hij speelde zijn partijen al liggend op de grond, met een zakschaakspelletje in de hand. Hij won dit toernooi gedeeld met GM Hans Ree."

"Toen in de jaren 90 het budget van het toernooi gedaald was, reduceerde hij prompt zijn condities 'especially for you' en speelde zonder mankeren de laatste drie edities van het toernooi. Tony was uiteraard bovenal een begenadigd schaker. Ik herinner me nog hoe Roland Beyen en Jan Rooze samen een correspondentiepartij van Beyen aan het analyseren waren. Ze braken zich een hele tijd het hoofd over een goede voortzetting. Tony Miles kwam toevallig voorbij en Roland vroeg : "Mister Miles , what would you play in this position?" Tony nam de stelling hooguit 15 seconden in zich op en zei: "This and then this." Het was de winnende voortzetting. In 2000 had ik hem nog gecontacteerd voor de jaarlijkse simultaan. Hij was echter op dat moment niet in Europa, op een van zijn legendarische schaaktrektochten, 'miles' aan het afleggen. We maakten een afspraak voor 2002. Jammer dat we dit zullen moeten missen."

Wit: Rodriguez

Zwart: Miles

(1989) 1. e4 Pc6 2. Pf3 d6 3. d4 Pf6 4. Pc3 Lg4 5. Le3 e6 6. Le2 Le7 7. 0-0 0-0 8. Te1 d5 9. h3 Lh5 10. e5 Pd7 (Na een originele opening is zwart in een min of maar normale stelling beland en heeft reeds gelijkspel behaald. In zijn jeugdjaren was Miles gespecialiseerd in de door de schaaktheorie zeer diep geanalyseerde drakenvariant van het Siciliaans, maar na enkele nederlagen met dit systeem, besloot Miles in de rest van zijn leven zijn eigen wegen te bewandelen.) 11. Dd2 Pb6 12. b3 Lg6 13. Ld3 Dd7 14. Pe2 Pb4 15. Lxg6 fxg6 16. c3?! Pa6 17. Lg5 La3! 18. Dc2 Tac8! 19. b4 Txf3! (Een verantwoord kwaliteitsoffer: de witte koningsstelling wordt opengereten, maar zwart gaat ook een front aan de andere kant van het bord openen.) 20. gxf3 Tf8 21. Kg2 Df7 22. Dd3 Pc4 23. Lc1 Lxc1 24. Taxc1 Pb8 25. h4 Pc6 26. f4 Pe7 27. Th1 Pf5 28. Th3 De7 29. Tch1 a5 30. bxa5 Ta8 31. Pg3 Txa5 32. h5 Df7! 33. Db1 b6 34. hxg6 Dxg6 35. Txh7 Kf7!! (Miles brengt eerst zijn koning in veiligheid voor hij zelf met dame en paard op koningsjacht trekt.) 36. T7h5 Pce3+ 37. Kg1 Dg4 38. T1h2 Pxg3 39. fxg3 Dxg3+ 40. Kh1 Df3+ 41. Kg1 Dg4+ 42. Kf2 Pd1+ 43. Kf1 Pe3+ 44. Kf2 Pd1+ 45. Kf1 Df3+ 46. Kg1 De3+ 47. Kf1 Pxc3 48. De1 Dd3+ 49. Kg1 Tb5 50. T5h3 Dxd4+ 51. Kg2 Tb2+ 52. Kf3 Dd3+ 53. Kg4 Df5+ 54. Kf3 Pe2! en wit geeft op.

De individuele uitslagen van de tweede ronde. Eerste afdeling:

LV Leuven-Temse 3-5: Claesen P.-Van der Stricht 0,5-0,5; Van Beers-Filipek 0,5-0,5; Vanderwaeren-Cools 0,5-0,5; Claesen J. Dhardha 0-1; Van Mechelen-Maes W. 0,5-0,5; Praet-Roofthoofd 0,5-0,5; Soetewey-Boeykens 0,5-0,5; Vermeulen-Rodriguez 0-1.

KBSK-Eupen '47 4,5-3,5: Hommeles-Schebler 0,5-0,5; Hendrikx-Hausrath 1-0; Leenhouts-Klip 0-1; Piceu-Timmermans 1-0; Bertrem-Schumacher 1-0; Fedouchin-Thirion 0-1; Barzeele-Lamby 0-1; Verduyn-Becker 1-0.

KGSRL I-Luik 2-6: De Wit M.-Winants 0,5-0,5; Deleyn-Cekro 0-1; Gregoir-Kocsis 0,5-0,5; Vandevelde-Goossens 0-1; Vertriest-Gulbas 0-1; De Man-Vandevoort 0,5-0,5; Van Haelst-Fontaine 0,5-0,5; Speybroeck-Dal Borgo 0-1.

Jean Jaurès-KGSRL II 4-4: Ikonnikov-van Laatum 1-0; Kohlweyer-Gommers 0-1; Groffen-Vanderlinden 1-0; Krygelmans-Schalkx 0,5-0,5; Nieuwelink-De Bruycker 0-1; Tiggelman-Beszilko 0-1; van Rij-Van Leeuwen 0,5-0,5; Tack-Van de Wynkele 1-0.

Rochade-Borgerhout 5,5-2,5: Tsjoetsjelov-Wemmers 1-0; Feygin-De Haan 0,5-0,5; Coenen-Bor 0,5-0,5; Meessen-Van Heirzeele 1-0; Ahn-Van der Burch 1-0; Petzold-Baert 0-1; Plumanns-Muis 1-0; Rössler-Van den Brande 0,5-0,5.

Charleroi-KAOSK 4-4: Hauchard-Dutreeuw 1-0; Eliet-Croonenborghs 0-1; Kadimova-Lavrenov 0-1; Gouret-Maes 0,5-0,5; Wantiez-Dijkstra 0-1; Denayer-Boeye 1-0; Israel-Nohut 1-0; Lanneau-Gysen 0,5-0,5.

Wit: Kf1, Df7, Te1, Th1, Lg5, pia3, c3, c4, d5, f2, g2.

Zwart: Kh8, Dd7, Te8, Tg8, Ph5, pia7, b7, c7, e7, g6, h7.

1. Txh5! gxh5 2. Txe7! Txe7 3. Lf6+ en zwart geeft op.

Miles-Makarysjev (1984)

Wit: Kg2, De4, Pg3, pib5, c4, e3, f2, g4, h3.

Zwart: Kg7, Da1, Lh4, pib6, c7, e5, f7, g6, h6.

Op het eerste gezicht lijkt het onmogelijk om met wit aan zet vooruitgang te boeken in dit eindspel, bijvoorbeeld 1. Dc6 Lxg3 2. Kxg3 Dg1+ of 1. Pe2 De1. Toch vindt Miles een (zeer originele) manier. Dewelke?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234