Dinsdag 12/11/2019

In het kleine Ferguson leeft het grote Amerika

De gewelddadige protesten in Ferguson blijven duren. Het eeuwenoude rassenprobleem steekt nogmaals de kop op, en daar kan geen zwarte president iets aan doen. 'We kunnen moeilijk van huid veranderen.'

André Suggs is een knappe jongen. Hij is niet klein maar ook niet lang, hij is niet dik maar ook niet dun. Hij heeft een lenig lijf, intelligente ogen, een fijn gezicht en een lichtbruin getinte gave huid. Alles aan hem klopt. Toch lijkt zijn leven op zijn 27ste nog het meest op een doodlopende weg. Hij is al vroeg 'uit de wedstrijd' gehaald, zoals hij het zelf noemt.

André maakte zijn school niet af. Op zijn 17de werd hij voor het eerst gearresteerd, naar eigen zeggen terwijl hij gewoon op straat liep. Hij kreeg een strafblad en vervolgens geen werk meer. Op zijn 18de viel hij een woning binnen en beroofde de bewoners onder bedreiging van een wapen. Op zijn 19de ging hij daarvoor de gevangenis in. Op zijn 26ste kwam hij vrij. En nu demonstreert hij in Ferguson samen met vele andere zwarten tegen de manier waarop de politie de jonge Michael Brown heeft doodgeschoten.

Niet dat André zich met hem wil vergelijken. Brown had een schooldiploma en was nog niet in aanraking met de politie geweest. "Ik heb mensen gegijzeld. Ik zat gevangen. Dat was helemaal mijn eigen schuld. Ik ben geen engel." Toch loopt hij hier in de voorstad van St. Louis te demonstreren omdat het 'systeem' verkeerd is. Hij probeert werk te krijgen, maar het lukt niet. "Er is een verschil tussen wie we zijn en wat anderen denken dat we zijn."

Het is kort na een bezoek van de zwarte dominee Jesse Jackson aan de plek van de ernstigste Amerikaanse rassenrellen in jaren. Ferguson is volgens hem "de metafoor voor grootstedelijk Amerika", waar veel minderheden geen toegang hebben tot banen, vervoer en gezondheidszorg.

Obama

Duidelijk is dat het kiezen van een zwarte president niet genoeg is. Met Obama heeft Amerika niet het postraciale paradijs betreden. Ook onder hem is er geregeld onrust, als het niet in Florida is, dan wel in Missouri in het Midden-Westen, zoals de afgelopen tien dagen.

Niet voor het eerst werd Obama maandag om een reactie gevraagd. Hij wees erop dat verhoudingsgewijs veel te veel zwarte jongeren de kans lopen van school te worden gestuurd of in de gevangenis te belanden. Het probleem heeft volgens hem diepe wortels, zoals de "tragische geschiedenis" van de zwarte gemeenschap in de Verenigde Staten. Het wegnemen van die oorzaken is een "groot project", waaraan al een "paar eeuwen" gewerkt wordt, zei de professor-president, suggererend dat er geen snelle, simpele oplossingen zijn. De moeilijkheid is alleen dat de betogers een heel andere tijdrekening hanteren. Zij denken niet in eeuwen maar in de nanoseconden van Twitter en Facebook. Zij eisen gerechtigheid, nu.

Kleine zelfstandigen

Dat is evenmin realistisch, blijkt uit alles in Ferguson. "Hey brother", roept André Suggs als er ineens een andere jonge man naast hem opduikt, een lange vent met lang haar. Het is broer Sino, 25 jaar oud. Ook hij heeft in de gevangenis gezeten, wegens inbraak. Hij heeft een dochter van drie, Cloie, maar leeft niet meer samen met haar moeder. André en Sino hebben niet dezelfde vader. Hun beide vaders wonen in andere staten, met nieuwe vrouwen, en kijken niet meer naar hen om. De broers hebben ook geen enkel contact meer met ze. André: "Dat ik mijn vader weinig gezien heb, is niet het probleem. Kan me niks schelen." Sino: "Ik geef mijn vader nergens de schuld van."

Anderen doen dat wel, zoals de rechtse Foxcommentator Bill O'Reilly. Hij ziet het als een groot probleem dat veel zwarte moeders alleenstaand zijn en hun kinderen feitelijk zonder vaders opgroeien omdat die vaders kinderen bij meerdere vrouwen hebben. O'Reilly beticht links ervan dit punt dood te zwijgen. Het maakt de discussie beladen. Zijn de arme zwarten slachtoffer? Zijn het de sociaal-economische omstandigheden, de geschiedenis of racisme? Of hebben ze het aan zichzelf te wijten? Met andere woorden: is hun positie in de onderklasse hun eigen schuld of andermans schuld? Het is een debat waarin nooit het laatste woord zal worden gesproken. Obama wees er vorig jaar wel op dat bepaalde problemen, zoals gebroken gezinnen die wegzinken in armoede, zich ook in toenemende mate voordoen onder blanken.

André en Sino Suggs proberen er het beste van te maken. Ze zetten tatoeages, doen klusjes, onder meer in tuinen. "We zijn entrepreneurs", zegt Sino, met een zweem van ironie in zijn stem. Kleine zelfstandigen.

Patrick Ritchie voegt zich bij ons. Hij is een blanke van 42. In 2010 woonde hij in Kaboel, waar hij jonge Afghanen skateboarden leerde. Het is een heel eigen invulling van het begrip nation building. Nu is hij hier, solidair met de zwarte demonstranten in hun strijd tegen de corrupte politie, zoals hij zegt. Hij is ervan overtuigd dat veel van de sociale moeilijkheden van de zwarten voortkomen uit het verleden. "Kijk naar de slavernij. Toen werden de gezinsverbanden vernietigd. Slavenhouders scheidden moeders, vaders en kinderen. Dat is nooit helemaal gerepareerd."

Melinda Ray erkent het bezwaar dat te veel kinderen zonder vaders opgroeien. "Het is een probleem. Maar iedere bevolkingsgroep heeft haar problemen. Het betekent nog niet dat je zomaar iemand kunt doodschieten die de last van het probleem op zijn schouders meedraagt", zegt ze over de dood van Michael Brown.

Nooit veilig

Ray (35) was onderwijzeres en is nu huisvrouw. Met haar man Kevin, een kabelmonteur van 32, hoopt ze binnenkort kinderen te krijgen. De dood van Brown is volgens haar het 'strootje dat de rug van de kameel brak', om het Amerikaanse equivalent van de laatste druppel in de emmer te gebruiken. "Wat moeten we onze kinderen nog meer leren? Dat ze geen hoodies meer mogen dragen? Dat ze niet in een andere stad de metro moeten nemen? Dat ze een politieagent niet om de weg moeten vragen?" Elke keer als haar man te laat is, is ze bang dat hij gearresteerd is. Kevin: "Ook al gedraag je je volgens de regel, je voelt je toch niet veilig."

Melinda is van plan elke dag te komen demonstreren. "We hebben alle andere opties verbruikt. We kunnen moeilijk van huid veranderen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234