Woensdag 20/01/2021

'In India is iedereen hindoe, ook moslims'

In India duren de verkiezingen vijf weken. De kans is groot dat Narendra Modi premier wordt. Met Modi komt een merkwaardige ideologie opnieuw op het voorplan: hindoenationalisme.

Meneer Patel trekt met zijn voet een cirkel in het zand. Hij draait om zijn as, zijn standbeen kaarsrecht - een menselijke passer met hoog opgetrokken sportsokken en kaki bermuda. Om hem heen ontwaakt het vijverpark van Ahmedabad, hoofdstad van de provincie Gujarat: een dakloze kruipt verfomfaaid onder een oleander vandaan, de eerste hete zonnestralen kleuren de vijver goudgroen.

Rondom meneer Patel verzamelen zich mannen en jongens, verenigd door bermuda's en ernstige oogopslag. Meneer Patel kijkt op zijn horloge. Om half zeven stipt stellen de mannen zich op in rijen, de borst - en soms de buik - vooruit, blik gericht op de heilige cirkel op de grond, hun rechterhand horizontaal gestrekt ter hoogte van hun hart. Hier traint een de RSS, voluit Rashtriya Swayamsevak Sangh, wat zoveel betekent als nationale vrijwilligersorganisatie.

De bermudamannen ogen misschien antiquarisch en koddig, maar de RSS is in het India van 2014 even populair als omstreden. De RSS ziet zichzelf als schatbewaarder van de hindutva, het hindoenationalisme. Critici noemen het extreem rechts, vrouwonvriendelijk en intolerant tegenover moslims. Ook wijzen ze erop dat de organisatiestructuur is afgekeken bij de Hitlerjeugd en dat de moordenaar van Mahatma Gandhi lid was van de RSS.

Moslimpogroms

De leer die in de jaren twintig van de vorige eeuw de hindoenatie klaar moest stomen voor een opstand tegen de Britse overheersers, is bijna een eeuw later de smeerolie van het politieke succes van Narendra Modi en zijn Bharatiya Janata Parij, BJP, in 1980 voortgekomen uit de RSS.

Als de voortekenen niet bedriegen, is Modi over drie weken de nieuwe premier van India. Modi's januskopbeleid - economisch progressief, sociaal en cultureel conservatief hindoeïstisch - slaat aan bij India's groeiende middenklasse.

In het kielzog van de zegetocht van de BJP beleeft de RSS een revival. Volgens Indiase media zijn er de afgelopen vier jaar vijfduizend shakhas, groepjes zoals die in het vijverpark trainen, bijgekomen na decennia van krimp.

Modi, die tijdens de verkiezingen niet over de RSS rept en er officieel afstand van heeft genomen, is sinds zijn jeugd fanatiek RSS'er. In 1990 was hij hoofdorganisator van een RSS-pelgrimage naar de stad Ayhodya, een heilige plek voor zowel hindoes als moslims. Twee jaar later vernielden RSS'ers en leden van de nog militantere hindoebeweging Bajrang Dal het moslimheiligdom.

Maar het beruchtste voorval waardoor Modi en de RSS definitief in discutabel daglicht kwamen te staan, deed zich hier in Ahmedabad voor. Vlak nadat Modi in 2002 aantrad als president van de deelstaat Gujarat, brandde er een trein met hindoepelgrims uit. De brand zou aangestoken zijn door moslims. Bij wijze van represaille hielden hindoes, waaronder veel RRS-leden, moslimpogroms in en om Ahmedabad waarbij duizenden mensen omkwamen. Modi greep niet in.

"Al dat soort verhalen is laster." Een oude heer in beige pak maakt zich boos. "Allemaal ingefluisterd door de politiek, door mensen die tweedracht willen zaaien in India. Bovendien: de RSS is geen politieke organisatie."

Kastensysteem

De deelnemers van de oefening zitten in een kring, in kleermakerszit, de ruggen recht. "Wie heeft er een auto?", vraagt meneer Patel. Ongeveer een derde steekt een vinger op. "Een motor?" Meer dan de helft. "Wie een vrijstaand huis?" Een enkeling. "Wie woont er in een sloppenwijk?" Niemand. "We zijn een organisatie voor iedereen, ook voor mensen in de sloppenwijken", zegt een andere oudere man. De rest zegt hem na.

De RSS laat zich er graag op voorstaan dat ze maling heeft aan het kastensysteem. Iedereen mag lid worden. Hoge of lage kaste, maar ook minderheden. De stem van de persvoorlichter schakelt een versnelling hoger: "We hebben ook vertegenwoordigers van allerlei minderheden zoals christenen en moslims."

"En wie staan er paraat bij branden en natuurrampen? De mannen van de RSS", zegt de oude man met opgeheven vinger. "Iedereen die van India houdt, is welkom. Alleen samen kunnen we de krachten die India willen verdelen verslaan."

Iedereen in India is hindoe, zeggen de mannen in koor. Ze leggen uit dat de oorspronkelijke betekenis van het woord hindoe betekent dat je afkomstig bent uit de omgeving van de rivier de Indus - "Uit heel India, dus". Het klinkt triomfantelijk. "Dus moslims zijn ook hindoes", besluit meneer Purohit. "Hoe je het ook wendt of keert." En als ze dat nou niet willen zijn, wat dan? Meneer Purohit kijkt peinzend en schudt zijn hoofd op de verwarrende wijze die alleen Indiërs beheersen. "Er is voor iedereen plek, zoals ik zei. Ook voor mensen met afwijkende ideeën."

Je hoeft de kranten van afgelopen week er maar bij te pakken om te weten dat niet alle leden van de RSS deze afwijkende ideeën tolereren. Giriraj Singh, leider van de BJP in de deelstaat Bihar en lid van de RSS, zei dat de tegenstanders van Modi na zijn overwinning maar naar Pakistan moeten verhuizen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234