Zondag 19/09/2021

In kaartGemeente-Stadsmonitor

In kaart - Hoeveel vertrouwen geniet uw gemeentebestuur? Bekijk het hier

tevredenheid Beeld DM
tevredenheidBeeld DM

Vlamingen hebben een pak meer vertrouwen in hun gemeentebestuur dan in de Vlaamse of federale regering, blijkt uit de nieuwe Gemeente-Stadsmonitor. Een duidelijk signaal voor minister van Binnenlands Bestuur Bart Somers (Open Vld) dat het lokale niveau meer macht moet krijgen.

Elke drie jaar peilt het Agentschap Binnenlands Bestuur van de Vlaamse overheid naar hoe tevreden burgers zijn over hun gemeente in allerlei beleidsdomeinen als veiligheid, mobiliteit of infrastructuur. “Een schat aan informatie”, volgens minister van Binnenlands Bestuur Bart Somers (Open Vld).

Over het algemeen zijn Vlamingen tevreden over hun gemeente en de buurt waar ze wonen. Drie op de vier inwoners is tevreden over hun gemeente of stad. Bovendien heeft 34 procent van de inwoners veel vertrouwen in het gemeentebestuur. Dat is een pak hoger dan het vertrouwen in de Vlaamse (16 procent) en de federale overheid (11 procent). Bovendien is het vertrouwen in de lokale overheid sinds de vorige enquête in 2017 intact gebleven, terwijl het vertrouwen in de Vlaamse en federale regering met 5 procent gezakt is.

“Ik ben blij dat het nog eens bevestigd is dat mensen het meeste vertrouwen hebben in lokale besturen", zegt Somers, zelf al twintig jaar burgemeester van Mechelen. Somers is onomwonden: “Het lokale bestuursniveau wordt het bestuursniveau van de 21ste eeuw.” Dat is geen nieuw idee. Somers haalt onder meer zijn mosterd bij de Amerikaanse politicoloog Benjamin Barber, die in zijn boek If Mayors Ruled the World (2013) betoogde dat steden veel beter in staat zijn dan staten om onze toekomstuitdagingen aan te pakken. Het leidde in 2016 tot de oprichting van het Global Parliament of Mayors, het mondiale parlement van burgemeesters.

“Dat burgers meer vertrouwen hebben in lokale overheden dan in nationale regeringen is al in tal van internationaal onderzoek aangetoond”, zegt cultuurfilosoof Eric Corijn, die raadgever is voor het burgemeesterparlement. “De samenleving is lang niet zo gepolariseerd als in nationale peilingen of de media tot uiting komt. Op lokaal niveau ervaren mensen de samenleving zoals die werkelijk is.”

Minister van Binnenlands Bestuur Bart Somers: ‘Het lokale bestuursniveau wordt hét bestuursniveau van de 21ste eeuw.’ Beeld Photo News
Minister van Binnenlands Bestuur Bart Somers: ‘Het lokale bestuursniveau wordt hét bestuursniveau van de 21ste eeuw.’Beeld Photo News

Bovendien, zo luidt een van de centrale stellingen van Benjamin Barber, is het lokale bestuur democratischer omdat het pragmatischer en minder ideologisch is. “Om het met een boutade te zeggen, als er stoepstenen vervangen moeten worden, dan speelt politieke kleur daar weinig rol”, zegt politicoloog Herwig Reynaert (UGent). Die pragmatischere insteek van stadsbesturen werd tijdens de coronacrisis nog duidelijker. Niet zelden gingen burgemeesters tegen de eigen partijleiding in, bijvoorbeeld over de heropening van de terrassen. “En in een debat tussen burgemeesters Mathias De Clercq (Open Vld), Bart De Wever (N-VA) en Mohamed Ridouaini (Vooruit) over de aanpak van de coronacrisis zag je dat ze heel wat raakpunten vonden”, zegt Reynaert.

Decentralisatie

Op sommige vlakken deed de regering tijdens de coronacrisis zelf al vaker een beroep op de kracht van de lokale besturen. Zo kregen gemeentebesturen zelf de vrijheid om de voor 87 miljoen aan steun voor het verenigingsleven te besteden, net als bij de steun voor armoedebestrijding. Bovendien zijn de lokale besturen bevoegd voor de opbouw en organisatie van de vaccinatiecentra. “Dat was een nieuwe manier van denken”, zegt Somers. Hij wil de komende jaren nog meer werk maken van die decentralisatie. In het regeerakkoord werd al bepaald dat het budget van lokale overheden verhoogd wordt van 15 naar 20 miljard euro. Daarnaast moet het onderwerp ook aan bod komen in de discussie over de nieuwe staatshervorming, vindt Somers. “Als we het over staatshervormingen hebben, spreken we altijd over wat we Vlaams en federaal willen doen", zegt Somers. “Maar we moeten het ook hebben over wat lokale besturen nog meer kunnen doen. Voor veel zaken is trouwens geen staatshervorming nodig, maar kan Vlaanderen zelf al beslissen. Met die oefening zijn we binnen de Vlaamse regering volop bezig.”

Ook Corijn vindt dat steden een grotere rol moeten spelen in de politiek. Al kan dat enkel als dat ook op supranationaal niveau vertaald wordt. “Vandaag al vindt er ontzettend veel interactie plaats tussen stedelijke gebieden in West-Europa, bijvoorbeeld de Nederlandse Randstad, de Belgische grootsteden en Duitsland. Of denk aan havensteden die alles onderling regelen. Het wordt tijd dat die ook vertegenwoordigd worden in de Europese Unie, want vandaag is dat vooral een club van lidstaten.”

Tegelijk denkt Corijn dat een herdefiniëring van het begrip 'lokaal’ zich opdringt. “Het lokale mag niet gelijkgesteld worden aan het gemeentelijke. Onderzoek toont aan dat mensen hun leven leiden in een straal van een dertigtal kilometer. Het zou dan ook veel logischer zijn om dingen als mobiliteit, huisvesting of sport met die straal het achterhoofd te organiseren. Je hoeft daarvoor niet per se gemeentes laten fuseren of nieuwe gemeenteraden creëren, je kunt delegaties van bestaande gemeenteraden laten samenzitten in intercommunales.”

Meer gemeentes laten fuseren, zoals Somers op aanstuurt, houdt volgens Reynaert net gevaren in. “Soms is het nodig, bijvoorbeeld om een tekort aan personeel voor administratie tegen te gaan. Maar het is tegelijk een risico. Want zoals deze Stadsmonitor aantoont: hoe verder het bestuur staat van zijn burgers, hoe minder tevreden ze erover zijn.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234