Dinsdag 15/06/2021

Opinie

In het Spaanse conflict is de krachtsverhouding helemaal veranderd

Vincent Scheltiens Beeld RV
Vincent ScheltiensBeeld RV

Vincent Scheltiens is historicus aan de Universiteit Antwerpen. Hij schrijft o.a. over nationalisme en de contemporaine geschiedenis van Spanje.

Terwijl de tijdbom tikt, zagen we afgelopen weekend de intrede van grote groepen mensen die elk op hun manier op het conflict in Spanje willen wegen. Zaterdag was het de beurt aan tienduizenden die met witte T-shirts en wit beschilderde handen pleitten voor een dialoog. Onder de hashtag ‘Parlem / Hablemos’ (Laat ons praten) riepen ze in twee talen de Catalaanse regioregering en Spaanse centrale regering op de escalerende polarisatie meteen stop te zetten en rond de tafel te gaan zitten.

De massale mobilisatie die we zondag in Barcelona zagen was van een andere orde. Ze was indrukwekkend en toonde dat veel Catalanen de koers van hun regioregering en überhaupt de afkondiging van een eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring helemaal niet gunstig gezind zijn.

Nationalisme

Een verrassing is dat niet. We weten immers dat 40 procent van de Catalanen deelnamen aan het onafhankelijkheidsreferendum van 1 oktober. Maar wat de 60 procent niet-deelnemers denken? Dat weten we niet echt. Met veel ‘rojigualdas’, de Spaanse vlag, betoogde een deel daarvan zondag voor de eenheid van Spanje. Maar de betoging toonde ook iets anders – en dan wil ik het niet eens hebben over de groepjes Franco-nostalgici en neonazi’s die met gestrekte arm hun groet brachten. Men kan bezwaarlijk beweren dat ze representatief waren voor het geheel van betogers.

Nee, wat opviel was dat deze mensen helemaal niet voor een dialoog pleitten, maar gewoon de Catalaans-nationalistische verzuchtingen radicaal verwierpen vanuit een Spaans nationalisme. In dat opzicht schaarden ze zich resoluut achter de eenzijdige intimidatie- en repressiestrategie zoals die al van bij aanvang van het conflict door Mariano Rajoy wordt aangehouden. Diens Partido Populair liet niets onverlet om de betoging te claimen. Tal van PP- en Ciudadanos-kopstukken tekenden present.

Hoogtepunt van het gebeuren – ook als signaal naar de internationale media die er gretig op ingingen – was de boodschap van Nobelprijswinnaar literatuur Mario Vargas Llosa. De Peruaanse Spanjaard, die in Madrid resideert, werd overgevlogen in dezelfde privéjet als Rafael Hernando, de fractieleider van de Partido Popular in het nationale parlement. Het Catalaanse streven deed Llosa af als een ‘samenzwering’ en een ‘staatsgreep’, bepaald geen opening richting dialoog.

Krachtsverhouding

Het geheel illustreert de veranderde krachtsverhouding in dit conflict. Terwijl Rajoy zich de afgelopen week verzekerde van de steun van de EU, de koning en de gedoogpartijen die zijn minderheidskabinet rechtop houden, zag Puigdemont in dezelfde korte periode dat er geen meerderheid gestemd had bij het referendum, dat de EU hem de rug toekeert, dat de Catalaanse banken – promotors bij uitstek van de Catalaanse identiteitsconstructie – en andere ondernemingen hem in de steek laten, terwijl zijn partij het traditionele politieke verlengstuk is van deze ondernemers.

Het Catalaanse dagblad La Vanguardia riep hem op zijn intentie om eenzijdig de onafhankelijkheid af te kondigen te laten varen omdat hij "Catalonië op het spel zet". De PP wil geen dialoog maar een capitulatie. Partijwoordvoerder Pablo Casado verwierp elke bemiddeling ‘omdat Spanje Joegoslavië niet is’ en waarschuwde Puigdemont dat hij kan eindigen zoals Lluis Companys. Deze Catalaanse minister-president riep in 1934 de onafhankelijkheid uit, werd gearresteerd en tot dertig jaar gevangenis veroordeeld. Zodra Franco de macht stevig in handen had, werd hij gefolterd en geëxecuteerd. Het Spanje van vandaag wordt niet geleid door loodgieters, maar door onvolwassen democraten die politieke problemen enkel via gerecht en politie aanpakken; leerling-tovenaars die zelf de spoken uit het verleden oproepen.

Meer opinie? Krijg op zondag en woensdag gratis onze nieuwsbrief OPINIEMAKERS. Inschrijven kan hier.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234