Maandag 25/01/2021

'In het leven moet je concurrentie hebben, daar word je beter van'

Matteo Simoni speelt Rocco Granata in 'Marina'

Dat krijg je dan, met twee mannen voor je neus bij wie het Italiaanse bloed driftig door de aderen stroomt. Midden in het gesprek - terwijl hij uitlegt dat Italianen helemaal geen macho's zijn, maar gewoon graag vrouwen zien - komt de oudste van de twee plots naast je staan en begint hij over je haren te strijken. Alsof je zijn dochter bent, zal hij later zeggen. "Allee, Sofia, vind je dat nu erg? Wij Italianen tonen graag onze bewondering. Dat is niet slecht bedoeld. Daar kun je toch niet boos om worden?" Terwijl je vruchteloos het juiste antwoord tracht te vinden op die slinkse vraag, en de jongste van de twee de scène schaterlachend gadeslaat, besef je weer: er zijn werkelijk geen grenzen aan de gastvrijheid van een Italiaan.

We zijn in het kantoor van Rocco Granata (75) om er te praten overMarina, de film van Stijn Coninx over het leven van de jonge muzikale Italiaan, waarin Matteo Simoni (26) de rol van Rocco op zich neemt.

Rocco, jij kwam op je tiende in België aan, omdat je vader hier in de mijnen was komen werken. Als kleine jongen van een zonnig naar een grijs land verhuizen, dat moet niet simpel zijn geweest.

Granata: "Een Italiaan kan niet zonder zijn familie, daarom heeft mijn vader ons laten overkomen nadat hij hier een jaar in de mijnen had gewerkt. Toen ik hier aankwam met de trein, was het eerste wat ik zei: 'Waar is de blauwe lucht? Waar zijn de bergen? Waar is de zee?' Ik was dus al kwaad van in het begin. En ik heb lang moeten wennen aan dit land. Nu beschouw ik Italië als mijn minnares. Af en toe ga je daar naartoe, maar je gaat altijd terug naar je vrouw."

In een ander land je geluk gaan zoeken in de hoop op een beter leven, het blijft een universeel gegeven. Zou je het mensen nu nog aanraden om naar België te komen?

Granata: "Enkele neven vroegen me onlangs: 'Rocco, is er geen werk in België? In Italië is het grote crisis.' Maar ik heb hen gezegd dat hier dezelfde crisis heerst als in Italië. Ik zou mensen ook nooit aanraden om naar een ander land te vertrekken als je kinderen tien jaar zijn. Wel als je pas getrouwd bent, zodat je kinderen hier geboren worden en naar school gaan, en ze tenminste één taal en één land hebben. Rekenen kon ik goed, maar talen waren een ramp. Iedereen lachte mij uit.

"Ik ben zeker niet tegen de multicultuur van vandaag. Maar het is zo moeilijk. Je wortels worden gewoon afgesneden door naar een onbekend land te verhuizen. Niets is meer zoals je het gekend hebt. En die wortels heb ik zelf moeten herstellen. Ik heb moeten vechten om muziek te kunnen spelen, moeten vechten om aanvaard te worden. Niemand wilde me hebben voor een optreden. Het is uiteindelijk allemaal goed gekomen, maar het is zwaar geweest.

"Mijn zoon wilde vroeger ook kunstenaar worden, hij wilde tekenen. Hij kan dat goed. Maar ik heb hem gezegd: 'Nee, jongen, jij gaat eerst naar de jezuïeten, dan naar de universiteit van Leuven, en dan mag je je aan het tekenen wijden.'"

Maar dan reageer je toch net als je vader? Eerst een diploma halen en dan muziek maken, peperde hij je in. Je bent daarvoor heel kwaad geweest op hem.

Granata:(stilte) "Misschien wel. Maar ik zou geen andere vader gewild hebben. En ik ben vooral kwaad geweest op hem omdat hij naar een ander land gegaan is. Vergis je niet: ik mocht muziek maken van hem. Toen ik zeven was, betaalde hij muzieklessen. In België gaf hij me een accordeon. Maar hij is er altijd tegen geweest dat ik van mijn hobby mijn beroep wilde maken.

"En toch weet ik dat hij trots op mij was. Alleen zou hij dat nooit zeggen. Mannen uit het zuiden van Italië geven nooit bevestiging aan hun zoon. Ik doe dat eigenlijk ook te weinig met mijn eigen kinderen."

Matteo, je overgrootouders zijn in de jaren veertig van de vorige eeuw van Trento naar België verhuisd, maar zelf ben je geen volbloed Italiaan. Voor de film sprak je de taal ook niet. Heb je toch dat zuiderse temperament?

Matteo Simoni: "Ik schrok ervan hoeveel meer Italiaan ik ben dan ik had gedacht. Als voorbereiding opMarinaben ik twee keer twee maanden naar Calabrië geweest, waar Rocco is opgegroeid, om er het dialect van de streek te leren. En op een rare manier was dat toch thuiskomen.(lacht)Niet alleen omdat de jongens er als een pasja op het strand liggen, maar ook door de heftige manier van discussiëren. Ik heb dat ook allemaal in mij, maar ik heb dat nooit kunnen definiëren. Nu weet ik dat het toch dat bloed moet zijn.

"Italianen zijn emotionele en heftige mensen. En ik wil heftig leven. Ik word bang op momenten waarop alles maar wat kabbelt. Dan zorg ik er altijd voor dat er iets gebeurt. Ik wil geen standaard, ik wil een leven van uitersten. Met pieken dus, maar ook met dalen. Als ik triest ben, dan ben ik ook echt heel ongelukkig. Dan moet je mij drie dagen met rust laten. Het zal niet altijd even makkelijk zijn om met mij samen te leven, dat besef ik wel. Soms wil ik razend zijn, soms wil ik dolverliefd zijn. Als het mak wordt, vind ik het niet meer interessant."

Bots je niet voortdurend op grenzen als je zo onstuimig leeft?

Simoni: "Dat is de moeilijkste strijd van mijn leven, denk ik: grenzen stellen. Aan alle kanten word je op de proef gesteld: in je job, je relatie, je familie, bij je vrienden. Maar je moet altijd bij jezelf aftoetsen waar je het gelukkigst van wordt, wat het beste is voor jou. Om zo naar je eigen buik te luisteren moet je een gezonde vorm van egoïsme hebben. Het kan zijn dat je er anderen pijn mee doet, maar ik denk dat het de enige manier is om zo gelukkig mogelijk te zijn. Ik zou me ook kunnen inhouden, maar dan ga ik gewoon mee met de stroom, en zo wil ik niet leven."

Heb je vanuit dat gezonde egoïsme al vaak moeilijke keuzes moeten maken?

Simoni:(aarzelt even)"Met FC Bergman(het toneelgezelschap waar Simoni deel van uitmaakt, SMU)zijn weVan den Vosaan het maken, een stuk overVan den vos Reynaerdedat eind december in première gaat. Ik ben als acteur uit die voorstelling gestapt omdat ik een rol kreeg aangeboden in de nieuwe VTM-serieAmateurs, van Frank Van Passel en Jonas Van Geel. Daarin speel ik een licht autistische figuur, en ik wilde zo graag in die wereld duiken. Bovendien was mijn rol inVan den Vosheel erg klein. Ik voelde dus aan mijn buik dat ik daaruit moest stappen, maar tegelijk voelde ik me er slecht bij, omdat ik wel een engagement heb tegenover onze groep.

"En toch weet ik dat ik de juiste keuze heb gemaakt. Ik ben veel minder een maker dan een speler. Ik wil op die scène staan. Of voor de camera. Toneel en film, ik heb ze allebei nodig. Theater brengt meer onzekerheid met zich mee. Als ik een voorstelling heb gespeeld, kan ik daarna echt ongelukkig naar huis rijden. Maar ik kan er ook dolgelukkig van worden. Film is helderder voor mij. Dat kan ik beter plaatsen. Beide genres dagen mij dus op een andere manier uit."

Klopt het als ik zeg dat Rocco in zijn jonge jaren vooral bescheiden was, en jij daar toch wat minder last van lijkt te hebben?

Simoni: "Ik denk wel dat dat klopt. Maar dat ligt ook aan deze tijd. Rocco is nog heel katholiek opgevoed. Daar hing nog iets beschermends rond, wat nu verdwenen is. Alles ligt open nu."

Granata: "Niet altijd een goede zaak, vind ik. Als wij vroeger een uitstapje maakten, dan kregen we twintig frank. We kochten een frisco en we gaven vijftien frank terug. Vandaag krijgen ze vijftig euro en het geld is op. Maar net zoals bij een auto moet je een handrem hebben in het leven."

Maar dat is net wat Matteo niet wil.

Granata: "Maar het is nodig! Stel, Matteo, je hebt een vriendin. En stel dat je op een dag verliefd wordt op een ander meisje, wat doe je dan? Dan moet je toch aan die handrem trekken."

Simoni: "Maar Rocco, ik ben nog maar 26."

Granata: "En dan? Liefde is liefde.(vaderlijk)Ik ga een vergelijking maken. Je wilt een nieuwe auto. Je test een Ford, maar de kleur staat je niet aan. Je test een Alfa Romeo, maar die trekt niet zo goed op. Je test een Bentley, maar die vind je te log. Je test een Ferrari, en die vind je te snel. En dan ineens test je een BMW, en je weet: dat is de beste auto ter wereld, ik koop hem. Dat is zoals trouwen. Je zult nog veel mooie, aantrekkelijke vrouwen tegenkomen, maar als je beseft dat je de beste vrouw van de wereld aan je zijde hebt, dan moet je je verantwoordelijkheid nemen."

Simoni: "Ik geloof daar ook wel in. Alleen wil ik nu nog niet definitief kiezen voor een huwelijk. Ik ben nog jong, ik moet nog zoveel andere dingen doen."

Granata(roept): "Maar als je een vriendin hebt, en je hebt geslapen met dat meisje, je hebt haar naar je toe getrokken, waarom zou je dan niet met haar trouwen?"

Simoni:(roept terug)"Omdat ik me nog te jong vind om te trouwen! Ik ben 26, en ik hoop nog 80 jaar te leven, ik heb nog tijd genoeg!"

Granata: "Ik ben niet antiek, ik ben een Italiaan. Als je een meisje graag ziet, dan moet je loyaal zijn. Waarom wacht je dan? Zij heeft ook een leven en je mag haar tijd niet verspillen. Ik was 30 toen ik Rosie leerde kennen en ik zie mijn vrouw nog altijd even graag."

Je bent 45 jaar samen met Rosie. Dat lijkt me iets waar jongere generaties niet meer per se in geloven.

Granata: "Rosie heeft universiteit gedaan, ze heeft Germaanse gestudeerd, maar toen we trouwden, zei ik tegen haar dat ze niet hoefde te werken. Ik deed mijn werk, we kregen kinderen en zij zorgde voor hen. Maar tegelijkertijd staat ze al jaren aan het hoofd van mijn muziekuitgeverij. Ik zou het wel erg gevonden hebben als Rosie zo'n grote carrière zou hebben gehad dat ze geen tijd meer had voor mij en ons gezin."

Simoni: "Ik zou het echt niet aantrekkelijk vinden als mijn vrouw geen eigen leven leidt, en geen passie en ambitie heeft. Ik wil zorgen voor mijn vrouw, maar ik vind wel dat ze ook zelfstandig moet kunnen zijn. En als je elkaar dan graag ziet, dan vind ik de liefde nog veel meer waard. Dat idee van 'Ik heb je nodig, ik kan niet zonder jou', daar kan ik niet mee om. Het is zo'n harde wereld, je moet er voor jezelf staan."

Granata: "Weet je wat het verschil is? Als ik tegen Rosie spreek, dan is het alsof ik tegen mezelf spreek. We zijn bijna één geworden. Als de vrouw en de man allebei ander werk hebben, en een andere auto, en een andere vriendenkring, dan gaat dat toch niet? Maar vergis je niet: mijn vrouw leidt ook haar eigen leven. Wil ze naar Amerika of naar China gaan? Dan gaat ze. En dan hoop ik dat ze een geweldige tijd heeft. Dat is toch houden van elkaar? Je geen zorgen hoeven te maken of je de enige bent in haar leven, gewoon rust hebben in je hoofd en in je hart."

Simoni: "Om even terug te komen op je vraag: het verschil is dat het vroeger veel meer afgelijnd was. Studeren, trouwen, werken, kinderen: je stapte gewoon mee in het patroon. Dat is niet meer zo. En je moet er dus ook niet meer tegen vechten."

We moeten alleen nog maar vechten tegen onszelf?

Simoni: "Juist. En dat is het grote probleem. Alles is ook zo enorm op prestatie gericht. Het moet allemaal direct goed zijn. Pas op, ik wil zelf ook de beste zijn, en ik wil ook dat mijn rol telkens beter is dan de vorige. Maar kijk eens naar die talentenjachten: in twee maanden tijd worden die mensen sterren, en er is geen vangnet voor hen. Ik ben me daar zelf ook heel bewust van, dat het morgen gedaan kan zijn. Dat maakt me rustig en onrustig tegelijk. En het geeft me vooral het gevoel dat ik moet blijven vechten voor mijn plaats."

Granata: "Als je direct begint met virtuoos accordeon te leren, dan zul je nooit iets van muziek kennen. Je moet beginnen met de basis, met do re mi fa sol la si do. Zo heb ik dat geleerd als zevenjarige. Als je nu naar iets alsIdoolkijkt, dan zie je mooie beelden en fantastisch licht, maar dat is de binnenhuisarchitectuur. Voor mij telt de architect. Eerst de fundamenten, dan de inrichting."

Rocco, jij hebt ooit eens gezegd dat je jaloers door het leven gaat. Dat je zou willen kunnen schilderen en fotograferen. Matteo, jij zei onlangs nog dat je zot wordt omdat je niet alles kunt doen wat je wilt. Hebben jullie dat gemeenschappelijk, dat alles willen?

Simoni: "Ik wil inderdaad alles, maar ik besef hoe langer hoe meer dat je de dingen niet kunt forceren. Dat alles heel organisch gaat. Ik ben bijvoorbeeld niet zo'n boekenwurm, en soms kan het me mateloos frustreren dat ik bepaalde boeken of stukken niet gelezen heb. En toch moet je jezelf niet verplichten om iets te zijn wat je niet bent. Ik denk dat je zo ook het gelukkigst wordt.

"Maar als ik iets wil, zal ik er wel álles voor doen om dat te bereiken. Het onhaalbare haalbaar maken, dat duwt mij vooruit. Allemaal in de wetenschap dat je het volle geluk toch nooit zult hebben. Ik was ongelooflijk blij toen ik deze rol kreeg, maar na die eerste blijdschap kwam de stress van het draaien. En de eerste draaidag was goed, maar daarna was er de tweede, die ook goed moest zijn. Je bent altijd blij dat iets gelukt is, maar dan staat het volgende alweer te wachten."

Granata: "Dat is het leven. Je kunt niet alles hebben wat je wilt. En ik ga nog iets verstandigs zeggen: je kunt nooit beter worden als de concurrentie te slap is. Er moet altijd een acteur of componist zijn die beter is dan jij. In het leven moet je altijd concurrentie hebben, alleen dan word je beter."

Simoni: "Volledig akkoord, Rocco."

Hoe goed kennen jullie elkaar eigenlijk, nu de film klaar is?

Simoni: "Twee jaar van mijn leven ben ik alleen maar bezig geweest met die man hier tegenover mij. Ik denk dat ik hem veel beter ken dan hij mij. Ik heb zijn biografie gelezen en urenlang gesprekken met hem gehad. Ik wilde op zoek gaan naar wat zijn idee van het leven was, hoe hij met muziek bezig was, wat hij van de vrouwen vond, hoe hij over zijn vader dacht. Maar het mocht ook geen muur worden. Ik moet nog vrijheid hebben in mijn spel. De film gaat over Rocco's leven, maar het is ook meer dan dat: het is een universeel verhaal over de liefde en over wat het betekent om een vreemdeling te zijn."

De film loopt bijna in de zalen. Gaan jullie nog contact houden daarna?

Simoni: "Ik denk dat we even afstand moeten nemen.(lacht)"

Granata: "Mijn kantoor is in Kapellen, hij woont in Antwerpen, dat is vlakbij. Hij mag bij mij alle dagen langskomen. Bij Italianen staat de deur altijd open. Trouwens, ik bel hem nu ook vaak op. Of zijn ouders. Hij is een deel van de Granatafamilie geworden. Wat hij zegt, dat we afstand zullen nemen, dat klopt niet, denk ik."

Simoni: "Maar nee, Rocco, dat was om te lachen."

Granata:(onverstoorbaar)"Italianen nemen geen afstand. Als Italianen vrienden hebben, dan is dat voor het leven."

Simoni:(ernstig nu)"Ik ga hem inderdaad voor heel mijn leven meenemen. Dit is de eerste hoofdrol in een film voor mij, maar het is ook de eerste keer dat ik zo in een mens gedoken ben."

Granata: "Telkens als ik hem vanaf nu iets zie spelen, zal ik denken: 'Mij speelde hij toch beter.'(lacht)Nee, hij wordt een groot acteur. Hij is een groot acteur. Maar hij zal nog groter worden. Op voorwaarde dat hij serieus blijft. En een vechter blijft. Maar dat doet hij, dat weet ik."

Marinaloopt vanaf 6 november in de bioscoop.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234