Dinsdag 31/01/2023

Blik op BelgiëMariakerke

In Mariakerke haalt een robotkat mensen met dementie even terug naar de wereld

Patricia met de robotkat in woon-zorgcentrum Zuiderlicht. Beeld RV
Patricia met de robotkat in woon-zorgcentrum Zuiderlicht.Beeld RV

In woon-zorgcentrum Zuiderlicht helpt een mechanische kat bewoners met dementie tot rust te komen. ‘Als ze luidop lacht om de poes, zie ik weer even een stukje van wie ze was.’

Sophie Pycke

Wat scheef en onderuitgezakt zit Patricia (64) in haar stoel op wieltjes. Praten doet ze nog maar zelden. Ze kijkt naar de robotkat die op de tafel voor haar ligt en zacht miauwt. Ze buigt zich voorover en streelt de neus van de kat met haar voorhoofd. “Vroeger hadden we een kat thuis. Toen die stierf, heeft Patricia veel verdriet gehad”, vertelt Marc (66), haar echtgenoot. Hij kijkt wat weemoedig naar de vrouw op wie hij 22 jaar geleden verliefd werd. “Toen de robotpoes voor het eerst op haar schoot zat, zei ze meteen: ‘Minou is op bezoek.’ Ze had dat robotdiertje net zo goed kunnen weggooien, maar de kat maakt haar rustiger en trekt haar even uit haar wereldje.”

Patricia is een van de elf bewoners met jongdementie die verblijven in woon-zorgcentrum Zuiderlicht in Mariakerke. Om hen en de bewoners met ouderdomsdementie beter te bereiken, investeerde het team in een interactieve robotkat.

“We werken soms ook met echte dieren, maar die maken vaak bewegingen die onze bewoners doen schrikken”, vertelt woon- en leefbegeleider Conny Delannoi. “De robotkat lokt bovendien sterkere reacties uit. Bewoners die al lang niet meer praten of lachen, gaan plots wel in interactie met de kat. En dat contact is belangrijk om de voortgang van de ziekte toch een beetje af te remmen.”

Kloppend hartje

Door het grote succes van de robotkat investeerde Zuiderlicht ook in een robothond en een pop. Als de bewoners de pop tegen zich aandrukken, lijkt het alsof ze een hartje voelen kloppen, wat hen rustiger maakt. In Nederland worden robotdieren al langer gebruikt als therapeutisch hulpmiddel voor mensen met dementie, maar in ons land is Zuiderlicht een voorloper.

Ook de manier waarop de bewoners hun dagen vullen, is anders dan in de meeste rusthuizen. “Door de kleine leefgroepen kunnen we hen meer vrijheid geven”, legt Conny uit. “Er is geen vast moment waarop ze moeten opstaan of gaan slapen. Sommige mensen zijn graag om 7 uur al gewassen, anderen slapen liever uit tot 11 uur. We kijken echt naar wat elke persoon nodig heeft om gelukkiger en minder angstig te zijn. Hobby’s en interesses maken daar vaak nog een deel van uit, afhankelijk van de dementiefase waarin ze zich bevinden. Met de hulp van vrijwilligers kunnen bewoners een hobby buitenshuis beoefenen, zoals houtbewerking of zwemmen. Ze willen, net als wij, deel uitmaken van de samenleving.”

Twaalf jaar

Patricia bevindt zich ondertussen in een fase van het dementieproces waarin haar persoonlijkheid de duimen moet leggen voor de ziekte. Haar gezicht is nog opvallend jeugdig, maar haar hersenen raken meer en meer geatrofieerd.

“Twaalf jaar geleden doken de eerste symptomen op. Ze was nog aan het werk in een kledingzaak, maar het contact met de klanten verliep steeds moeilijker. Wat atypisch was voor Patricia, want ze was altijd een hartelijke en sociale vrouw”, vertelt haar man Marc. “Thuis stelde ze vaak dezelfde vragen. Ze kwam onrustig over. De dokters dachten aan een depressie, maar toen uiteindelijk het verdict viel, zijn we allebei beginnen wenen.

“In hoeverre ze de impact van de diagnose nog beseft heeft, weet ik niet. Ze zei: ‘Laten we het dag per dag bekijken.’ Maar elke dag stond ze wat verder van mij af. Ik heb mij in al die jaren geweldig hard alleen gevoeld. Het begon al de dag na de diagnose, toen ik ’s avonds voor mijn computer zat en een beter idee kreeg van wat ons te wachten stond.

“Twee jaar geleden deden we nog veel uitstapjes samen, maar vorig jaar ging ze plots achteruit. Ik moest elke nacht twee keer opstaan om haar te verschonen. Ze wist niet meer hoe ze de trap moest opgaan. Toen het rusthuis belde dat ze bovenaan op de wachtlijst stond, moest ik binnen de twee dagen beslissen of ik haar liet opnemen. Een loodzware beslissing, maar ik zat op mijn tandvlees. Ze herkent me, maar of ze weet dat ik haar partner ben, is moeilijk te zeggen. Haar blik is onherroepelijk leeg. Slechts af en toe krijg ik een stukje van haar vroegere ik te zien. Wanneer ze luidop lacht om de kat, bijvoorbeeld.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234