Maandag 24/02/2020

In het klasje van meester Thomas

Wat Hirschhorn toont, staat dwars op de gangbare minimale manier van presenteren

l een visueel feest van thomas Hirschhorn in Maastricht HHHH

Luk Lambrecht

Een hele vleugel van het plechtstatige Bonnefantenmuseum in Maastricht is nauwelijks nog herkenbaar. Dat komt ervan als je Thomas Hirschhorn erop loslaat. De Zwitser nam vijf opeenvolgende ruimten onder handen en maakt er een gigantische installatie van. Anschool, want zo heeft hij zijn presentatie genoemd, verwijst naar scholen en klaslokalen, maar hij drukt er ook zijn afkeer mee uit om tot deze of gene kunstschool gerekend te worden.

Hirschhorn (°1957) kreeg een grafische opleiding in Zürich. Daarna ging hij werken voor het progressieve designbureau Grapus in Parijs, dat vooral lay-outdiensten leverde aan vakbonden en de communistische partij. Die achtergrond zie je later nog opduiken. Talrijk zijn de referenties aan het Russische constructivisme, waar geen grens bestond tussen artistieke vorm en politiek engagement. En voeg daarbij gerust de collagekunst van Kurt Schwitters, de invloed van Warhol en het erfgoed van democraat-kunstenaar Joseph Beuys. Et voilà, de historische mix die Hirschhorns werk schraagt.

Voor Documenta 11 in 2002 maakte hij de installatie Bataille Monument. Hij liet je daar met een gammele auto naar een migrantenwijk van Kassel voeren, waar je tussen een veelkleurige bric-à-brac en een monument van hardboard en bruine plakband in een soort bohémienbar terechtkwam. Vorig jaar zorgde Hirschhorn voor ophef toen hij in het Centre Culturel Suisse in Parijs de vloer aanveegde met extreem-rechts, dat met Christophe Blocher een minister in de Zwitserse regering heeft. Een diepbeschaamde Hirschhorn wil daarom trouwens niet meer in Zwitserland exposeren.

Wat Hirschhorn in Maastricht toont, staat dan weer dwars op de gangbare minimale manier van presenteren. Het overvolle visuele feest is eerder een totaalkunstwerk. De vele bleekblauwe tafels en kanariegele plastic stoeltjes refereren overigens niet alleen aan klassen maar ook aan de Europese kleuren. Europa werd pas echt Europa via het verdrag van Maastricht, dat pal naast het museum werd ondertekend.

Ellenlange collages van karton, gekleurde tape, kranten- en tijdschriftknipsels presenteert Hirschhorn naast stokjes op lange tafels met roze tafelkleedjes. Zulke dingen doen denken aan de revolutionaire Russische kunst van weleer. Alles staat hier in verbinding met alles via rode, blauwe en zilverkleurige slingers die als het ware een stroom van energie smeden tussen de vele objecten. Verder prijken hier ook nog honderden speciaal afgedrukte foto's uit het archief van Hirschhorn.

Leven en denken van de kunstenaar staan hier centraal, niet een of ander politiek statement. "Alles moet van binnenuit komen, uit mezelf in confrontatie met mijzelf. Ik geloof in het verzet in de kunst. Ik wil werken met wat van mij is en ik wil vrij blijven." In alle zalen zijn op witte doeken agitpropslogans geschilderd, als militante eyecatchers, die Hirschhorn plukte uit zijn vele teksten.

Er valt hier heel wat te leren. Documenten, teksten, interviews, recensies zijn uitvergroot op de met schoolgroenige tape bewerkte muren van de (klas)lokalen. "Met een luxueuze catalogus sluit je lezers buiten, ik wil net een groter publiek", zegt Hirschhorn. Manshoog gestapelde fotokopieën van de teksten zijn gratis mee te nemen, net als een catalogus met vertalingen. "Ik wil werken met overvloed maar wel met precisie."

Het is alsof de geproduceerde artistieke overvloed van Hirschhorn perfect in elkaar klikt. Neem er iets uit en de ketting is verbroken. Hirschhorn weigert zich zoals hij zelf zegt bij de "de dictatuur van het geïsoleerde, afzonderlijke, fijne, betere, elitaire" neer te leggen. Zijn ongebreidelde productiedrift loopt voor hem parallel met economie, macht en politiek. Daarom spreekt hij ook niet van installaties maar altijd over displays, een begrip dat hij ontleent aan de wereld van de handel, reclame en commercie.

'Energy Yes! Quality No!' Die energie laat zich vooral in met een weinig fraai wereldbeeld van uitbuiting, eigenbelang en het instandhouden van westerse welvaart en suprematie. In een ruimte met monumentale Swiss Made polshorloges in zilverpapier staan vliegtuigjes op en liggen stapels nepgoudstaven onder een tafel. Op de achtergrond hangt informatie over de omstreden Pilatus-vliegtuigen die worden ingezet in conflicten in Birma en Mexico. Een tapijt van zilverkleurige krokodillentranen rondt het geheel af.

Naast andere grote werken zoals Hotel Democracy, een poppenhuis van twee verdiepingen hoog en vijftien meter lang, is het vooral genieten van kleine ingrepen en video's. De video's bekijk je op met bruine tape ingesnoerde monitoren. Diezelfde goedkope tape gebruikte Hirschhorn om de vele tl-lampen en elektrische bedradingen vast te hechten. Op een video halen vuilnismannen een groot werk van Hirschhorn op, zonder dat er ook maar eentje de ingeving krijgt er iets uit te halen en van de vuilnisbelt te redden.

waar en wanneer Nog tot 11 september, dinsdag tot zondag van 11 tot 17 uur, Bonnefantenmuseum, Avenue Céramique 250, Maastricht, 0031-43/329.01.90, www.bonnefanten.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234